Thống kê của Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thuỷ sản Việt Nam (VASEP) cho thấy, tháng 6/2026, xuất khẩu thủy sản đạt gần 1,1 tỷ USD, tăng 21 % so với cùng kỳ năm 2025. Lũy kế 6 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu đạt gần 5,8 tỷ USD, tăng 12,8%.
Theo bà Lê Hằng - Phó Tổng thư ký VASEP, trong nửa đầu năm 2026, tăng trưởng xuất khẩu thủy sản không chỉ đến từ sự phục hồi đơn thuần của nhu cầu, mà còn phản ánh khả năng xoay chuyển thị trường, điều chỉnh cơ cấu sản phẩm và khai thác tốt hơn các khu vực có lợi thế gần về địa lý, chi phí và nhu cầu tiêu thụ ổn định.
Đây cũng là điểm được VASEP nhấn mạnh trong bối cảnh các nhà nhập khẩu ngày càng thận trọng hơn: đơn hàng có xu hướng ngắn hơn, chia nhỏ hơn, yêu cầu giá cạnh tranh hơn và kiểm soát chặt hơn về chất lượng, chứng nhận, truy xuất nguồn gốc và thời gian giao hàng.
Tôm tiếp tục là nhóm hàng xuất khẩu lớn nhất của thủy sản Việt Nam. Trong tháng 6/2026, xuất khẩu tôm đạt 445,9 triệu USD, tăng 20,7% so với cùng kỳ. Lũy kế 6 tháng, tôm đạt 2,3 tỷ USD, tăng 13,6%, chiếm 40,5% tổng kim ngạch thủy sản. Đây là nhóm hàng đóng góp lớn nhất vào mức tăng chung của toàn ngành, đồng thời vẫn là mặt hàng có vai trò quyết định đối với mục tiêu tăng trưởng cả năm.
Cá tra giữ vững vị trí trụ cột thứ hai. Tháng 6/2026, xuất khẩu cá tra đạt 209,1 triệu USD, tăng 7,7%. Lũy kế 6 tháng, cá tra đạt 1,1 tỷ USD, tăng 12,1%, chiếm 19,4% tổng kim ngạch.
"Mức tăng này cho thấy nhu cầu đối với cá thịt trắng giá hợp lý vẫn ổn định trong bối cảnh người tiêu dùng tại nhiều thị trường có xu hướng tiết kiệm chi tiêu. Cá tra Việt Nam tiếp tục có lợi thế về giá, nguồn cung lớn, khả năng chế biến linh hoạt và phù hợp với nhiều kênh tiêu thụ như bán lẻ, nhà hàng, bếp ăn công nghiệp và chế biến lại", bà Hằng nhìn nhận.
Trong bối cảnh giá nhiều loài cá thịt trắng khác như cá tuyết, cá minh thái biến động do nguồn cung và chính sách thương mại, cá tra có thêm dư địa cạnh tranh tại một số thị trường. Tuy nhiên, ngành cá tra vẫn đối mặt với thách thức về giá nguyên liệu, chi phí thức ăn, chi phí logistics và các chương trình rà soát tại thị trường Mỹ. Để duy trì đà tăng, doanh nghiệp cần tiếp tục mở rộng sản phẩm chế biến sâu, sản phẩm cắt khúc, tẩm ướp, đóng gói nhỏ và các dòng hàng tiện lợi có giá phù hợp.
Nhóm cá các loại khác, chủ yếu các loại cá biển và một số cá nước ngọt khác, đạt quy mô gần tương đương cá tra. Tháng 6, xuất khẩu nhóm này đạt 198,8 triệu USD, tăng 19,8%; lũy kế 6 tháng đạt 1,1 tỷ USD, tăng 12,0%, chiếm 19,3% tổng kim ngạch.
Đây là nhóm hàng cho thấy sự đa dạng ngày càng rõ trong cơ cấu xuất khẩu thủy sản Việt Nam. Tuy nhiên, các sản phẩm cá biển và hải sản khai thác vẫn chịu áp lực lớn về nguồn nguyên liệu, chứng nhận khai thác hợp pháp, truy xuất nguồn gốc và các yêu cầu chống IUU từ EU, MMPA từ Mỹ
Trong khi đó, cá ngừ là nhóm hàng có diễn biến trái chiều. Tháng 6/2026, xuất khẩu cá ngừ đạt 85,9 triệu USD, tăng 28%, nhưng lũy kế 6 tháng chỉ đạt 452,7 triệu USD, giảm 2%. Điều này cho thấy tháng 6 đã có tín hiệu phục hồi, song chưa đủ bù lại mức giảm của các tháng trước. Thị trường cá ngừ hiện chịu tác động từ sức mua chậm, giá nguyên liệu, chi phí chế biến đồ hộp và yêu cầu ngày càng cao về khai thác bền vững. Tại EU, việc kiểm soát hồ sơ khai thác, chứng nhận và hệ thống truy xuất điện tử có thể tiếp tục ảnh hưởng tới tốc độ thông quan và kế hoạch nhập hàng.
Các nhóm nhuyễn thể và cua ghẹ là điểm sáng đáng chú ý. Xuất khẩu mực, bạch tuộc tháng 6 đạt 77,9 triệu USD, tăng 26,5%; lũy kế đạt 380,2 triệu USD, tăng 18,8%. Nhóm này tiếp tục được hỗ trợ bởi nhu cầu từ các thị trường châu Á như Hàn Quốc, Nhật Bản, Thái Lan và Trung Quốc.
Về thị trường, xuất khẩu sang Trung Quốc và Hong Kong tiếp tục bứt phá, Mỹ phục hồi mạnh trong tháng 6 , trong khi EU, Nhật Bản và Trung Đông vẫn tăng chậm hoặc giảm nhẹ.
"Chiến lược đa dạng hóa thị trường đang phát huy tác dụng. Các thị trường gần, có nhu cầu ổn định và ít biến động hơn về chính sách thương mại đang góp phần bù đắp phần nào sự chững lại tại Mỹ, EU và Nhật Bản", bà Hằng nêu.
Bên cạnh rủi ro thị trường, Phó Tổng thư ký VASP cho biết, cước vận tải container toàn cầu đang nổi lên là một thách thức lớn đối với xuất khẩu thủy sản trong nửa cuối năm.
Cước container quốc tế đang tiến gần mức cao nhất trong gần 2 năm. Một số chỉ số vận tải lớn đã tăng mạnh so với cùng kỳ. Nguyên nhân quan trọng là nhu cầu đặt chỗ tăng từ các nhà nhập khẩu Mỹ trong bối cảnh lo ngại các mức thuế mới. Tâm lý đưa hàng về kho sớm để tránh rủi ro thuế quan khiến mùa nhập khẩu cuối năm bị kéo sớm, làm tăng áp lực lên thị trường giao ngay. Với doanh nghiệp thủy sản Việt Nam, tác động rõ nhất nằm ở các tuyến đi Mỹ và EU, nơi chi phí vận tải lạnh vốn đã cao hơn hàng khô và dễ phát sinh phụ phí.
"Nhìn chung, kết quả 5,8 tỷ USD sau 6 tháng là nền tảng tích cực cho mục tiêu tăng trưởng hai chữ số của xuất khẩu thủy sản năm 2026. Nửa cuối năm, ngành thủy sản cần đồng thời giữ đà tại các thị trường tăng trưởng như Trung Quốc, ASEAN, Hàn Quốc; củng cố tuân thủ tại Mỹ, EU, Nhật Bản; kiểm soát tốt chi phí đầu vào và logistics; đồng thời tăng tỷ trọng sản phẩm chế biến sâu, giá trị gia tăng.
Trong một thị trường mà đơn hàng ngắn hơn, giá cạnh tranh hơn và yêu cầu tuân thủ cao hơn, năng lực quản trị chi phí, logistics và rủi ro thị trường sẽ quyết định sức bền của xuất khẩu thủy sản Việt Nam trong phần còn lại của năm 2026", bà Hằng nêu.
Nguồn: https://doanhnghiepvn.vn/kinh-te/xuat-khau-thuy-san-doi-mat-ap-luc-chi-phi-logistics/20260701050822823
