Bốn nước EU đề xuất nới lỏng quy định phát thải

Pháp, Đức, Tây Ban Nha và Estonia đề nghị EU điều chỉnh cơ chế ETS theo hướng linh hoạt hơn nhằm giảm áp lực lên các ngành công nghiệp.

Theo Euronews, Estonia, Pháp, Đức và Tây Ban Nha đang kêu gọi Ủy ban Châu Âu (EC) xem xét lại một phần kế hoạch cải cách thị trường carbon của Liên minh châu Âu (EU), cảnh báo các quy định phát thải nghiêm ngặt hơn trong giai đoạn 2026-2030 có thể làm suy giảm sức cạnh tranh của nhiều ngành công nghiệp.

Tranh cãi xoay quanh ETS

Trọng tâm của cuộc tranh luận là Hệ thống Mua bán Khí thải (ETS) - công cụ khí hậu chủ chốt của EU yêu cầu các doanh nghiệp phát thải lớn phải trả chi phí cho lượng khí carbon phát sinh. EC dự kiến sửa đổi cơ chế này trong bối cảnh nhiều quốc gia thành viên và doanh nghiệp cho rằng ETS đang góp phần làm tăng giá điện và khiến công nghiệp châu Âu mất lợi thế cạnh tranh so với Mỹ và Trung Quốc.

Trong tài liệu chung, bốn quốc gia cho rằng phương pháp mới do EC đề xuất để tính toán hạn ngạch phát thải miễn phí có thể buộc doanh nghiệp phải cắt giảm khí thải với tốc độ vượt quá khả năng thích ứng thực tế của nhiều ngành công nghiệp.

Động thái này diễn ra sau khi EC bày tỏ ý định cắt giảm lượng hạn ngạch phát thải miễn phí dành cho doanh nghiệp. Cơ chế này vốn được thiết kế nhằm bảo vệ các nhà sản xuất châu Âu trước sự cạnh tranh từ những quốc gia có tiêu chuẩn môi trường thấp hơn.

Các quốc gia EU cho rằng việc siết chặt ETS đang làm giảm năng lực cạnh tranh của ngành công nghiệp khối. Ảnh: Centre for European Reform. 

Phát biểu tại cuộc họp các bộ trưởng công nghiệp EU ở Brussels hồi tuần trước, Bộ trưởng Công nghiệp Pháp Sébastien Martin cảnh báo việc siết chặt cơ chế phân bổ hạn ngạch miễn phí có thể đẩy nhanh xu hướng dịch chuyển sản xuất ra khỏi châu Âu. Theo ông, riêng ngành công nghiệp hóa chất có thể phải gánh thêm khoảng 3 tỷ euro chi phí phát sinh từ các tiêu chuẩn mới.

Trong khi đó, EC cho rằng nguồn thu từ ETS sẽ được hoàn trả cho các chính phủ để đầu tư vào quá trình giảm phát thải trong công nghiệp. Tuy nhiên, ông Martin cho rằng cơ quan này chưa đưa ra lộ trình cụ thể cũng như đánh giá pháp lý rõ ràng về cơ chế hoàn trả.

“Chúng tôi không thể chỉ dựa vào những lời hứa. Chúng tôi cần những cam kết cụ thể,” ông Martin nhấn mạnh.

Bộ trưởng Công nghiệp Estonia Erkki Keldo cũng cho rằng các quỹ hỗ trợ quá trình khử carbon trong công nghiệp cần được phân bổ cân bằng hơn giữa các khu vực và quan tâm nhiều hơn tới nhu cầu của các nền kinh tế quy mô nhỏ.

Mục tiêu khí hậu và bài toán cạnh tranh

Cuộc tranh luận về ETS tiếp tục phản ánh thách thức lớn đối với chiến lược chuyển đổi xanh của EU: Làm thế nào để đẩy nhanh tốc độ giảm phát thải mà không làm suy yếu nền tảng công nghiệp của khối.

Theo tài liệu chung, nhiều ngành công nghiệp phụ thuộc nhiều vào nhiệt năng và nhiên liệu hóa thạch hiện vẫn chưa có các công nghệ phát thải thấp khả thi về mặt thương mại hoặc các giải pháp thay thế với chi phí hợp lý. Vì vậy, tốc độ cắt giảm phát thải mà Brussels đặt ra có thể vượt quá khả năng thích ứng của doanh nghiệp.

Dù không đề xuất hủy bỏ ETS, 4 quốc gia đều cảnh báo các ngành công nghiệp đang phải đối mặt với chi phí năng lượng cao và áp lực cạnh tranh ngày càng lớn. Theo họ, kết quả đàm phán về cơ chế phân bổ hạn ngạch miễn phí mới sẽ ảnh hưởng đáng kể đến quyết định đầu tư và chi phí sản xuất của doanh nghiệp trong thập kỷ tới.

Tài liệu cũng cảnh báo nếu áp dụng theo kế hoạch hiện nay, lượng hạn ngạch miễn phí dành cho một số ngành có thể không đủ để ngăn chặn hiện tượng “rò rỉ carbon” - khi doanh nghiệp chuyển hoạt động sản xuất sang các quốc gia có tiêu chuẩn môi trường thấp hơn nhằm giảm chi phí.

Bốn nước yêu cầu EC sớm làm rõ phương pháp tính toán hạn ngạch miễn phí mới, đồng thời xác định liệu cơ chế này có thể được điều chỉnh linh hoạt theo đặc thù của từng ngành công nghiệp hay không.

Ngoài ra, các chính phủ đề nghị EC trình riêng một dự luật về các giá trị mặc định được sử dụng khi thiếu dữ liệu, thay vì chờ đến đợt sửa đổi toàn diện ETS dự kiến công bố vào ngày 15/7.

Các nước cũng yêu cầu đánh giá pháp lý về khả năng áp dụng hồi tố phương pháp tính mới đối với hạn ngạch phát thải miễn phí từ tháng 1/2026.

Động thái phối hợp của Estonia, Pháp, Đức và Tây Ban Nha đang gia tăng sức ép lên EC trước các cuộc họp cấp cao sắp tới nhằm quyết định những quy định mới liên quan đến phân bổ hạn ngạch phát thải miễn phí cho doanh nghiệp.

Nguồn: https://nongnghiepmoitruong.vn/bon-nuoc-eu-de-xuat-noi-long-quy-dinh-phat-thai-d814572.html