“Canh bạc” nghìn tỷ USD IPO SpaceX

VTV.vn - Thương vụ IPO của SpaceX được kỳ vọng lớn nhất lịch sử, nhưng cũng kéo theo nhiều tranh cãi về định giá và rủi ro tài chính.

SpaceX và đợt IPO gây chấn động Phố Wall

Trong những năm qua, SpaceX luôn được coi là một trong những biểu tượng nổi bật của giới công nghệ Mỹ - một công ty vừa phóng tên lửa, phát triển mạng Internet vệ tinh toàn cầu, vừa theo đuổi tham vọng đưa con người lên sao Hỏa. Hiện công ty của tỷ phú Elon Musk đang chuẩn bị bước vào phép thử lớn nhất: Thị trường chứng khoán đại chúng.

Theo hồ sơ vừa được nộp lên cơ quan quản lý tại Mỹ, SpaceX dự kiến sẽ niêm yết cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) trên sàn Nasdaq dưới mã chứng khoán SPCX. Đợt IPO này dự kiến sẽ có sự tham gia của hàng loạt định chế tài chính lớn như Goldman Sachs, Morgan Stanley hay Bank of America… trong vai trò bảo lãnh phát hành.

Dù quy mô phát hành cụ thể chưa được công bố chính thức, nhiều nguồn tin từ giới ngân hàng cho biết SpaceX đặt mục tiêu huy động khoảng 75 tỷ USD. Nếu đạt được con số này, đây sẽ là thương vụ IPO lớn nhất lịch sử thị trường tài chính toàn cầu, vượt xa những thương vụ IPO đình đám trước đây của Saudi Aramco hay Alibaba.

Giới đầu tư hiện đang theo dõi sát lộ trình của đợt phát hành, khi hoạt động giới thiệu cổ phiếu dự kiến bắt đầu vào đầu tháng 6 và phiên giao dịch đầu tiên có thể diễn ra sớm nhất vào ngày 12 tháng 6 tới. Giới chuyên gia đánh giá, nếu thành công, đây không chỉ là cột mốc lớn với ngành công nghiệp không gian, mà còn có thể trở thành phép thử quan trọng đối với dòng vốn công nghệ toàn cầu.

Hiện công ty của tỷ phú Elon Musk đang chuẩn bị bước vào phép thử lớn nhất: Thị trường chứng khoán đại chúng. Ảnh: Getty

Sau nhiều năm chỉ huy động vốn trên thị trường tư nhân, SpaceX cuối cùng đã chính thức nộp hồ sơ đăng ký niêm yết, mở đường cho việc IPO trên sàn chứng khoán. Với giới tài chính Phố Wall, đây không đơn thuần là câu chuyện lên sàn của một doanh nghiệp phóng tên lửa thương mại. Sức hút của thương vụ nằm ở chỗ SpaceX đang tự xây dựng một mô hình công nghệ phức hợp, kết hợp giữa hạ tầng internet vệ tinh Starlink và cuộc đua AI toàn cầu.

GS. Shaun Davies - Chuyên gia tài chính, Đại học Colorado Boulder cho hay: "Khi nghĩ về những gì thuộc về SpaceX, nó không còn chỉ là vận tải không gian thương mại nữa. Bạn cũng đang có được sự tiếp cận với cuộc đua AI, cũng như mạng lưới Starlink vốn đã đạt được thành công vang dội. Do đó, điều này trở nên thú vị vì nó gần như là một canh bạc đặt cược vào cả AI, Internet và du hành không gian thương mại cùng một lúc. Sự đón nhận của thị trường đối với điều đó sẽ rất đáng quan tâm".

Với mục tiêu huy động khoảng 75 tỷ USD và mức định giá được đồn đoán từ 1,75 đến hơn 2 nghìn tỷ USD, SpaceX có thể ngay lập tức trở thành một trong những doanh nghiệp giá trị nhất thế giới. Sự phấn khích này xuất hiện đúng lúc Phố Wall đang thiếu các siêu thương vụ niêm yết công nghệ sau nhiều năm thị trường IPO trầm lắng.

GS. Shaun Davies - Chuyên gia tài chính, Đại học Colorado Boulder đánh giá: "SpaceX sẽ đóng vai trò thiết lập thang nhiệt độ cho các đợt IPO tiếp theo trên thị trường. Nếu thương vụ này diễn ra suôn sẻ, nó có thể mở toang cánh cửa cho nhiều công ty chưa lên sàn bắt đầu tiếp cận thị trường đại chúng. Và đó sẽ là tin tốt cho các nhà đầu tư đã rót vốn vào các doanh nghiệp này, các quỹ đầu tư tư nhân và quỹ đầu tư mạo hiểm. Bởi vì khi đó họ sẽ có thêm vốn để tái đầu tư vào hệ sinh thái ở Thung lũng Silicon, hay trên phạm vi quốc tế. Sẽ có nhiều tiền hơn để đầu tư vào các dự án mạo hiểm nếu đợt IPO này thành công".

Giới ngân hàng đầu tư kỳ vọng SpaceX có thể kích hoạt lại thị trường IPO công nghệ, đồng thời mở đường cho các doanh nghiệp AI lớn khác như OpenAI hay Anthropic tiến ra đại chúng trong thời gian tới.

Nhà đầu tư cá nhân trước cơn sốt SpaceX

Sức nóng từ hồ sơ IPO của SpaceX không chỉ tác động tới các định chế tài chính lớn mà đang lan mạnh sang nhóm nhà đầu tư cá nhân. Dù vậy, giới chuyên gia cũng nhanh chóng đưa ra những khuyến cáo thận trọng với dòng vốn nhỏ lẻ.

Ngay sau khi thông tin IPO được công bố, các quỹ đầu tư có nắm giữ cổ phần SpaceX trên thị trường tư nhân đã ghi nhận mức tăng mạnh trong phiên giao dịch đầu tiên, ví dụ như quỹ DXYZ ghi nhận mức tăng hơn 13%.

Bản cáo cho biết các nhà đầu tư cá nhân có thể đặt lệnh mua cổ phiếu SpaceX thông qua các nền tảng giao dịch trực tuyến phổ biến như Robinhood hay E*Trade.

Tuy nhiên, nhiều chiến lược gia thị trường cảnh báo rằng sự hưng phấn quá mức trong ngày đầu niêm yết có thể đẩy giá cổ phiếu lên vùng định giá từ 2,5 đến 3 nghìn tỷ USD - cao hơn đáng kể so với dự kiến ban đầu.

Mức chênh lệch quá lớn này có thể khiến nhiều nhà đầu tư cá nhân rơi vào tình trạng mua đúng vùng giá đỉnh trước khi cổ phiếu hạ nhiệt trở lại.

Những rủi ro đằng sau giấc mơ nghìn tỷ USD

Sở dĩ giới phân tích khuyên nhà đầu tư giữ cái đầu lạnh là bởi hồ sơ IPO cho thấy SpaceX đang sở hữu một cấu trúc tài chính khá phức tạp với nhiều mảng kinh doanh vẫn thua lỗ lớn.

Trong năm 2025, tập đoàn này đạt doanh thu hợp nhất ấn tượng 18,7 tỷ USD. Tuy nhiên, đi kèm với đó là khoản lỗ hoạt động lên tới 2,6 tỷ USD và xu hướng này vẫn tiếp tục kéo dài sang những tháng đầu năm nay.

Điểm sáng lớn nhất và cũng là cỗ máy in tiền chính của công ty hiện nay là mạng lưới internet vệ tinh Starlink, với 4,4 tỷ USD lợi nhuận hoạt động trong năm ngoái. Tuy nhiên, như vậy là chưa đủ để bù đắp cho những mảng kinh doanh tiêu tốn chi phí khủng khiếp khác, đặc biệt là mảng công nghệ AI, đã thua lỗ 6,4 tỷ USD.

Bên cạnh đó, hồ sơ IPO cũng cho thấy Elon Musk sẽ tiếp tục duy trì quyền kiểm soát gần như tuyệt đối với SpaceX sau khi lên sàn, khi nắm khoảng 85% quyền biểu quyết tại công ty. Điều này đồng nghĩa các cổ đông đại chúng sẽ có rất ít khả năng tác động tới các quyết định chiến lược của SpaceX trong tương lai.

Tất cả những yếu tố trên đang khiến nhiều nhà đầu tư cảm thấy băn khoăn và bắt đầu đặt câu hỏi: Phía sau giấc mơ công nghệ nghìn tỷ đô của tỷ phú Elon Musk, đâu là tăng trưởng thực, và đâu là kỳ vọng đang bị đẩy đi quá xa?

Các tài liệu của SpaceX cho thấy công ty không còn chỉ là một doanh nghiệp phóng tên lửa hay internet vệ tinh đơn thuần. Sau hàng loạt thương vụ mở rộng gần đây, SpaceX đang dần mở rộng sang AI, dữ liệu và hạ tầng tính toán quy mô lớn - những lĩnh vực đòi hỏi chi phí đầu tư khổng lồ và thời gian hoàn vốn rất dài.

Tuy nhiên, chính sự mở rộng quá nhanh này cũng làm dấy lên nhiều tranh cãi về hiệu quả tài chính và khả năng kiểm soát rủi ro. Áp lực tài chính được dự báo còn lớn hơn sau thương vụ sáp nhập với công ty công nghệ xAI của Elon Musk hồi đầu năm.

SpaceX đang được nhìn nhận không chỉ là công ty không gian, mà là đế chế công nghệ kết hợp AI, dữ liệu và internet vệ tinh. Ảnh: BI.

Ông Dennis Dick - Trưởng bộ phận thị trường, Công ty quản lý tài sản AJ Bell cho biết: "Mức định giá 1,75 nghìn tỷ USD sẽ đặt SpaceX vào vùng giá tương đương khoảng 67 lần doanh thu năm, cao gấp nhiều lần so với Nvidia. Điều đó cho thấy mức định giá hiện tại của SpaceX đang bị đẩy lên rất cao so với các tiêu chuẩn thông thường của thị trường. Hiện vẫn có tương đối ít thông tin về tình hình tài chính của SpaceX do công ty trước đây hoạt động với mô hình tư nhân, khi tỷ phú Elon Musk nắm quyền kiểm soát tuyệt đối".

Theo nhiều nhà phân tích, đây cũng là điểm khiến thị trường bắt đầu liên hệ bầu không khí hiện nay với giai đoạn bong bóng dotcom cuối thập niên 1990 - khi kỳ vọng tương lai từng đẩy định giá công nghệ tăng quá nhanh.

Để giảm áp lực chi phí cho hạ tầng AI, ông Elon Musk gần đây đã mở rộng các thỏa thuận thương mại về năng lực tính toán với nhiều đối tác công nghệ lớn. Tuy nhiên, giới chuyên gia vẫn cho rằng rủi ro biến động mạnh sau IPO là điều khó tránh khỏi.

Ông Dennis Dick - Chiến lược gia trưởng thị trường, Stock Trader Network nhận định: "Theo tôi, các nhà đầu tư nên kiên nhẫn chờ đợi thị trường hạ nhiệt. Sai lầm phổ biến của các nhà đầu tư cá nhân là lao vào giao dịch ngay trong ngày đầu tiên do quá hưng phấn trước hiệu ứng truyền thông, dẫn đến rủi ro mua đúng đỉnh. Chìa khóa đối với thương vụ này là hãy để cổ phiếu có thời gian điều chỉnh về vùng giá hợp lý hơn. Do đó, khuyến nghị của tôi là không nên mua vào trong phiên giao dịch đầu tiên".

Giới phân tích đánh giá, thành công hay thất bại của thương vụ này nhiều khả năng sẽ trở thành phép thử lớn nhất của thị trường công nghệ Mỹ trong năm nay. Bởi phía sau cổ phiếu SpaceX không chỉ là câu chuyện về tên lửa hay tham vọng sao Hỏa, mà còn là câu hỏi: Liệu thị trường còn sẵn sàng trả bao nhiêu tiền cho những kỳ vọng công nghệ trong tương lai.

Nguồn: https://vtv.vn/canh-bac-nghin-ty-usd-ipo-spacex-100260525101455765.htm