Canh lửa giữ rừng giữa chảo lửa miền Trung

Giữa cao điểm nắng nóng, khi gió Lào hun khô từng vạt thực bì và nhiều cánh rừng ở miền Trung luôn trong tình trạng báo động cháy, lực lượng Kiểm lâm, chủ rừng, chính quyền địa phương và các lực lượng chức năng tại Quảng Trị đang gồng mình dựng “lá chắn” phòng cháy từ sớm, từ xa, giữ màu xanh cho hàng trăm nghìn hecta rừng giữa những ngày nắng như đổ lửa.

Theo dự báo, năm 2026 tiếp tục là năm nắng nóng gay gắt, cục bộ. Để chủ động trong công tác phòng cháy, chữa cháy rừng (PCCCR), thời gian qua Chi cục Kiểm lâm Quảng Trị đã tham mưu Sở Nông nghiệp và Môi trường trình UBND tỉnh ban hành nhiều văn bản chỉ đạo liên quan đến công tác PCCCR với tinh thần chủ động ở mức cao nhất.

Giữa cái nắng gay gắt của miền Trung, lực lượng giữ rừng tăng cường tuần tra, rà soát các khu vực trọng điểm có nguy cơ cháy cao.

Tuy nhiên, trước diễn biến thời tiết cực đoan kéo dài, tại một số địa phương ở Quảng Trị đã xảy ra các vụ cháy rừng tương đối lớn. Hiện các cơ quan chức năng đang tiếp tục điều tra, xác minh nguyên nhân và làm rõ các hành vi vi phạm liên quan.

Trong bối cảnh đó, cùng với tác động ngày càng cực đoan của biến đổi khí hậu, công tác PCCCR ở Quảng Trị không còn dừng ở việc “chữa cháy”, mà đang chuyển mạnh sang phương châm lấy phòng ngừa là chính, chữa cháy phải quyết liệt, đồng bộ nhiều giải pháp.

Theo phương án PCCCR tỉnh Quảng Trị giai đoạn 2025-2030, toàn tỉnh hiện có hơn 841.000ha rừng, trong đó khoảng 250.000ha được xác định có nguy cơ cháy cao, tập trung ở các diện tích rừng trồng keo, thông, phi lao ven biển và rừng tự nhiên nghèo kiệt xen lau lách, tre nứa.

Đặc biệt, khoảng 96.441ha được xác định là vùng trọng điểm dễ xảy ra cháy rừng. Trong đó, nhiều diện tích rừng thông, rừng trồng sản xuất đang bước vào cao điểm nguy cơ cháy do thực bì khô dày và ảnh hưởng kéo dài của gió Lào.

Giữa cái nắng bỏng rát của gió Lào, lực lượng giữ rừng vẫn bám địa bàn để phát hiện sớm nguy cơ cháy rừng.

Hơn 250.000ha rừng có nguy cơ cháy cao đang bước vào cao điểm nắng nóng, gió Lào khắc nghiệt. Thay vì chờ “bà hỏa” xuất hiện mới ứng phó, Quảng Trị đang chuyển mạnh sang phương châm lấy phòng là chính, xây dựng kịch bản bảo vệ rừng ngay từ cơ sở để giữ màu xanh giữa vùng đất chịu tác động nặng nề của biến đổi khí hậu.

Áp lực càng lớn khi Quảng Trị nằm trong khu vực thường xuyên chịu ảnh hưởng của gió Phơn Tây Nam khô nóng. Vào cao điểm mùa hè, nhiệt độ nhiều thời điểm vượt 40 độ C, độ ẩm giảm sâu, thảm thực vật khô kiệt, chỉ số cảnh báo cháy rừng thường xuyên ở cấp IV, cấp V - cấp cực kỳ nguy hiểm.

Giữa điều kiện thời tiết khắc nghiệt ấy, nhiều cánh rừng ở Quảng Trị gần như luôn trong trạng thái “báo động đỏ”, đặc biệt là các diện tích rừng trồng vùng cát ven biển đã trồng lâu năm tuy trữ lượng thấp nhưng có giá trị phòng hộ rất cao, với thảm thực vật đặc trưng là các loài cỏ khô rất dễ cháy, khả năng cháy lan rất nhanh, nếu xảy ra cháy, nhiều hecta rừng trồng lâu năm có nguy cơ “bốc hơi”.

Ông Phạm Văn Đang, Tổ trưởng Tổ bảo vệ rừng Thanh Xuân, thuộc Ban Quản lý rừng phòng hộ Quảng Trạch cho biết, điều đáng sợ nhất với lực lượng giữ rừng không phải lúc lửa bùng lên, mà là những ngày nắng kéo dài khiến cả khu rừng như trở thành “vật liệu cháy”.

Từ các chòi canh lửa, lực lượng giữ rừng căng mình theo dõi từng dấu hiệu bất thường giữa mùa gió Lào khắc nghiệt.

“Có hôm nhiệt độ trên rừng lên tới 39-40 độ C, anh em phải mang theo nước uống, thức ăn, dụng cụ chữa cháy để bám chòi canh, chốt trực suốt cả ngày. Nhiều tuyến phải đi bộ hàng cây số mới tiếp cận được khu vực trọng điểm”, ông Đang nói.

Theo ông Đang, những năm gần đây, thay vì bị động khi chữa cháy, đơn vị đã chuyển sang chủ động xây dựng kịch bản bảo vệ rừng theo từng cấp độ nguy cơ. Các khu vực trọng điểm được rà soát định kỳ; thực bì được xử lý sớm; lực lượng trực, chòi canh, đường băng cản lửa, điểm tiếp nước đều được kiểm tra trước mùa khô.

Lực lượng bảo vệ rừng băng rừng, lội suối tuần tra các khu vực trọng điểm có nguy cơ cháy cao.

“Phòng được từ đầu thì thiệt hại sẽ giảm rất nhiều. Chúng tôi xác định giữ rừng phải giữ từ gốc, từ ý thức người dân và từ công tác cảnh báo sớm”, ông Đang chia sẻ.

Không chỉ riêng các chủ rừng, lực lượng Kiểm lâm địa bàn cũng đang thay đổi phương thức quản lý theo hướng bám cơ sở nhiều hơn.

Hàng trăm nghìn hecta rừng tại Quảng Trị được đặt trong tình trạng tăng cường cảnh giác giữa cao điểm nắng nóng.

Ông Nguyễn Văn Lâm, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm Quảng Trạch cho biết, thời điểm hiện nay lực lượng Kiểm lâm duy trì ứng trực 100% quân số. Ngoài tuần tra, kiểm tra hiện trường, lực lượng còn tăng cường tuyên truyền trực tiếp đến từng thôn, xóm, nhóm hộ dân sống gần rừng.

“Chúng tôi phải đến từng khu dân cư để nhắc nhở người dân không xử lý thực bì bằng lửa trong thời điểm nắng nóng cao điểm. Có nơi bà con vẫn còn thói quen đốt ong, đốt rẫy nên nguy cơ cháy rừng rất lớn”, ông Lâm nói.

Sau những chặng đường băng rừng, leo núi, lực lượng bảo vệ rừng tranh thủ nghỉ ngơi trước khi tiếp tục tuần tra.

Chính vì nguy cơ cháy luôn thường trực, lực lượng Kiểm lâm, Công an, Quân sự, Biên phòng, chính quyền địa phương, chủ rừng và các lực lượng liên quan đang duy trì trực 24/24 giờ trong thời gian cao điểm nắng nóng để kịp thời phát hiện, xử lý các điểm phát lửa ngay từ đầu.

Hiện toàn tỉnh có hơn 1.330 tổ đội quần chúng bảo vệ rừng và PCCCR với gần 11.900 người tham gia; 80 chòi canh lửa, 132 bảng dự báo cháy rừng và hơn 300 điểm tiếp nước chữa cháy được bố trí tại các khu vực trọng điểm.

Những cánh rừng thông ở Quảng Trị đang bước vào cao điểm cảnh báo cháy trong mùa khô.

Đặc biệt, phương châm “4 tại chỗ” tiếp tục được xem là giải pháp then chốt trong điều kiện địa hình rừng núi chia cắt, nhiều nơi xe chữa cháy khó tiếp cận.

Ông Nguyễn Ngọc Nam, Trưởng Phòng Kỹ thuật - Quản lý, bảo vệ rừng Công ty TNHH MTV Lâm công nghiệp Long Đại cho biết, đơn vị hiện quản lý hơn 83.915ha rừng, trong đó có khoảng 16.077ha rừng trồng được xác định có nguy cơ cháy cao.

Theo ông Nam, ngay từ đầu năm, Công ty đã kiện toàn Ban Chỉ đạo các vấn đề cấp bách về quản lý, bảo vệ rừng và PCCCR; xây dựng phương án bảo vệ rừng từ Công ty đến các Chi nhánh trực thuộc, xác định các khu vực trọng điểm có nguy cơ cháy cao để tập trung bảo vệ.

Những cung đường tuần tra xuyên rừng là công việc thường ngày của lực lượng bảo vệ rừng trong mùa nắng nóng.

Cùng với đó, đơn vị tổ chức xử lý thực bì, vệ sinh rừng bằng biện pháp đốt trước có điều khiển; chuẩn bị lực lượng, phương tiện, dụng cụ; kiểm tra, tu sửa các công trình PCCCR; đồng thời duy trì tuần tra, canh gác, trực 24/24 giờ trong thời gian nắng nóng cao điểm để kịp thời phát hiện, xử lý các điểm phát lửa, không để cháy lan trên diện rộng.

“Toàn bộ diện tích rừng đều được giao khoán bảo vệ đến tận gốc, gắn trách nhiệm cụ thể cho lực lượng chuyên trách để chủ động phát hiện, ngăn ngừa nguy cơ cháy rừng ngay tại cơ sở”, ông Nam nói.

Chòi canh lửa được duy trì trực 24/24 giờ trong cao điểm nắng nóng ở Quảng Trị.

Theo ông Nguyễn Văn Long - Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm Quảng Trị, trước nguy cơ cháy rừng luôn ở mức cao trong mùa nắng nóng, toàn lực lượng Kiểm lâm, chủ rừng và các đơn vị liên quan đang tập trung cao độ cho công tác PCCCR theo các công điện, chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, UBND tỉnh và cơ quan chuyên môn.

Theo ông Long, trọng tâm hiện nay là duy trì lực lượng ứng trực, tăng cường tuần tra, kiểm tra tại các khu vực trọng điểm; đồng thời phối hợp chặt chẽ giữa Kiểm lâm, Công an, Quân sự, Biên phòng và chính quyền địa phương để kịp thời phát hiện, khống chế các điểm cháy ngay từ đầu, hạn chế thấp nhất thiệt hại xảy ra.

“Ngoài lực lượng trực tại cơ sở, chúng tôi cũng tăng cường ứng dụng công nghệ trong cảnh báo cháy rừng thông qua hệ thống thông tin cảnh báo cháy sớm của Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm và hệ thống camera quan sát, phát hiện sớm cháy rừng trên địa bàn tỉnh để theo dõi 24/24 giờ, kịp thời xử lý khi xuất hiện điểm nhiệt bất thường”, ông Long nói.

Giữa “chảo lửa” miền Trung, những người giữ rừng vẫn ngày đêm canh lửa để màu xanh đại ngàn không bị đánh mất.

Cũng theo ông Long, việc xây dựng và triển khai phương án PCCCR của chính quyền địa phương các cấp, chủ rừng với phương châm “4 tại chỗ” gồm chỉ huy tại chỗ, lực lượng tại chỗ, phương tiện tại chỗ và hậu cần tại chỗ tiếp tục được xác định là giải pháp then chốt nhằm nâng cao tính chủ động trong PCCCR ngay tại cơ sở.

“Ngay từ những ngày đầu năm, chúng tôi cũng có văn bản hướng dẫn cụ thể các biện pháp sử dụng lửa an toàn và đề nghị các chủ rừng, hộ gia đình và người dân khi xử lý thực bì hoặc sử dụng lửa trong thời điểm nắng nóng phải tuân thủ nghiêm các quy định, quy trình an toàn để hạn chế nguy cơ cháy rừng.

Chỉ đạo các Hạt Kiểm lâm phối hợp chính quyền địa phương, các lực lượng liên quan tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về PCCCR; kiên quyết điều tra, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm nhằm nâng cao tính răn đe, phòng ngừa”, ông Long nhấn mạnh.

Giữa mùa khô khắc nghiệt ở Quảng Trị, những cánh rừng vẫn đang được canh giữ từng ngày, từng giờ. Giữ rừng trong mùa gió Lào chưa bao giờ là nhiệm vụ dễ dàng. Nhưng giữa những ngày miền Trung nóng như đổ lửa, sự chủ động từ sớm, từ xa của lực lượng Kiểm lâm, chủ rừng và các lực lượng chức năng vẫn đang trở thành “lá chắn” quan trọng để giữ màu xanh của núi rừng.

Nguồn: https://baophapluat.vn/canh-lua-giu-rung-giua-chao-lua-mien-trung.html