Thủ tướng Nhật Takaichi Sanae và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Ảnh: The Diplomat
Mục tiêu công nghệ lưỡng dụng
Bộ Thương mại Trung Quốc hôm 29-6 thông báo bổ sung 20 tổ chức và doanh nghiệp Nhật Bản vào danh sách kiểm soát xuất khẩu, đồng thời đưa 20 đơn vị khác vào danh sách theo dõi đặc biệt. Bắc Kinh cho biết 20 đơn vị bị đưa vào danh sách kiểm soát đã tham gia vào các hoạt động liên quan đến việc tăng cường năng lực quốc phòng của Nhật Bản.
Danh sách kiểm soát xuất khẩu bao gồm một số doanh nghiệp công nghệ, các công ty con chuyên về linh kiện và hỗ trợ kỹ thuật trong chuỗi cung ứng phục vụ lĩnh vực quốc phòng, trong đó có Viện Nghiên cứu Quốc phòng quốc gia Nhật Bản và tập đoàn Mitsubishi Electric trong lĩnh vực công nghệ không gian và quốc phòng.
Theo quy định, các doanh nghiệp Trung Quốc bị cấm xuất khẩu hàng hóa lưỡng dụng (dùng cho cả mục đích dân sự và quân sự) cho các đơn vị nêu trên. Đồng thời, các tổ chức và cá nhân nước ngoài cũng không được chuyển giao hoặc cung cấp các mặt hàng lưỡng dụng có nguồn gốc từ Trung Quốc cho những đơn vị của Nhật Bản. Các hoạt động liên quan đang diễn ra phải chấm dứt ngay lập tức.
Các biện pháp trên đánh dấu sự leo thang mới nhất trong chiến dịch được phát động vào đầu năm nay, khi Bắc Kinh cấm xuất khẩu các mặt hàng lưỡng dụng sang Nhật Bản, bao gồm các nguyên tố đất hiếm, nam châm vĩnh cửu và các khoáng sản quan trọng khác cho công nghệ quốc phòng. Đến tháng 2, Trung Quốc tiếp tục đưa 20 công ty Nhật Bản vào danh sách hạn chế xuất khẩu, bao gồm các đơn vị trực thuộc Mitsubishi Heavy Industries, IHI Corp. và Kawasaki Heavy Industries, cùng 20 công ty khác vào danh sách theo dõi.
Bộ Thương mại Trung Quốc giải thích kể từ thời điểm đó đến nay, Nhật Bản “thay vì nhìn lại quá khứ và điều chỉnh hướng đi lại tiếp tục đi sai đường” bằng cách đẩy nhanh “chủ nghĩa quân phiệt kiểu mới”, triển khai vũ khí tấn công ở đảo tiền tiêu và phóng tên lửa ở nước ngoài. Một trong những căng thẳng đáng chú ý nhất diễn ra hồi tháng 5, khi Nhật Bản phóng một tên lửa đất đối hạm Type 88 trong cuộc tập trận quân sự Balikatan do Mỹ dẫn đầu tại Philippines. Bắc Kinh mô tả đây là vụ phóng tên lửa “tấn công” đầu tiên của Tokyo ở nước ngoài kể từ Thế chiến thứ hai, đồng thời cho rằng động thái này phản ánh sự từ bỏ chủ nghĩa hòa bình thời hậu chiến của Nhật Bản.
Chiến lược của Trung Quốc
Hồi đầu tháng 6, Bắc Kinh đã đưa 10 công ty Mỹ - bao gồm các nhà sản xuất đất hiếm MP Materials và USA Rare Earth, cùng với một số nhà thầu quốc phòng - vào danh sách kiểm soát xuất khẩu sau khi Washington mở rộng danh sách các công ty Trung Quốc bị cáo buộc có liên hệ với Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc. Bắc Kinh cũng cấm 46 công ty Mỹ tham gia vào các hoạt động mua sắm của Chính phủ Trung Quốc.
Tuy nhiên, các nhà phân tích cho rằng các biện pháp của Trung Quốc nhằm vào Mỹ chủ yếu mang tính biểu tượng vì nhiều công ty mục tiêu có mức độ tiếp xúc hạn chế với thị trường Trung Quốc. Trong khi đó, các biện pháp kiểm soát xuất khẩu đối với các công ty Nhật Bản có thể gây ra những hậu quả thương mại lớn hơn.
Nhật Bản vẫn duy trì mối liên hệ mật thiết với hệ sinh thái sản xuất của Trung Quốc, đặc biệt là trong các lĩnh vực vật liệu tiên tiến, máy móc công nghiệp, điện tử và sản xuất ô tô. Do đó, giới quan sát cho rằng quyết định mới nhất có thể tiếp tục tác động đến chuỗi cung ứng công nghệ cao của Nhật Bản, trong bối cảnh Trung Quốc hiện là quốc gia sản xuất và tinh chế đất hiếm lớn nhất thế giới, nguồn nguyên liệu quan trọng trong sản xuất xe điện, thiết bị điện tử, hệ thống dẫn đường và nhiều ứng dụng công nghệ cao khác.
Biện pháp mới nhằm vào các thực thể Nhật Bản làm nổi bật sự thay đổi rộng hơn trong chiến lược kinh tế của Trung Quốc là tăng cường kiểm soát xuất khẩu đối với hàng hóa lưỡng dụng, bao gồm khoáng sản quan trọng và công nghệ tiên tiến để tác động đến địa chính trị. Thay vì chủ yếu dựa vào thuế quan và áp đặt các lệnh cấm vận trên diện rộng, Bắc Kinh đã lựa chọn áp đặt các biện pháp hạn chế có chọn lọc cao đối với các lĩnh vực mà nước này nắm giữ ưu thế tuyệt đối trong chuỗi cung ứng. Cách tiếp cận này cho phép Trung Quốc tối đa hóa áp lực chiến lược đồng thời hạn chế thiệt hại cho nền kinh tế của chính mình.
Trong phản ứng đối với biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Trung Quốc, Chánh văn phòng Nội các Nhật Bản Minoru Kihara tuyên bố các biện pháp hạn chế này là “không thể chấp nhận được và vô cùng đáng tiếc”, và Tokyo sẽ thực hiện các biện pháp đối phó cần thiết sau khi đánh giá kỹ lưỡng các tác động của chúng
ĐỨC TRUNG
Nguồn: https://baocantho.com.vn/chien-luoc-ap-luc-kinh-te-cua-trung-quoc-a208519.html
![[Ảnh] Hội nghị toàn quốc sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền 3 cấp](https://vphoto.vietnam.vn/thumb/1200x675/vietnam/resource/IMAGE/2026/07/01/1782882811691_ndo_br_1-jpg.webp)
