Chờ diện mạo sân ga Đà Nẵng

Ga Đà Nẵng rộn ràng du khách trong dịp lễ 30/4 và 1/5. Ảnh: XUÂN SƠN

Đó là tuyến đường sắt nằm ven sông Hàn, chạy qua ga chợ Hàn rồi băng qua sông trên cầu De Lattre De Tassigny (dân xứ Quảng quen gọi cầu Đờ-Lát - PV) để đến cảng Tiên Sa.

Tiếng còi tàu xuyên thời gian

Nhà nghiên cứu Hồ Xuân Tịnh chia sẻ, trong thời kỳ đầu đường sắt hình thành ở nước ta, hệ thống nhà ga đường sắt chủ yếu phát triển ở các đô thị như Hà Nội, Sài Gòn, Hải Phòng, Quảng Ninh và Đà Nẵng. Dữ liệu lịch sử cho thấy, ga Đà Nẵng xây dựng năm 1902 tại miền Trung có thể là nhà ga đầu tiên, vừa liên kết đường sắt thống nhất Bắc - Nam vừa là đường sắt đô thị.

Dấu vết mạng lưới đường sắt đô thị Tourane xưa đã mờ dần theo biến thiên của thời gian. Nền móng ga chợ Hàn được mở rộng thành đường Bạch Đằng khang trang, chỗ cầu Đờ-Lát hiện diện năm nào nay là cầu Trần Thị Lý. Chỉ còn ga Đà Nẵng hiện hữu tại khu vực trung tâm thành phố như chứng nhân lịch sử của một thời hỏa xa phồn thịnh, dù kiến trúc xưa đã nhiều lần sửa chữa.

Tính tới cuối năm 2025, ga Đà Nẵng đã tồn tại được 123 năm tại lý trình km791+400 trên tuyến đường sắt Bắc - Nam, dài hơn một đời người. Đủ để nhiều thế hệ sống dọc trục đường sắt nội đô 4km từ ga Đà Nẵng đến cầu vượt ngã ba Huế quen với tiếng còi tàu, tiếng bánh xe lửa xình xịch, tiếng loa thông báo tàu khởi hành…

Dưới ánh đèn đường tại ngã ba Hải Phòng - Hoàng Hoa Thám có cửa hàng của gia đình bà X.; bà nói tiền thân của cửa hàng là một chiếc xe đẩy với đủ món trà, bánh, thuốc lá… Gia đình bà đã gắn bó với không gian trước ga Đà Nẵng từ những ngày góc phố này còn thưa vắng, áng chừng hơn 30 năm. Cửa hàng này đã sống cùng nhịp sinh hoạt của ga Đà Nẵng, đã sáng đèn từng đó năm để chờ đón những vị khách qua lại mỗi ngày.

Bà X. năm nay 60 tuổi, nửa quãng đời đã gắn với những buổi mưu sinh từ ga này. Bà nói, gói thuốc, chai nước, ly cà phê, tấm áo mưa, ổ bánh mì… và vô vàn món hàng khác đã nuôi cả nhà qua những ngày khốn khó và sẽ còn tiếp tục khi ga Đà Nẵng còn ở đó.

Không gian nhà ga Đà Nẵng hiện tại có thể được nghiên cứu để phục vụ du lịch trong tương lai. Ảnh: XUÂN SƠN

Hình hài cho tương lai

Anh Phan Phước Hưng, quản trị trang “Nhà ga xép” - một cộng đồng chia sẻ những câu chuyện, hình ảnh về những con tàu và những nhà ga dọc dài đất nước đã nhiều dịp đến ga Đà Nẵng.

Anh nói, mỗi lần ghé là một lớp ký ức khác nhau được khơi dậy. Đó là giọng Quảng mộc mạc, chân phương từ phát thanh viên khi đoàn tàu chầm chậm vào sân ga, là cảm giác ga Đà Nẵng đang “thay da đổi thịt” từng ngày với không gian phòng chờ, sân ga… được nâng cấp chỉn chu hay sự tận tình của đội ngũ nhân viên trước, trong và sau những chuyến tàu.

Dẫu vậy, không gian ga Đà Nẵng hiện tại vẫn còn ít nhiều bất cập dưới những áp lực về đô thị hóa. Và so với ga Đà Lạt hay Huế, ga Đà Nẵng chưa thực sự nổi bật chức năng của một điểm đến du lịch.

Theo đánh giá của ngành chức năng thành phố, tuyến đường sắt qua nội đô của thành phố giao với nhiều tuyến đường bộ có mật độ giao thông đông đúc như: Lê Độ, Hà Huy Tập, Trần Cao Vân. Đây là nguyên nhân gây ùn tắc giao thông tại các tuyến đường trên địa bàn phường Thanh Khê nhiều năm nay.

Trong khi đó, khu vực đường Hải Phòng và Hoàng Hoa Thám thường xuyên đón lưu lượng lớn phương tiện ra vào ga, ảnh hưởng việc lưu thông vào giờ cao điểm. Đây cũng là điểm thường xuyên ngập úng khi mưa lớn.

Do đó, trong Quy hoạch mạng lưới đường sắt thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, Đà Nẵng chủ trương di dời ga Đà Nẵng ra khỏi trung tâm về phía tây nhà ga hiện tại; cải tạo tuyến đường sắt hiện có đi song song về phía đông đường bộ cao tốc, trong cùng hành lang với đường sắt tốc độ cao. Việc di dời giúp thành phố có thêm quỹ đất tái thiết đô thị, phát triển kinh tế - xã hội.

Ga Đà Nẵng là điểm quan trọng trong tuyến đường sắt Bắc - Nam. Ảnh: XUÂN SƠN

Theo kế hoạch, ở giai đoạn 1, ga hành khách được dời về khu vực hồ Trung Nghĩa (phường Hòa Khánh) còn ga hàng hóa được dời về ga Kim Liên (phường Hải Vân). Trong tương lai, nhà ga hành khách mới rộng khoảng 3.000m2, cao 10 tầng, phục vụ đón, trả hành khách, xây mới quảng trường nhà ga kết hợp với công viên, kết nối giao thông với các tuyến đường phố lân cận. Ga mới vẫn nằm trên mạch đường sắt Bắc - Nam hiện hữu. Hướng tuyến đường sắt hiện tại trên địa bàn thành phố được giữ nguyên.

Với cộng đồng dân cư sống dọc theo vệt đường tàu Lê Độ - Hải Phòng, dù ít nhiều sẽ nhớ những chuyến tàu, chuyện dời ga hay ga Đà Nẵng có “nhà mới” là điều được chờ đợi từ nhiều năm nay và rất đáng mừng khi không gian đô thị sẽ thông thoáng hơn.

Ông Hồ Xuân Tịnh cho rằng, khi thành phố đã hình thành không gian nhà ga mới, ga Đà Nẵng hiện tại có thể được xem xét để phục vụ du lịch, trên cơ sở phục hồi đường nét kiến trúc nhà ga cũ. Khi ấy, nơi này sẽ là không gian giới thiệu, trưng bày, kể cho du khách nghe trọn vẹn hành trình phát triển của ga Đà Nẵng từ thương cảng Tourane xưa cho đến hôm nay.

Nguồn: https://baodanang.vn/cho-dien-mao-san-ga-da-nang-3318443.html