Gác bút nghiên, theo tiếng gọi non sông
Trong căn nhà ở ấp 3, xã An Biên (tỉnh An Giang), ông Nguyễn Quốc Sử vẫn cẩn thận lưu giữ những kỷ vật của một thời chiến. Mỗi lần nhắc về quãng đời thanh niên xung phong, ánh mắt người cựu chiến binh như sáng lên, xen lẫn niềm tự hào và những hồi ức không thể nào quên.
Cựu thanh niên xung phong Nguyễn Quốc Sử kể lại những ngày tháng lấp hố bom, mở đường để bộ đội hành quân.
Ông sinh ra ở huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình (cũ), vùng quê giàu truyền thống cách mạng. Cha ông từng là dân quân du kích trong kháng chiến chống Mỹ. Chính truyền thống gia đình đã nuôi dưỡng trong cậu học trò tuổi mười tám một khát vọng được góp sức cho đất nước.
Đầu năm 1975, khi đang học lớp 8, ông quyết định gác lại việc học để viết đơn tình nguyện gia nhập lực lượng thanh niên xung phong. “Lúc đó chỉ nghĩ miền Nam sắp giải phóng rồi, mình phải góp một phần sức lực. Nghe tin chiến sự qua chiếc radio nhỏ, ai cũng háo hức muốn lên đường”, ông Sử nhớ lại.
Những ngày trên tuyến đường Trường Sơn và chiến trường Quảng Trị là chuỗi ngày gian khổ. Công việc của đơn vị là san lấp hố bom, dọn dẹp chiến trường, mở đường để bộ đội hành quân. Giữa đại ngàn, lán trại chỉ được dựng tạm dưới tán rừng. Đêm xuống, rắn độc bò quanh nơi ngủ. Bữa ăn chủ yếu là lương khô, cơm nắm, nước suối. Muốn nấu cơm cũng không dám nổi lửa vì sợ khói bốc lên sẽ trở thành mục tiêu cho máy bay địch.
“Khổ nhất là sốt rét rừng. Anh em thay nhau chăm sóc, thuốc men thì ít lắm, ai khỏe đỡ người yếu. Vậy mà chẳng ai nghĩ đến chuyện bỏ cuộc”, ông kể.
Ngày đất nước thống nhất, nhiều người trở về quê hương, còn ông tiếp tục ở lại Thành cổ Quảng Trị đến năm 1976 để rà phá bom mìn, đào kênh, làm thủy lợi khôi phục sản xuất. Năm 1977, ông nhập ngũ, tiếp tục tham gia chiến trường Campuchia.
Hòa bình lập lại, ông chuyển ngành về Kiên Giang (nay là An Giang) sinh sống từ năm 1981. Phẩm chất người lính vẫn theo ông trong cuộc sống đời thường. Ông từng nhiều năm làm bí thư chi bộ, trưởng ấp và hiện là Chi hội trưởng Hội Cựu chiến binh, Chi hội trưởng Hội Chữ thập đỏ ấp 3. Ông Sử nói: “Ngày xưa mình đánh giặc để người dân có cuộc sống yên bình. Bây giờ giúp bà con làm ăn, thoát nghèo cũng là tiếp tục cống hiến”.
Đôi vai tuổi mười sáu dưới mưa bom
Trong căn nhà tình nghĩa được Nhà nước trao tặng năm 2015, bà Quách Thị Nga, ngụ ấp Đông Quý, xã An Biên nhẹ nhàng lật từng trang ký ức của tuổi mười sáu.
Năm 1966, cô gái nhỏ ở vùng đất Cà Mau cùng vài người bạn quyết định rời quê lên đường làm thanh niên xung phong. Có người đang đứng lớp dạy học cũng gác lại tất cả để theo tiếng gọi non sông. “Các chú thấy tôi còn nhỏ, sợ không chịu nổi sốt rét rừng ở miền Đông, nên động viên tôi ở lại, nhưng tôi nhất quyết đi”, bà Nga kể.
Bà Quách Thị Nga vui mừng khi có các thanh niên xã An Biên đến thăm.
Đơn vị của bà hành quân bộ suốt một tháng hai mươi bảy ngày mới đến chiến trường. Rừng già không chỉ có bom đạn mà còn có những cơn sốt rét triền miên. Tóc rụng, người xanh xao, nhiều đồng đội ngã xuống vì bệnh tật trước khi kịp đối mặt quân thù.
Hoạt động chủ yếu ở Tây Ninh, Bình Dương và Củ Chi, bà cùng đồng đội sống dưới địa đạo, hầm sâu. Có nơi không có nước, sáng sớm mọi người phải múc từng muỗng nước mưa đọng trong dấu chân trâu, bỏ thuốc lọc rồi mới dám nấu uống. Đêm ngủ chỉ có chiếc võng và tấm tăng nhỏ. Nếu căng không khéo, nước mưa theo thân cây chảy thẳng vào võng, ướt lạnh suốt đêm.
Nhiệm vụ của bà Nga là tải gạo, tải đạn và khiêng thương binh. Mỗi chuyến, đôi vai gầy gánh khoảng 20kg hàng, băng rừng suốt ngày đêm. Điều khiến bà nhớ nhất là những lần cáng thương dưới mưa bom.
“Mệnh lệnh là không được để thương binh bị thương lần thứ hai. Có lúc pháo rơi, chúng tôi nằm đè lên người thương binh để che chắn bằng chính thân mình”, bà kể, giọng chùng xuống.
“Không được để thương binh bị thương lần hai là nhiệm vụ của thanh niên xung phong ngày ấy”, bà Nga kể.
Có những ký ức không nằm trong những tấm huân chương, mà ở chính những giai điệu đi cùng tuổi trẻ. Bà Nga kể, những đêm nghỉ chân giữa rừng, sau một ngày tải đạn hay khiêng thương binh, anh chị em thanh niên xung phong lại cất tiếng hát.
Đến bây giờ, bà Nga vẫn còn nhớ giai điệu của ca khúc “Thanh niên xung phong” của nhạc sĩ Phan Huỳnh Điểu. Mỗi lần ngân nga câu hát về ý chí vượt núi, băng sông và quyết tâm đi đầu, bà như thấy cả một thời tuổi trẻ hiện về. “Hồi đó nghe bài nào cũng thấy mình có thêm sức mạnh. Cứ hát rồi lại bước tiếp, quên cả mệt, quên cả sợ”, bà Nga mỉm cười nhớ lại.
Chiến tranh cũng để lại trong bà những mất mát không gì bù đắp được. Cha bà là chiến sĩ Việt Minh hy sinh từ năm 1954. Suốt nhiều năm kháng chiến, bà và người em trai cùng ở chiến trường mà không hề biết nhau còn sống hay đã hy sinh.
Thế nhưng, khi được hỏi có hối hận vì đã dành trọn tuổi trẻ cho chiến tranh hay không, bà Nga lắc đầu. “Nếu được chọn lại, tôi vẫn đi. Nhờ có những người ngã xuống mà hôm nay đất nước mới có hòa bình”. Giờ đây, tuổi đã cao, sức khỏe giảm sút, bà vẫn chăm lo ruộng vườn cùng con cháu, bình dị như bao người nông dân khác.
Bom đạn đã lùi xa, những cánh rừng Trường Sơn giờ xanh trở lại, Thành cổ Quảng Trị đã phủ màu hoa cỏ. Chỉ có ký ức trong những người cựu thanh niên xung phong vẫn còn nguyên vẹn như ngọn lửa âm ỉ cháy, nhắc nhở thế hệ hôm nay rằng hòa bình chưa bao giờ là điều tự nhiên có được. Đó là thành quả được đánh đổi bằng cả tuổi xuân, mồ hôi, nước mắt và máu của biết bao con người bình dị như ông Nguyễn Quốc Sử và bà Quách Thị Nga.
Nguồn: https://baoangiang.com.vn/hoa-lua-con-trong-mat-nguoi-xua-a491151.html
