Chung tay bảo vệ sức khỏe dòng sông

Thời gian qua, người dân thượng nguồn các dòng sông của Đà Nẵng được hướng dẫn chăm sóc, bảo vệ sức khỏe cho dòng sông đã gắn bó với cuộc sống của họ từ xưa đến nay.

Các tổ giám sát dùng thiết bị cầm tay để đo chỉ số nguồn nước đã lấy mẫu. Ảnh: P.L

“Bắt mạch”, “tầm soát sức khỏe” cho dòng sông

Cả cuộc đời gắn bó với dòng Cu Đê nhưng mãi đến khi tham gia tổ giám sát sức khỏe dòng sông, vừa học lý thuyết, vừa được cầm tay chỉ việc thực hành, người dân Cơ Tu tại các tổ dân phố của phường Hải Vân mới tận mắt chứng kiến những chỉ dấu khoa học về sức khỏe của dòng sông bắt nguồn từ dãy Trường Sơn đổ về cửa biển Nam Ô.

Sau khi hoàn thành chương trình tập huấn giám sát và sử dụng thiết bị đo chất lượng nước cầm tay, người dân các tổ dân phố Tà Lang, Giàn Bí, Nam Mỹ được đi “khám lâm sàng” từ thượng nguồn đến hạ lưu dòng sông chảy dài gần 40km.

Công việc của họ là quan sát màu nước sông, độ đục, thủy sinh, các nguồn xả thải và các hoạt động, hành vi xâm hại nguồn nước. Rồi cũng chính tay họ được lấy mẫu nước sông, sử dụng thiết bị để đo các chỉ tiêu chất lượng nước như: độ pH, chất rắn lơ lửng trong nước, độ mặn, mức độ ô nhiễm nguồn nước...

Những ngày qua, 6 thành viên trong tổ giám sát và bảo vệ sức khỏe dòng sông tại tổ dân phố Tà Lang được chia làm 2 nhóm giám sát khu vực sông Nam, thượng nguồn sông Cu Đê. Mỗi người đều sử dụng thiết bị cầm tay đo chất lượng nước, cập nhật dữ liệu nhiều vị trí, nhiều khung giờ để có những đánh giá khách quan.

Cùng với giám sát nguồn nước, tổ cũng kiểm tra, bảo vệ cá niên định kỳ hằng tháng và có báo cáo kịp thời nếu phát hiện các nguy cơ ảnh hưởng đến nguồn lợi thủy sản trên sông.

“Mình được tạo điều kiện, có chút hiểu biết thì phải thực hành nghiêm túc trước khi tuyên truyền, vận động người khác không xả rác, không xâm hại đến bờ sông, lòng sông. Khi có người lạ đến các khe suối, xâm nhập rừng trái phép phải nhanh chóng báo cơ quan chức năng”, Tổ phó Hà Xuân Tàu cho biết.

Mô hình đặc biệt này có sự tham gia tích cực của phụ nữ. Sự tỉ mẩn, trách nhiệm và gắn bó với đời sống cộng đồng đã giúp họ trở thành những “y tá”, đảm nhận những khâu cần sự chi tiết trong hoạt động kiểm tra sức khỏe định kỳ cho dòng Cu Đê.

Theo bà Trần Thị Phương (tổ dân phố Giàn Bí), ngoài việc theo dõi chất lượng nước, các thành viên còn tích cực tham gia thu gom rác thải, tuyên truyền người dân và du khách không khai thác theo hướng tận diệt, làm suy giảm nguồn lợi thủy sinh.

Trưởng ban công tác Mặt trận tổ dân phố Tà Lang Nguyễn Văn Trung, người gắn bó với đời sống, sinh hoạt của người dân Cơ Tu cho biết, cộng đồng dân cư Tà Lang, Giàn Bí sử dụng nguồn nước khe, suối đưa về để ăn uống, sinh hoạt nên rất có ý thức bảo vệ nguồn nước. Ngày đập dâng Nam Mỹ được xây dựng để cấp nước cho Nhà máy nước Hòa Liên, người dân càng nâng cao trách nhiệm của mình, vì ai cũng ý thức nguồn nước sông gắn liền với đời sống, sức khỏe, sinh kế của bà con.

Từ khi dự án “Thúc đẩy hiệu quả sự tham gia của cộng đồng trong bảo vệ môi trường và quản lý bền vững tài nguyên nước tại Đà Nẵng” được triển khai tại địa phương, nhiều lớp tuyên truyền, tập huấn, hướng dẫn bà con cách bảo vệ nguồn nước được tổ chức.

“Đã có sự thay đổi tích cực trong suy nghĩ và hành động của người dân. Không còn mơ hồ mà biểu hiện bằng những việc làm cụ thể. Bà con rất mong nhận được sự quan tâm của các cấp chính quyền để vừa được tham gia hành động, vừa được hưởng lợi từ dự án gắn liền với sinh kế bền vững”, ông Trung mong mỏi.

Dự án chăm sóc sức khỏe dòng sông cũng đã được triển khai tại các thôn Thái Lai (xã Bà Nà), Bắc An (xã Hòa Tiến), Thạch Bồ và Bồ Bản (xã Hòa Vang). Các tổ giám sát cộng đồng cũng định kỳ “thăm khám”, đo chất lượng nước trên các hồ Bàu Trai, sông Túy Loan và sông Yên… để bảo vệ nguồn nước sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp. Đây cũng là nguồn nước đầu vào cấp cho Nhà máy nước Cầu Đỏ hoạt động, đảm bảo nguồn nước sinh hoạt chất lượng cho thành phố.

Tài nguyên gắn liền sinh kế

Dự án “Thúc đẩy hiệu quả sự tham gia của cộng đồng trong bảo vệ môi trường và quản lý bền vững tài nguyên nước tại thành phố Đà Nẵng” do Trung tâm Nghiên cứu môi trường và cộng đồng (CECR) phối hợp các đơn vị, địa phương triển khai từ tháng 10/2024 đến tháng 10/2027 với sự tài trợ của Tổ chức Stichting Oxfarm Novib.

Theo bà Nguyễn Ngọc Lý - Chủ tịch Hội đồng quản lý CECR, dự án được triển khai nhằm thúc đẩy sự tham gia của cộng đồng trong bảo vệ môi trường và quản lý bền vững tài nguyên nước tại Đà Nẵng.

Bà Lý chia sẻ, sức khỏe của một dòng sông không chỉ thể hiện qua trữ lượng nước dồi dào mà còn được qua các loại thủy sinh, hệ sinh thái tốt cũng như các chỉ tiêu chất lượng nguồn nước đảm bảo

quy chuẩn.

Triển khai tại 7 thôn, tổ dân phố dọc lưu vực các con sông thuộc xã Hòa Vang, Bà Nà, Hòa Tiến và phường Hải Vân, mô hình xây dựng cộng đồng dân cư trở thành chủ thể trong bảo vệ môi trường, nguồn nước theo đúng tinh thần Luật Bảo vệ môi trường.

Với việc kết nối chuyên gia chuyển giao kiến thức, trang bị thiết bị, sổ tay và hướng dẫn cập nhật dữ liệu lên nền tảng số, CECR đã góp phần nâng cao năng lực người dân trong giám sát, bảo vệ sức khỏe các dòng sông vốn gắn liền với cuộc sống, sinh kế của mình.

“Các dòng sông khỏe mạnh sẽ góp phần đảm bảo sức khỏe của con người và sự phát triển kinh tế - xã hội”, bà Lý cho hay.

Đồng hành dự án, ông Nguyễn Bá Sơn - Chủ tịch Hội Luật gia Đà Nẵng đánh giá, các con sông của Đà Nẵng không chỉ gắn liền với đời sống người dân dọc lưu vực mà còn góp phần đảm bảo an ninh nguồn nước cho trung tâm thành phố. Thời gian qua, các hoạt động bảo vệ nguồn nước tập trung vào kiểm soát hoạt động du lịch và các nguồn xả thải, bảo đảm tuân thủ quy chuẩn kỹ thuật, đồng thời hạn chế xây dựng công trình gây tác động đến dòng chảy.

Nguồn: https://baodanang.vn/chung-tay-bao-ve-suc-khoe-dong-song-3338775.html