Chuyển đổi xanh không thể chỉ dựa vào nỗ lực riêng lẻ

CẦN THƠ Chuyển đổi xanh cần hệ sinh thái liên kết ‘4 nhà’ nhằm giảm áp lực vốn cho doanh nghiệp, phát huy tối đa nguồn lực xã hội, hình thành mạng lưới chuỗi giá trị xanh.

Theo báo cáo kiểm kê khí nhà kính mới nhất, lĩnh vực nông nghiệp ở nước ta phát thải gần 90 triệu tấn CO2e, trong đó 50% đến từ hoạt động canh tác lúa.

Đáng chú ý, dự thảo Báo cáo Đóng góp do quốc gia tự quyết định lần thứ ba (NDC 3.0) đang được xây dựng, dự kiến, lĩnh vực nông nghiệp sẽ cắt giảm khoảng 17,5 triệu tấn CO2e đến năm 2030. Nếu có thêm hỗ trợ từ quốc tế, mức giảm phát thải có thể vượt 60 triệu tấn, trong khi mục tiêu ở NDC 2022 là 50,9 triệu tấn.

Thông tin này được ông Lý Việt Hùng - Trưởng phòng Kinh tế trung hòa carbon, Trung tâm Thích ứng biến đổi khí hậu và Trung hòa carbon, Cục Biến đổi khí hậu (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) chia sẻ tại Hội thảo “Chuyển đổi xanh trong nông nghiệp: Từ công nghệ đến thị trường” do Báo Tuổi Trẻ phối hợp với UBND TP Cần Thơ và Đại học Cần Thơ tổ chức chiều 29/5.

Ông Lý Việt Hùng - Trưởng phòng Kinh tế trung hòa carbon, Trung tâm Thích ứng biến đổi khí hậu và Trung hòa carbon, Cục Biến đổi khí hậu chia sẻ tại Hội thảo “Chuyển đổi xanh trong nông nghiệp: Từ công nghệ đến thị trường”. Ảnh: Kim Anh.

Theo ông Hùng, việc đặt mục tiêu tăng mức giảm phát thải khí nhà kính ở bản cập nhật lần này sẽ tạo dư địa lớn để chuyển đổi hoạt động giảm phát thải thành tín chỉ carbon.

Thời gian qua, ĐBSCL đã có những “điểm sáng” trong hoạt động giảm phát thải khí nhà kính, dần tiến đến chuyển đổi xanh. Nhất là việc nhiều doanh nghiệp đã “đón đầu” trong hành trình này.

Công ty cổ phần Thành Thành Công - Biên Hòa (AgriS) chỉ sau 1 năm tham gia ngành hàng lúa gạo, đã xuất khẩu khoảng 180.000 tấn gạo giảm phát thải. Doanh nghiệp đặt mục tiêu đạt 280.000 tấn vào cuối năm 2026 và 580.000 tấn vào năm 2030.

Ông Trần Tấn Việt - thành viên HĐQT Agris cho biết, để chủ động nguồn cung, doanh nghiệp đã và đang đầu tư nhà máy chế biến, hệ thống kho bãi lưu trữ tại An Giang, Đồng Tháp.

Đặc biệt, doanh nghiệp này tiếp cận xu hướng chuyển đổi xanh theo hướng “đi từ thị trường ngược về vùng trồng”. Doanh nghiệp xây dựng thị trường xuất khẩu trước, sau đó mới phát triển vùng nguyên liệu để đáp ứng yêu cầu truy xuất và tiêu chuẩn xanh.

Chuyển đổi xanh ngành hàng lúa gạo là “tấm vé” để Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Ảnh: Kim Anh.

Tại mô hình thí điểm trồng lúa giảm phát thải ở Tây Ninh, AgriS áp dụng đồng thời nhiều giải pháp như: san phẳng mặt ruộng, sạ ngầm, tưới ngập khô xen kẽ... Đặc biệt, doanh nghiệp sử dụng công nghệ bọc phân bón bằng nano chitosan, giúp giảm khoảng 30% lượng phân hóa học và thay thế thuốc trừ sâu bằng thiên địch ong mắt đỏ”. Biện pháp sinh học này giúp bảo vệ các loài thiên địch bản địa, tạo hệ sinh thái cân bằng trên đồng ruộng. Kết quả bước đầu cho thấy, toàn vùng thí điểm không cần sử dụng thuốc trừ sâu hóa học.

“Dù chi phí sản xuất đã giảm, nhưng năng suất thực tế của vụ đầu chưa đạt kỳ vọng. Đây là bài học quý báu để chúng tôi tiếp tục tối ưu hóa mô hình trong thời gian tới”, ông Việt chia sẻ.

Tuy nhiên, hành trình chuyển đổi xanh của ĐBSCL cũng gặp không ít rào cản về chi phí đầu tư, vốn, chuỗi cung ứng, thị trường và nhận thức của nông dân.

Theo ông Trần Hồ Văn Khoa - Giám đốc Công ty TNHH Techpal Sóc Trăng, khó khăn lớn nhất hiện nay là quy mô sản xuất còn manh mún, chi phí đầu tư cao, logistics yếu và khả năng tiếp cận công nghệ của nông dân còn hạn chế.

Ông Khoa cho biết, phần lớn HTX hiện chỉ có quy mô vài chục ha, rất khó triển khai đồng bộ tự động hóa hay kiểm soát chất lượng vùng trồng. Trong khi đó, hệ thống chế biến, kho bãi và logistics trong vùng vẫn chưa đáp ứng yêu cầu của chuyển đổi xanh, quy mô lớn.

Ông Trần Hồ Văn Khoa - Giám đốc Công ty TNHH Techpal Sóc Trăng (bìa phải) chia sẻ giải pháp thúc đẩy chuyển đổi xanh ngành hàng lúa gạo. Ảnh: Kim Anh.

Điều này cho thấy, chuyển đổi xanh không thể chỉ dựa vào nỗ lực riêng lẻ của doanh nghiệp hay nông dân, mà cần hình thành hệ sinh thái liên kết giữa “4 nhà”: Nhà nước - nhà khoa học - doanh nghiệp - nhà nông.

Ông Khoa cho rằng, cần xây dựng mối liên kết tập trung, dựa vào thế mạnh cốt lõi của từng tác nhân. Cụ thể: Trung tâm giống đảm nhiệm cung ứng nguồn giống chất lượng. Chính quyền địa phương và HTX tập trung đào tạo nông dân; quản lý, hỗ trợ vùng trồng. Doanh nghiệp chịu trách nhiệm về công nghệ sấy, xay xát và chế biến sâu. Hệ thống phân phối cùng đồng hành tiêu thụ và ưu tiên các sản phẩm xanh, sạch.

Mô hình liên kết này giúp giảm áp lực vốn cho một doanh nghiệp duy nhất, đồng thời phát huy tối đa nguồn lực xã hội. Mục tiêu là hình thành mạng lưới nhiều chuỗi giá trị xanh đan xen để tăng tốc chuyển đổi xanh.

Nguồn: https://nongnghiepmoitruong.vn/chuyen-doi-xanh-khong-the-chi-dua-vao-no-luc-rieng-le-d813873.html