Cồn Cỏ - viên ngọc xanh giữa trùng khơi

Nằm cách đất liền Quảng Trị gần 30km, Cồn Cỏ dần trở thành đảo dân sự kiểu mẫu của những người con nước Việt đang ngày đêm vững vàng xây cuộc đời mới nơi “vọng gác tiền tiêu” Tổ quốc trên Biển Đông.

Du khách tham quan đảo Cồn Cỏ

Từ “đảo thép”…

Đặc khu Cồn Cỏ với diện tích khoảng 4km², hình dáng như chiếc bát khổng lồ úp xuống mặt biển, được coi là một trong những hòn đảo đẹp hiếm có của miền Trung.

Từ đất liền Quảng Trị ra đảo bằng tàu cao tốc tầm 50 phút, thay vì tàu cá mất 2 giờ. So với hơn 10 năm trước, những ai từng đến đảo dễ bị choáng ngợp trước những đổi thay nơi đây. Màu xanh rừng nguyên sinh bao trùm, những bãi biển hoang sơ, cơ sở hạ tầng được đầu tư đồng bộ khiến Cồn Cỏ mang dáng dấp một khu nghỉ dưỡng cao cấp.

Du khách từ đất liền ra thăm đảo Cồn Cỏ bằng tàu cao tốc. Ảnh: TRẦN TUYỀN

Giữa không gian yên bình ấy, ít ai ngờ nơi đây từng có một “tọa độ lửa” khốc liệt. Sau Hiệp định Geneva năm 1954, Cồn Cỏ trở thành vị trí chiến lược đặc biệt, án ngữ vùng biển Vĩ tuyến 17. Ngày 8-8-1959, những người lính của Trung đoàn 270 đặt chân lên đảo, cắm lá cờ đỏ sao vàng, chính thức khẳng định chủ quyền giữa Biển Đông.

Từ thời điểm đó, hòn đảo bước vào những năm tháng chiến tranh ác liệt.

Khoảng 70% diện tích đảo Cồn Cỏ là rừng tự nhiên. Ảnh: TRẦN TUYỀN

Không phải ngẫu nhiên mà Cồn Cỏ được gọi là “đảo thép”. Đó là danh xưng được tôi rèn từ ý chí, từ máu và từ một niềm tin không lay chuyển: giữ đảo là giữ đất nước. Ngày hôm nay, khi bước chân trên những con đường nhỏ quanh đảo, ký ức chiến tranh không nằm trong sách vở mà hiện hữu ngay trước mắt: những đoạn hầm hào, trận địa pháo, vị trí chiến đấu cũ nằm xen giữa màu xanh rừng nhiệt đới. Không cần thuyết minh, chính không gian ấy đã tự kể câu chuyện của mình.

Ông Trần Văn Thà, nguyên Đảo trưởng Cồn Cỏ mỗi lần trở lại đảo vẫn nhắc chuyện cũ bằng một giọng bình thản: Chuyện chia nhau từng ca nước ngọt, những đêm ngủ trong hầm, sống giữa bốn bề sóng gió. Ký ức không ồn ào, nhưng bền bỉ giống như chính hòn đảo này.

Điểm đến hấp dẫn

Dẫn chúng tôi dạo quanh đảo, ông Trần Xuân Anh, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND đặc khu Cồn Cỏ cho biết, khoảng 70% diện tích đảo là rừng tự nhiên. Dù từng bị bom đạn tàn phá, khu rừng đã phục hồi gần như nguyên vẹn. Không đồ sộ như đại ngàn, nhưng rừng ở đây dày và giàu sức sống.

Cồn Cỏ được hình thành từ hoạt động núi lửa cách đây hơn 4 vạn năm. Dọc bờ biển là những thềm đá bazan xếp tầng, có nơi bị sóng bào mòn thành những hình thù kỳ lạ. Bãi Nghè mang vẻ đẹp hoang sơ của đá núi lửa; bãi Hương Giang mềm mại với cát san hô; còn bãi Đá đen phía Tây Bắc lại nổi bật với những viên đá tròn, nhẵn bóng dưới nắng.

Khoảng 70% diện tích đảo Cồn Cỏ là rừng tự nhiên. Ảnh: TRẦN TUYỀN

Trên cạn đã vậy, dưới nước, một “thế giới khác” cũng đang tồn tại. Ông Trần Xuân Cảnh, Phó Giám đốc Ban Quản lý Khu bảo tồn biển đảo Cồn Cỏ cho biết, khu bảo tồn biển rộng khoảng 4.300ha, ghi nhận 954 loài sinh vật, hơn 260 loài cá và 137 loài san hô. Trong đó có những rạn san hô được đánh giá thuộc nhóm phát triển tốt của Việt Nam. Cùng với đó, những nguồn lợi thủy sản như tôm hùm, hải sâm, mực nang, cá mú, cá hồng, cá bướm, hàu vua… góp phần tạo nên một hệ sinh thái biển giàu sức sống.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Phạm Hoàng Phương, Phó Chủ tịch Hội Lữ hành Quảng Trị, Giám đốc Công ty Du lịch Ken Travel cho rằng, chính vẻ đẹp hoang sơ chưa bị thương mại hóa đã làm nên sức hút riêng của Cồn Cỏ. Du khách đến đây bên cạnh để nghỉ dưỡng, còn được "về nguồn" qua hệ thống hầm hào, địa đạo, cột cờ chủ quyền... Cồn Cỏ có thể xem như một “bảo tàng tự nhiên” hiếm có, nơi rừng nguyên sinh và hệ sinh thái biển tồn tại song hành, gần như nguyên vẹn. Khác sự sôi động của Đà Nẵng hay Nha Trang, hòn đảo này mang lại cảm giác tách biệt, yên bình – phù hợp với xu hướng du lịch trải nghiệm, nghỉ dưỡng.

Du khách tham quan đảo Cồn Cỏ. Ảnh: TRẦN TUYỀN

Theo anh Đặng Quốc Khánh, du khách đến từ Hà Nội chia sẻ ngắn gọn nhưng đủ hình dung ấn tượng rõ nét của anh về Cồn Cỏ: “Nước biển rất trong, cúi xuống là thấy cá bơi quanh rạn san hô, như một ‘thủy cung tự nhiên’”.

Ông Phạm Hải Quỳnh, Viện trưởng Viện Phát triển du lịch châu Á nhận định, có những nơi phải xây dựng để thu hút du khách, nhưng cũng có những nơi chỉ cần giữ nguyên đã là giá trị. Cồn Cỏ có lẽ thuộc nhóm thứ hai. Người ta đến đây không chỉ ngắm biển, mà còn để lắng nghe câu chuyện của một hòn đảo đã đi qua chiến tranh, đang học cách bước vào một hành trình phát triển mới.

Từ “đảo thép” của quá khứ, Cồn Cỏ đang dần trở thành “đảo xanh” của hòa bình. Một “viên ngọc” giữa trùng khơi - không bừng sáng đột ngột, mà đang thức giấc theo cách rất riêng, chậm rãi nhưng bền bỉ.

Theo Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch đặc khu Cồn Cỏ Trần Xuân Anh, trong giai đoạn phát triển mới, đặc khu Cồn Cỏ xác định du lịch-dịch vụ là ngành kinh tế mũi nhọn, song hành với thủy sản và các ngành hỗ trợ, bảo đảm phát triển kinh tế gắn với quốc phòng-an ninh. Địa phương đang đẩy mạnh xúc tiến, kêu gọi đầu tư hạ tầng thiết yếu; đồng thời nghiên cứu hình thành các sản phẩm du lịch mới trên nguyên tắc xuyên suốt là phát triển phải gắn với bảo tồn.

Tại diễn ra Hội thảo “Đặc khu Cồn Cỏ-cơ hội, tiềm năng phát triển du lịch gắn với bảo tồn biển, sinh kế bền vững, OCOP miền biển” vừa tổ chức, nhiều ý kiến cho rằng, để du lịch đảo Cồn Cỏ phát triển bền vững cần hình thành các mô hình sinh kế bền vững như du lịch sinh thái cộng đồng; khoanh vùng bảo vệ bãi đẻ, bãi giống thủy sản, kết hợp khai thác hợp lý với bảo tồn đa dạng sinh học.

Cồn Cỏ không nên phát triển OCOP theo hướng dàn trải mà cần lựa chọn ít sản phẩm, chất lượng, giá trị cao và có câu chuyện rõ ràng. Cùng với việc kết nối tuyến du lịch Cửa Việt-Cửa Tùng-Cồn Cỏ, cần xem xét sớm mở tuyến du lịch Nhật Lệ-Cồn Cỏ để hình thành chuỗi sản phẩm du lịch biển-đảo đặc trưng, gia tăng sức hút cho điểm đến. Tuyến du lịch này sẽ dễ dàng kết nối đảo tiền tiêu Cồn Cỏ với Di sản thiên nhiên thế giới Phong Nha-Kẻ Bàng.

Nguồn: https://www.sggp.org.vn/con-co-vien-ngoc-xanh-giua-trung-khoi-post854440.html