Đầu tư 250 tỉ đồng bảo tồn di sản xứ Thanh

VHO - Thanh Hóa dự kiến dành tối đa 250 tỉ đồng trong giai đoạn 2026 - 2030 để bảo quản, tu bổ và phục hồi 138 di tích trên địa bàn, trong đó có Di sản Văn hóa thế giới Thành nhà Hồ cùng hàng loạt di tích quốc gia, di tích cấp tỉnh đang xuống cấp nghiêm trọng.

Những bức tường đá hàng trăm năm tuổi nứt vỡ theo thời gian. Những mái đình cổ võng xuống sau nhiều mùa mưa nắng.

Những ngôi đền, ngôi chùa mang trong mình lớp trầm tích văn hóa của xứ Thanh đang đối diện nguy cơ xuống cấp, thậm chí hư hỏng nếu không được can thiệp kịp thời.

Các đoạn tường thành đá Di sản Văn hóa thế giới Thành nhà Hồ được gia cố, chống đỡ để ngăn nguy cơ sạt lở, xuống cấp

Trước thực trạng đó, UBND tỉnh Thanh Hóa vừa xây dựng kế hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2026 - 2030, với mục tiêu bảo vệ các giá trị di sản lịch sử, văn hóa, kiến trúc nghệ thuật, đồng thời phát huy hiệu quả nguồn lực di sản phục vụ phát triển du lịch và kinh tế - xã hội.

Theo kế hoạch, tổng số di tích, dự án được đưa vào danh mục bảo quản, tu bổ, phục hồi trong giai đoạn tới là 138 công trình.

Trong đó có 2 dự án thuộc Di sản Văn hóa thế giới Thành nhà Hồ, 27 di tích quốc gia và 109 di tích cấp tỉnh.

Điểm nhấn đáng chú ý là tỉnh tiếp tục ưu tiên nguồn lực cho Di sản Văn hóa thế giới Thành nhà Hồ, công trình kiến trúc đá độc đáo được UNESCO công nhận năm 2011.

Hai dự án lớn gồm tu sửa cấp thiết tường thành đá và gia cố, chống đỡ các đoạn tường có nguy cơ sập, sạt lở sẽ tiếp tục được triển khai nhằm bảo vệ giá trị nổi bật toàn cầu của di sản này.

Không chỉ Thành nhà Hồ, danh mục lần này còn trải rộng trên nhiều địa phương với hàng loạt di tích đang trong tình trạng báo động.

Nhiều công trình có tuổi đời hàng trăm năm như đình, đền, chùa, nghè đang xuất hiện tình trạng mối mọt, mục nát kết cấu gỗ, mái ngói tụt vỡ, tường nứt, nền sụt lún và phải chống đỡ tạm bằng cột sắt hoặc khung thép để tránh nguy cơ đổ sập.

Tại nhiều địa phương, những dấu hiệu xuống cấp đã hiện hữu rõ nét. Đền Quang Trung thuộc cụm di tích Lạch Bạng hiện phải dựng khung sắt, phủ mái tôn để chống dột, chống sập.

Đền Đề Lĩnh ở Sầm Sơn có hệ thống cột, vì kèo, xà gỗ bị mối mọt nghiêm trọng, nhiều cấu kiện phải chống đỡ tạm thời.

Đình Quan Chiêm, đình Chánh Lộc, đình Bái Sơn hay nhiều công trình kiến trúc cổ khác cũng đang trong tình trạng tương tự.

Theo UBND tỉnh Thanh Hóa, việc tu bổ trong giai đoạn tới sẽ ưu tiên các di tích kiến trúc gỗ truyền thống có giá trị lịch sử, nghệ thuật tiêu biểu; các di tích xuống cấp nghiêm trọng, khó xã hội hóa hoặc nằm tại những địa bàn còn nhiều khó khăn.

Quá trình thực hiện phải bảo đảm giữ gìn tối đa các yếu tố gốc cấu thành di tích, ưu tiên sử dụng vật liệu và kỹ thuật truyền thống, hạn chế tác động làm biến dạng giá trị nguyên gốc của công trình.

Một trong những yêu cầu được đặt ra là tăng cường vai trò giám sát của cộng đồng.

Người dân, các chuyên gia, nghệ nhân và nhân chứng lịch sử sẽ được tham vấn trong quá trình lập hồ sơ, triển khai tu bổ; đồng thời khuyến khích thành lập các tổ giám sát cộng đồng nhằm bảo đảm các dự án được thực hiện đúng quy định, đúng giá trị lịch sử của di tích.

Để thực hiện kế hoạch, nguồn kinh phí sẽ được huy động từ ngân sách tỉnh, ngân sách địa phương cùng các nguồn lực xã hội hóa hợp pháp khác.

Trong đó, ngân sách tỉnh dự kiến hỗ trợ không quá 50 tỉ đồng mỗi năm, tương đương tối đa 250 tỉ đồng trong cả giai đoạn 2026 - 2030. 

Nguồn: https://baovanhoa.vn/van-hoa/dau-tu-250-ti-dong-bao-ton-di-san-xu-thanh-234092.html