Đẩy lùi kháng kháng sinh bằng chiến lược 'Một Sức khỏe'

Trong cuộc chiến chống kháng kháng sinh, sự phối hợp khẩn trương và đa ngành giữa y tế, nông nghiệp, môi trường là chìa khóa bảo vệ cộng đồng.

Sáng 2/6 tại Hà Nội, hội thảo khoa học "Tiếp cận Một Sức khỏe (One Health) trong phòng chống kháng kháng sinh tại Việt Nam" đã diễn ra. Đây là sự kiện trọng điểm hướng tới kỷ niệm Ngày Môi trường Thế giới (5/6) và Ngày An toàn thực phẩm Thế giới (7/6), do Hiệp hội Tư vấn nâng cao sức khỏe Việt Nam, Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), Viện Y học ứng dụng Việt Nam cùng Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) phối hợp tổ chức.

Mở đầu chương trình, PGS.TS Phạm Thanh Bình, Chủ tịch Hiệp hội Tư vấn nâng cao sức khỏe Việt Nam đã chính thức phát biểu khai mạc. Đánh giá về bức tranh toàn cảnh, PGS.TS Phạm Thanh Bình nhấn mạnh: “Kháng kháng sinh hiện nay không còn là vấn đề riêng của ngành y tế mà đã trở thành một trong những thách thức nghiêm trọng mang tính toàn cầu, tác động trực tiếp đến sức khỏe con người, vật nuôi, môi trường và sự phát triển bền vững của mỗi quốc gia".

PGS.TS Phạm Thanh Bình, Chủ tịch Hiệp hội Tư vấn nâng cao sức khỏe Việt Nam phát biểu khai mạc Hội thảo sáng 2/6. Ảnh: Hồng Ngọc.

Chỉ ra những nguy cơ tại nước ta như sử dụng kháng sinh chưa hợp lý, ô nhiễm từ chất thải y tế, chăn nuôi, PGS.TS Phạm Thanh Bình khẳng định: “Trong bối cảnh đó, cách tiếp cận 'Một Sức khỏe - One Health' được xem là giải pháp mang tính chiến lược và bền vững, nhấn mạnh sự phối hợp liên ngành giữa sức khỏe con người, sức khỏe động vật và môi trường nhằm kiểm soát hiệu quả các nguy cơ bệnh truyền nhiễm và kháng kháng sinh".

Dưới góc độ của đơn vị thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia, đại diện lãnh đạo Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) bày tỏ kỳ vọng hội thảo không chỉ là diễn đàn trao đổi khoa học đơn thuần, mà còn là "cơ hội để kết nối các cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, hiệp hội, chuyên gia và doanh nghiệp nhằm cùng tìm kiếm các giải pháp đổi mới sáng tạo cho phòng chống kháng kháng sinh trong tình hình mới".

Đến dự và phát biểu chỉ đạo dưới góc độ của Bộ Y tế và Tổng hội Y học Việt Nam, PGS.TS Nguyễn Thị Xuyên, Chủ tịch Tổng hội Y học Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ Y tế đánh giá cao sáng kiến tổ chức hội thảo và các giải pháp mà hai ngành Y tế - Nông nghiệp đề xuất, đặc biệt là đề án giám sát kháng thuốc trong môi trường giai đoạn 2025-2030.

PGS.TS Nguyễn Thị Xuyên, Chủ tịch Tổng hội Y học Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ Y tế phát biểu tại Hội thảo. Ảnh: Hồng Ngọc.

Nhấn mạnh định hướng giải quyết vấn đề, PGS.TS Nguyễn Thị Xuyên đề xuất 5 nội dung trọng tâm: "Thứ nhất, tiếp tục tăng cường phối hợp liên ngành giữa y tế, nông nghiệp, môi trường và các tổ chức khoa học nghề nghiệp trong triển khai các hoạt động giám sát và kiểm soát kháng kháng sinh. Thứ hai, đẩy mạnh công tác truyền thông, giáo dục sức khỏe nhằm thay đổi hành vi sử dụng kháng sinh trong cộng đồng; nâng cao nhận thức của người dân về lựa chọn và sử dụng thực phẩm an toàn. Thứ ba, tăng cường nghiên cứu khoa học, ứng dụng công nghệ mới và chia sẻ dữ liệu trong giám sát kháng thuốc, phục vụ công tác dự báo và cảnh báo sớm. Thứ tư, phát huy vai trò của các hội nghề nghiệp, các trường đại học, viện nghiên cứu và đội ngũ chuyên gia trong đào tạo, tư vấn và phản biện chính sách. Thứ năm, mở rộng hợp tác quốc tế, học hỏi kinh nghiệm từ các quốc gia và tổ chức quốc tế trong triển khai hiệu quả mô hình One Health".

Cũng tại phiên khai mạc, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành đã có bài phát biểu chỉ đạo sâu sắc, khẳng định cam kết của ngành nông nghiệp trong việc giải quyết thách thức chung theo Quyết định số 1121/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược quốc gia về phòng, chống kháng thuốc.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Công Thành phát biểu chỉ đạo, nhấn mạnh cam kết của ngành nông nghiệp trong chiến lược phòng, chống kháng thuốc. Ảnh: Hồng Ngọc.

Thứ trưởng Lê Công Thành chia sẻ: Từ góc độ quản lý của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, hiện nay chúng ta vẫn còn một số khó khăn, thách thức cần tập trung giải quyết trong thời gian tới. Thứ nhất, chúng ta chưa hình thành được hệ thống cơ sở dữ liệu liên thông phục vụ giám sát việc sử dụng kháng sinh và tình trạng đề kháng kháng sinh giữa các lĩnh vực y tế, nông nghiệp và môi trường.

Thứ hai, hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật về môi trường hiện nay chưa có đầy đủ các quy định, chỉ tiêu kiểm soát đối với dư lượng kháng sinh và vi sinh vật kháng thuốc trong nước thải, chất thải và môi trường tiếp nhận.

Thứ ba, năng lực quan trắc và giám sát các chỉ tiêu liên quan đến kháng kháng sinh trong môi trường còn hạn chế; thiếu dữ liệu nền phục vụ công tác đánh giá nguy cơ và hoạch định chính sách.

Tiếp nối chương trình, bà Lương Thu Vinh, Trưởng phòng Pháp chế thanh tra (Cục Cục An toàn thực phẩm - Bộ Y tế) đã trình bày tham luận về định hướng chính sách an toàn thực phẩm từ trang trại đến bàn ăn. Nhìn nhận về những khoảng trống quản lý trên không gian mạng, bà đề xuất siết chặt trách nhiệm của cả người bán lẫn chủ sàn thương mại điện tử. Cụ thể, các cơ sở kinh doanh bắt buộc phải minh bạch toàn bộ giấy đăng ký công bố sản phẩm và giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện đối với từng mặt hàng đăng bán. Về phía ban quản lý các trang thương mại điện tử, pháp luật yêu cầu họ phải chịu trách nhiệm liên đới nếu buông lỏng kiểm duyệt, không yêu cầu người bán cung cấp đủ giấy tờ hợp lệ, hoặc chậm trễ gỡ bỏ các sản phẩm có nguy cơ gây hậu quả nghiêm trọng cho sức khỏe người tiêu dùng.

Song song với các rào cản pháp lý, bà Lương Thu Vinh khẳng định định hướng chính sách ưu tiên hàng đầu của Cục vẫn là đẩy mạnh truyền thông, giáo dục. Mục tiêu cốt lõi là nâng cao nhận thức, giúp mỗi người dân tự trang bị kiến thức để chủ động bảo vệ sức khỏe của chính mình trước khi cần đến sự can thiệp và xử lý từ cơ quan quản lý nhà nước.

Tiếp lời về vấn đề kiểm soát chất lượng từ gốc, một chuyên gia tại hội thảo nhấn mạnh bên cạnh nỗ lực quản lý của cơ quan chức năng, người tiêu dùng chính là chốt chặn cuối cùng và quan trọng nhất. Vị chuyên gia phân tích: “Chúng ta cần có một trào lưu cho người tiêu dùng chỉ tiêu dùng hàng có xuất xứ, có chất lượng, có kiểm định, chỉ khi cộng đồng kiên quyết với các sản phẩm không rõ nguồn gốc, thì lúc đó những mắt xích sản xuất yếu kém mới tự động bị đào thải”.

Các đồng chí lãnh đạo, chuyên gia và đại biểu chụp ảnh lưu niệm tại Hội thảo khoa học. Ảnh: Hồng Ngọc.

Sau phiên trao đổi, thảo luận của toàn thể đại biểu, PGS.TS Phạm Thị Thanh Ngà, Viện trưởng Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đã phát biểu kết luận và bế mạc Hội thảo. PGS.TS Phạm Thị Thanh Ngà nhấn mạnh: "Kháng kháng sinh không còn là cảnh báo đơn lẻ mà là một cuộc chiến liên ngành, không một cơ quan, bộ, lĩnh vực riêng lẻ nào có thể tự giải quyết bài toán này một cách toàn diện. Vấn đề này không thể tách rời khỏi tổng hòa giữa con người, vật nuôi và môi trường".

Nguồn: https://nongnghiepmoitruong.vn/day-lui-khang-khang-sinh-bang-chien-luoc-mot-suc-khoe-d814406.html