Đánh giá năng lực tư duy
Sáng 1/7, Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố phổ điểm kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026, trong đó môn ngữ văn tiếp tục thu hút sự quan tâm.
Theo thống kê của Bộ Giáo dục và Đào tạo, đối với môn bgữ văn, tỷ lệ thí sinh đạt từ 7 điểm trở lên còn 35,39%, giảm mạnh so với 51,16% của năm 2025 và 64,57% của năm 2024. Đây là lần đầu sau nhiều năm, phổ điểm môn Ngữ văn có sự phân hóa rõ như vậy.
Cô giáo Nguyễn Thị Hiếu, giáo viên ngữ văn Trường THPT Nam Sách (xã Nam Sách) cho rằng, điểm mới của đề thi là thay đổi cách tiếp cận câu hỏi, tập trung vào năng lực đọc hiểu và lập luận. Đề thi không hướng tới việc học thuộc văn mẫu hay ghi nhớ dàn ý có sẵn. Học sinh phải hiểu vấn đề, phân tích và đưa ra quan điểm bằng lập luận rõ ràng.
Cấu trúc đề thi có độ phân hóa rõ hơn khi hạn chế khả năng làm bài theo khuôn mẫu. Điều này khiến học sinh phải chuyển từ học thuộc sang tư duy, từ ghi nhớ sang vận dụng. “Phần nghị luận xã hội được thiết kế ở mức 2 điểm, giảm so với các năm trước nhưng tăng yêu cầu về tư duy.
Cụm từ “Steve Jobs Việt Nam” được sử dụng như một hình ảnh ẩn dụ, đòi hỏi thí sinh không chỉ đọc ở tầng nghĩa bề mặt mà còn phải nhận diện tầng nghĩa sâu hơn của ngôn ngữ”, cô Hiếu nói.
Chuyển biến trong dạy và học
Số liệu phổ điểm môn ngữ văn những năm gần đây cho thấy mặt bằng điểm thi khá ổn định nhưng có sự phân hóa rõ. Nếu năm 2022 ghi nhận 5 thí sinh đạt điểm 10 thì năm 2023 còn 1 thí sinh. Năm 2024 có 2 bài thi đạt điểm tuyệt đối, điểm trung bình 7,23. Sang năm 2025, môn ngữ văn không còn ghi nhận điểm 10, điểm trung bình 7. Năm 2026, môn Ngữ văn tiếp tục không có điểm 10 và điểm trung bình giảm xuống 6,5.
.jpg)
Theo một số giáo viên môn ngữ văn ở Hải Phòng, phổ điểm phản ánh các xu hướng mặt bằng điểm tập trung ở vùng trung bình, khá; điểm tuyệt đối ngày càng hiếm; mức độ phân hóa giữa các nhóm thí sinh ngày càng rõ, cho thấy đề thi đang chuyển mạnh theo hướng đánh giá năng lực thay vì kiểm tra ghi nhớ truyền thống.
Cô Nguyễn Thị Ngoan, giáo viên ngữ văn Trường THPT Phúc Thành (xã Nam An Phụ) cho biết trước đây học sinh thường học theo văn mẫu, phụ thuộc vào dàn ý có sẵn. Nhưng hiện nay, giáo viên phải chuyển sang hướng dẫn học sinh kỹ năng khai thác và phát hiện vấn đề, đọc hiểu, phân tích và tự triển khai bài viết. “Giáo viên không còn cung cấp sẵn bài hoàn chỉnh. Học sinh phải tự đọc, tự hiểu và tự viết theo tư duy của mình, đó là yêu cầu đổi mới”, cô Ngoan nói.
Còn em Phạm Bích Phương ở xã Hải Hưng, học sinh Trường THPT Thanh Miện II, là một trong 2 thủ khoa toàn quốc năm nay, trong đó điểm ngữ văn 9 cho biết, em không học thuộc văn mẫu mà chủ yếu rèn kỹ năng viết thông qua đọc sách, báo và luyện đề mở. Đặc biệt là tích luỹ kiến thức xã hội để vận dụng vào bài thi. “Em cố gắng hiểu vấn đề thay vì học thuộc. Khi gặp đề lạ, em dựa vào kỹ năng lập luận để triển khai ý”, Phương chia sẻ.
Tại họp báo thông tin nhanh về công tác tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026, ông Nguyễn Ngọc Hà, Phó Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng (Bộ Giáo dục và Đào tạo) cũng khẳng định, mục tiêu của câu hỏi có ngữ liệu "Steve Jobs Việt Nam" đòi hỏi khả năng đọc hiểu, phân tích, lập luận và giải quyết vấn đề đặt ra trong đề bài. Vì vậy, đề thi ngữ văn luôn có những yêu cầu mang tính mở, hướng tới đánh giá năng lực tư duy và khả năng vận dụng hiểu biết của thí sinh thay vì chỉ kiểm tra khả năng ghi nhớ kiến thức.
Đáng chú ý, Hải Phòng đứng thứ 3 cả nước về điểm trung bình các môn thi, trong đó điểm trung bình môn ngữ văn xếp thứ 2 toàn quốc. Điều này không chỉ không chỉ phản ánh kết quả thi, mà còn cho thấy sự chuyển biến rõ nét trong dạy và học. Thực tế tại các trường cho thấy giáo viên không còn dạy theo khuôn mẫu, thay vào đó tập trung hướng dẫn học sinh khai thác ngữ liệu, rèn kỹ năng đọc hiểu, phân tích và xây dựng lập luận theo quan điểm cá nhân.
Theo đó, học sinh cũng thay đổi cách học theo hướng mở rộng đọc sách, báo, tăng cường luyện viết và làm quen với dạng đề mở, hình thành tư duy xử lý vấn đề và diễn đạt logic. Sự đồng bộ giữa cách dạy và cách học này được xem là yếu tố góp phần tạo nên kết quả tích cực của môn Ngữ văn tại Hải Phòng cũng như các môn trong kỳ thi năm nay.
Không chỉ riêng môn ngữ văn, nhiều giáo viên THPT ở Hải Phòng cho rằng, đề thi các môn năm nay đã tăng khả năng phân loại, phản ánh sát hơn năng lực của thí sinh, đồng thời tạo cơ sở tin cậy hơn cho tuyển sinh đại học và gợi mở nhiều vấn đề cần tiếp tục đổi mới trong giáo dục phổ thông.
Định hướng đổi mới kiểm tra, đánh giá đang được triển khai đúng hướng theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018; bám sát tinh thần Nghị quyết 29-NQ/TW năm 2013 về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo; đồng thời, định hướng tiếp tục hoàn thiện hệ thống giáo dục, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực theo Nghị quyết 71-NQ/TW cũng được cụ thể hóa.
THẾ ANHNguồn: https://baohaiphong.vn/de-mo-diem-giam-thuoc-do-nang-luc-that-mon-ngu-van-546888.html
![[Trực tiếp] Chương trình giao lưu “80 năm giữ trọn lời thề” kỷ niệm 80 năm ngày truyền thống Lực lượng An ninh nhân dân](https://vphoto.vietnam.vn/thumb/402x226/vietnam/resource/IMAGE/2026/07/02/1782997764964_truc-tiep-nbsp-w1200t0-di2626d272d4194258t13840l1-banner-80-nam-n2.webp)
