Để nghi lễ là nét văn hóa đẹp

Ra Giêng, khi hơi thở của mùa xuân vẫn còn vương trên lộc biếc cũng là lúc các đền, chùa, phủ tại nhiều địa phương trong cả nước nườm nượp người đổ về. Bên cạnh việc chiêm bái, vãn cảnh, một “nghi lễ” dường như đã thành thông lệ đối với nhiều gia đình là dâng sao giải hạn. Từ bao đời nay, tâm lý “có thờ có thiêng, có kiêng có lành” đã ăn sâu vào tiềm thức người Việt. Tuy nhiên, ranh giới giữa nét văn hóa tâm linh tốt đẹp và việc lạm dụng đang ngày càng trở nên mong manh.

Nghi lễ rước kiệu tại Lễ khai mạc hội đền Đuổm xuân Bính Ngọ. Ảnh: T.L

Theo quan niệm dân gian, mỗi năm con người sẽ có một vì sao chiếu mệnh. Trong hệ thống các vì sao, có những sao tốt như Thái Dương, Thái Âm mang lại may mắn; nhưng cũng có những sao xấu như La Hầu, Kế Đô, Thái Bạch khiến người ta lo sợ về hạn ách, bệnh tật hay hao tài, tốn của.

Để hóa giải nỗi lo ấy, nhiều người sẵn sàng chi từ vài trăm nghìn đến hàng chục triệu đồng để đăng ký làm lễ dâng sao. Có những phủ, đền, danh sách người đăng ký dài hàng trang giấy, người đi lễ đông đến mức phải đứng tràn ra cả lòng đường, vỉa hè, mặt hướng về phía điện thờ với một niềm tin: Chỉ cần tên mình có trong danh sách và nộp đủ tiền lễ, tai ương sẽ được hóa giải.

Chúng ta không thể phủ nhận giá trị của niềm tin và tín ngưỡng. Trong một thế giới đầy biến động và rủi ro, việc thực hiện một nghi lễ tâm linh giúp con người ta cảm thấy an lòng hơn, tiếp thêm sức mạnh tinh thần để đối mặt với khó khăn, đó là nhu cầu chính đáng về mặt tâm lý.

Thế nhưng, thực tế đang cho thấy nhiều biến tướng đáng ngại của nghi lễ này: Nhiều nơi đưa ra các gói giải hạn với mức phí cố định, biến một nghi thức tự nguyện thành loại hình dịch vụ có bảng giá. Việc quá sa đà lo sợ sao xấu khiến nhiều người rơi vào trạng thái bất an, ảnh hưởng đến công việc và cuộc sống thực tại.

Nhìn từ góc độ văn hóa và tôn giáo tiến bộ, Giáo hội Phật giáo Việt Nam cũng đã nhiều lần khẳng định: Trong giáo lý nhà Phật không có nghi lễ dâng sao giải hạn, thay vào đó là nghi lễ cầu an, mong cầu quốc thái dân an và hướng con người đến sự tu tập thân tâm. Phật tại tâm, chứ không tại lễ, nếu chúng ta sống thiện, làm việc tốt, giữ tâm sáng thì đó chính là cách giải hạn tốt nhất.

Cuộc đời luôn có lúc thăng lúc trầm, giống như đồ thị hình sin, khó khăn là bài học để trưởng thành, không phải chỉ là “hạn” để trốn tránh. Thay vì chi tiền vào những đàn lễ xa hoa, hãy dành thời gian đó để học tập, rèn luyện sức khỏe và thấu hiểu bản thân.

Dâng sao giải hạn không xấu nếu nó chỉ dừng lại ở mức độ một nghi thức tâm linh để ổn định tâm lý đầu xuân. Nhưng đừng để nó biến thành một gánh nặng tài chính, bình an không phải là thứ có thể mua được bằng lễ vật, bình an được xây dựng từ sự nỗ lực, trí tuệ và tấm lòng thiện lương của mỗi người.

Năm Bính Ngọ 2026, thay vì mải miết đi tìm những vì sao trên trời cao để giải hạn, hãy thắp sáng “ngôi sao” của lòng trắc ẩn và sự tỉnh thức ngay trong chính trái tim mình bởi “tâm an vạn sự an”.

Nguồn: https://baothainguyen.vn/van-hoa/202602/de-nghi-le-la-net-van-hoa-dep-1e97f37/