Đồng Tháp: Phát triển thư viện hiện đại, lan tỏa văn hóa đọc

Theo UBND tỉnh Đồng Tháp, trong giai đoạn từ năm 2021 đến ngày 30/6/2025, hệ thống thư viện trên địa bàn tỉnh từng bước được củng cố và phát triển với 02 thư viện cấp tỉnh, 17 thư viện cấp huyện, 56 thư viện cấp xã, 379 Phòng đọc sách cơ sở và không gian đọc sách cộng đồng, 351 Tủ sách khuyến học, 01 thư viện cộng đồng cấp xã, 12 tủ sách gia đình. Hệ thống này đã góp phần quan trọng trong việc tạo lập môi trường học tập, nâng cao dân trí, thúc đẩy phong trào đọc sách trong cộng đồng.

Từ ngày 01/07/2025, thực hiện chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy, thư viện cấp tỉnh được hợp nhất thành 01 đơn vị, đồng thời duy trì phục vụ tại 02 cơ sở nhằm bảo đảm nhu cầu tiếp cận của người dân; hệ thống thư viện cấp huyện được điều chuyển về Trung tâm cung ứng dịch vụ công cấp xã. Mạng lưới thư viện cơ sở tiếp tục được duy trì và từng bước phát huy hiệu quả, từng bước đáp ứng nhu cầu học tập, nghiên cứu, giải trí của nhân dân; công tác phối hợp giữa các ngành, các cấp trong phát triển văn hóa đọc được tăng cường; nhiều mô hình thư viện cộng đồng, tủ sách cơ sở phát huy hiệu quả, góp phần lan tỏa văn hóa đọc trong xã hội.

Tăng cường tổ chức các hoạt động thư viện lưu động

Tuy nhiên, trước yêu cầu chuyển đổi số và hội nhập, lĩnh vực thư viện vẫn còn những hạn chế như: Hạ tầng công nghệ thông tin tại nhiều thư viện, đặc biệt ở cấp cơ sở, chưa đồng bộ, chưa đáp ứng yêu cầu triển khai thư viện số và cung cấp dịch vụ trực tuyến; nguồn tài nguyên thông tin số còn hạn chế cả về số lượng và chất lượng; việc số hóa tài liệu chưa được triển khai đồng bộ; hoạt động thư viện ở một số địa phương còn mang tính truyền thống, chưa đổi mới mạnh mẽ phương thức phục vụ, chưa thu hút đông đảo người dân, nhất là giới trẻ; đội ngũ cán bộ thư viện còn thiếu, chưa được đào tạo chuyên sâu về công nghệ thông tin và kỹ năng chuyển đổi số; công tác xã hội hóa, huy động nguồn lực ngoài ngân sách cho phát triển thư viện còn hạn chế.

Nguyên nhân do nhận thức của một số cơ quan, đơn vị, địa phương về vai trò của thư viện trong phát triển tri thức và chuyển đổi số chưa đầy đủ; nguồn lực đầu tư cho thư viện còn hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới; chưa có cơ chế, chính sách đủ mạnh để thúc đẩy chuyển đổi số và thu hút xã hội hóa; công tác phối hợp giữa các ngành, các cấp trong một số nội dung chưa thật sự chặt chẽ, đồng bộ.

Qua đó, Kế hoạch được ban hành nhằm cụ thể hóa các chủ trương, định hướng của Đảng và Nhà nước về phát triển văn hóa đọc; nâng cao nhận thức của toàn xã hội về vai trò của thư viện trong xây dựng con người và xã hội học tập; thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực thư viện; xây dựng hệ thống thư viện hiện đại, thân thiện, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người dân; Huy động và khuyến khích các tổ chức, cá nhân đầu tư, tài trợ, đóng góp để phát triển hệ thống thư viện và lan tỏa văn hóa đọc trong cộng đồng.

Đồng thời, hướng tới phát triển hệ thống thư viện trên địa bàn tỉnh theo hướng hiện đại, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số, nâng cao chất lượng phục vụ; tạo điều kiện để người dân tiếp cận tri thức một cách thuận lợi, bình đẳng; góp phần xây dựng xã hội học tập và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

UBND tỉnh Đồng Tháp đặt mục tiêu đến năm 2030: 100% xã, phường đạt tiêu chí thư viện; 100% cán bộ thư viện được đào tạo, bồi dưỡng về chuyên môn, nghiệp vụ; trong đó ít nhất 80% được đào tạo, cập nhật kỹ năng công nghệ thông tin và chuyển đổi số; Phấn đấu đạt tỷ lệ 40 – 50% người dân trên địa bàn tỉnh tiếp cận và sử dụng dịch vụ thư viện, đặc biệt là dịch vụ trên môi trường số; Phấn đấu Thư viện cấp tỉnh, 70% Thư viện cấp xã có dữ liệu số được kết nối, chia sẻ với hệ thống dữ liệu dùng chung.

Từng bước số hóa tài nguyên thông tin, phấn đấu trên 50% tài liệu địa chí và tài liệu có giá trị tại Thư viện tỉnh được số hóa; xây dựng cơ sở dữ liệu số phục vụ người dân; Mở rộng cung cấp dịch vụ truy cập internet miễn phí tại thư viện, đặc biệt ở khu vực vùng sâu, vùng xa, biên giới; Đầu tư, phát triển thư viện cấp tỉnh trở thành trung tâm tri thức hiện đại, có khả năng kết nối, chia sẻ tài nguyên thông tin; Đẩy mạnh xã hội hóa hoạt động thư viện.

Để đạt được các mục tiêu đề ra, UBND tỉnh đưa ra một số các nhiệm vụ, giải pháp trong thời gian tới như: Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến sâu rộng các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về phát triển văn hóa đọc và chuyển đổi số trong lĩnh vực thư viện nhằm nâng cao nhận thức của các cấp, các ngành và toàn xã hội về vị trí, vai trò của thư viện trong phát triển tri thức, xây dựng con người và xã hội học tập; Lồng ghép tuyên truyền thông qua các sự kiện, hoạt động như: Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam, Tuần lễ hưởng ứng học tập suốt đời, các hội thi, hội sách, triển lãm, hoạt động ngoại khóa... nhằm lan tỏa thói quen đọc sách trong cộng đồng, đặc biệt là đối với thanh thiếu niên;

Rà soát, đề xuất xây dựng, sửa đổi, bổ sung các cơ chế, chính sách phát triển lĩnh vực thư viện phù hợp với yêu cầu chuyển đổi số, trong đó chú trọng chính sách phát triển tài nguyên thông tin số, kết nối và chia sẻ dữ liệu thư viện; Tiếp tục rà soát, kiện toàn tổ chức bộ máy hệ thống thư viện công cộng trên địa bàn tỉnh theo hướng tinh gọn, hiệu quả; bảo đảm phù hợp với mô hình chính quyền địa phương sau sắp xếp.

Bên cạnh đó, quan tâm, chỉ đạo thành lập và phát triển hệ thống thư viện công cộng cấp xã theo Hướng dẫn số 1984/HD-BVHTTDL của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; duy trì và phát huy hiệu quả các Thư viện cộng đồng, Thư viện tư nhân, Phòng đọc sách cơ sở, Tủ sách khuyến học, Tủ sách gia đình; bảo đảm các điều kiện hoạt động theo quy định; Tăng cường tổ chức các hoạt động thư viện lưu động, luân chuyển tài nguyên thông tin đến vùng sâu, vùng xa, khu dân cư, trường học; bảo đảm người dân được tiếp cận sách và tri thức một cách thuận lợi

Ngoài ra, xây dựng và triển khai các chương trình, kế hoạch phát triển văn hóa đọc phù hợp với từng nhóm đối tượng; chú trọng đối tượng học sinh, sinh viên, người lao động, người khuyết tật và người dân vùng sâu, vùng xa; Phát triển các mô hình thư viện mở, không gian đọc linh hoạt, thân thiện tại khu dân cư, trường học, khu công cộng; xây dựng tủ sách cộng đồng, tủ sách số nhằm tạo điều kiện thuận lợi để người dân tiếp cận sách và tri thức; Tổ chức các hoạt động khuyến đọc, hướng dẫn kỹ năng đọc, kỹ năng tìm kiếm và xử lý thông tin; phát triển thói quen đọc và học tập suốt đời trong cộng đồng.

Đồng thời, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và hoạt động thư viện; triển khai hệ thống phần mềm quản lý thư viện đồng bộ, thống nhất trong toàn tỉnh; Đẩy mạnh số hóa tài nguyên thông tin, ưu tiên tài liệu địa chí, tài liệu quý hiếm, tài liệu có giá trị; xây dựng và phát triển cơ sở dữ liệu số, thư viện số phục vụ người dân; Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ thư viện, bảo đảm đủ về số lượng, nâng cao về chất lượng; chú trọng đào tạo, bồi dưỡng kiến thức chuyên môn, nghiệp vụ và kỹ năng công nghệ số../.