EU tìm giải pháp ngăn “cú sốc Trung Quốc 2.0”

Sau cuộc họp hôm 29-5 tại Brussels, Ủy ban châu Âu (EC) thúc giục Liên minh châu Âu (EU) cần thúc đẩy cách tiếp cận quyết liệt hơn nhằm bảo vệ các ngành công nghiệp chủ chốt trước sức ép cạnh tranh từ hàng hóa Trung Quốc và tái cân bằng quan hệ thương mại với nền kinh tế lớn thứ hai thế giới.

EU và Trung Quốc đang đứng trước thời khắc được giới phân tích mô tả là bên bờ vực “chiến tranh thương mại”. Ảnh: VCG

EC tuyên bố mối quan hệ thương mại và đầu tư giữa EU và Trung Quốc hiện nay là “không bền vững”, đồng thời nhấn mạnh khi lợi ích kinh tế và an ninh ngày càng gắn bó chặt chẽ, cả hai khía cạnh này sẽ đòi hỏi một phản ứng mạnh mẽ và nhất quán hơn từ Brussels trước Bắc Kinh.

 

“Cơn hoảng loạn về Trung Quốc”

Động thái trên của EC cho thấy EU đang chuyển từ cách tiếp cận phòng vệ từng vụ việc sang chiến lược bảo vệ công nghiệp có hệ thống hơn trước sức ép từ Trung Quốc.

Trước khi cuộc họp diễn ra, Phó Chủ tịch EC đồng thời là Cao ủy phụ trách chính sách đối ngoại và an ninh Kaja Kallas cho rằng việc chấm dứt sự phụ thuộc của châu Âu vào Trung Quốc giống như việc cố gắng chữa trị một căn bệnh. Và bà nói rằng căn bệnh này có thể cần đến “hóa trị” và điều đó có thể gây đau đớn.

Còn Phó Chủ tịch EC kiêm Ủy viên phụ trách công nghiệp Stéphane Séjourné thì cho rằng các biện pháp hiện nay của châu Âu là “quá hạn chế và quá chậm”.  Ông cảnh báo nếu Brussels không bảo vệ ngành công nghiệp, châu Âu có nguy cơ “phân tách thành các quốc gia riêng lẻ”.

Trong bài viết có tựa đề “Phải chăng châu Âu cuối cùng đã thức tỉnh trước Trung Quốc?” hôm 29-5, trang tin Euronews dẫn lời phát biểu thẳng thắn của một quan chức EU rằng trong vài tuần gần đây, châu Âu đang chứng kiến ​​“một cơn hoảng loạn về Trung Quốc” bởi hàng hóa giá rẻ của Trung Quốc tiếp tục ồ ạt xâm nhập vào EU trong khi vấn đề này  đã bị “bỏ qua quá lâu”.

Thực tế thời gian gần đây, dư luận châu Âu nói nhiều về nỗi sợ hãi mang tên “cú sốc Trung Quốc 2.0” đe dọa làm lụi tàn nền công nghiệp ở lục địa già. “Cơn sốc Trung Quốc” đầu tiên được cho diễn ra sau khi Bắc Kinh gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) năm 2001 khiến nhiều ngành công nghiệp truyền thống của Mỹ phá sản.

Ông Séjourné cũng thừa nhận cuộc tranh luận của EC hôm 29-5 thể hiện sự đồng thuận ngày càng tăng ở châu Âu về sự cần thiết phải hành động trước “cú sốc Trung Quốc 2.0”.

Thế tiến thoái lưỡng nan

Mối lo lớn nhất của EU hiện nay là hàng hóa giá rẻ của Trung Quốc ngày càng tràn ngập thị trường châu Âu. Sau nhiều năm giữ vai trò nhà cung ứng cho doanh nghiệp châu Âu, Trung Quốc giờ đang cạnh tranh trực tiếp với nhiều ngành công nghiệp cốt lõi của EU. Nhiều ngành sản xuất của Trung Quốc có sản lượng vượt xa nhu cầu nội địa và đã bung ra các thị trường nước ngoài, trong đó có châu Âu.

Thâm hụt thương mại của EU với Trung Quốc ngày càng tăng, từ mức 312 tỉ euro năm 2024 lên 360 tỉ euro năm 2025, tương đương 1 tỉ euro mỗi ngày. Khi Mỹ áp đặt thuế quan thì hàng hóa Trung Quốc càng hướng đến EU. Trong những tháng đầu năm 2026, hàng hóa Trung Quốc tiếp tục gia tăng thâm nhập vào EU giữa lúc chiến sự ở Trung Đông thúc đẩy người tiêu dùng châu Âu chuyển sang xe hơi điện và các thiết bị năng lượng sạch.

Hàng nhập khẩu gia tăng từ Trung Quốc khiến nhiều ngành công nghiệp châu Âu điêu đứng và sa thải lao động. Tổng cộng 200.000 việc làm đã bị mất trong ngành công nghiệp EU - đặc biệt là trong các lĩnh vực tiêu thụ nhiều năng lượng và ô tô - kể từ năm 2024, và dự kiến ​​sẽ có thêm 600.000 việc làm nữa bị mất trong thập kỷ này chỉ riêng trong ngành sản xuất ô tô. Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) cũng cảnh báo 29 triệu việc làm tại châu Âu có thể bị ảnh hưởng bởi làn sóng xuất khẩu của Trung Quốc.

Thực tế, mối lo từ hàng hóa giá rẻ từ Trung Quốc đã được EU nêu ra từ nhiều năm qua. Thậm chí, quan hệ giữa hai bên ngày càng xấu đi kể từ khi Chủ tịch EC Ursula von der Leyen gọi Bắc Kinh là “đối thủ mang tính hệ thống” trong một bài phát biểu năm 2023.  Năm 2024, EU áp đặt thuế quan xe điện từ Trung Quốc. Tháng 4-2026, EU nhất trí tăng gấp đôi thuế nhập khẩu thép vượt quá hạn ngạch của EU. Ngày 28-5 vừa qua, EU quyết định phạt nền tảng bán lẻ trực tuyến Temu của Trung Quốc 200 triệu euro vì cho phép bán các sản phẩm bất hợp pháp, bao gồm đồ chơi nguy hiểm với trẻ em và bộ sạc bị lỗi.

Rõ ràng, như giới phân tích nhận định, EU không thiếu các công cụ để điều tiết cán cân thương mại với Trung Quốc. Tuy nhiên, EU đang lâm vào thế tiến thoái lưỡng nan bởi một số nước thành viên quan ngại bị Bắc Kinh trả đũa. Trung Quốc đã nhiều lần cảnh báo sẽ đáp trả bất kỳ hành động nào ngăn chặn dòng chảy thương mại tự do toàn cầu. Năm 2025, Trung Quốc đã chặn xuất khẩu các loại đất hiếm, vốn rất quan trọng đối với công nghệ xanh và quốc phòng của EU, cũng như các chip thiết yếu cho ngành công nghiệp ô tô châu Âu.

ĐỨC TRUNG

Nguồn: https://baocantho.com.vn/eu-tim-giai-phap-ngan-cu-soc-trung-quoc-2-0--a205982.html