Trong điều kiện rác thải chất đống, nước thải tràn lan và nhiệt độ tăng cao, các tổ chức quốc tế cảnh báo nguy cơ bùng phát dịch bệnh trên diện rộng tại vùng lãnh thổ này, đẩy cuộc sống của hơn 2 triệu người dân vào vòng xoáy nguy hiểm mới.
Đối với hàng trăm nghìn gia đình tị nạn tại Gaza, hiểm họa chiến tranh không chỉ dừng lại ở bom đạn hay các cuộc không kích, mà còn hiện hữu trong điều kiện sống hằng ngày. Khi các khu phố bị tàn phá, hệ thống xử lý nước thải và rác thải gần như ngừng hoạt động, các trại tị nạn chật kín người nhanh chóng trở thành môi trường lý tưởng cho dịch bệnh lan rộng. Rác thải chất đống, nước thải tràn ngập lối đi, trong khi nguồn nước sạch ngày càng cạn kiệt đã tạo nên một vòng xoáy khủng hoảng môi trường và sức khỏe cộng đồng.
Cơ quan Cứu trợ và Việc làm của Liên hợp quốc dành cho người tị nạn Palestine (UNRWA) cho biết, chỉ riêng từ tháng 1 đến tháng 5 năm nay đã ghi nhận hơn 125.000 trường hợp nhiễm trùng da liên quan đến chuột và ký sinh trùng tại khu vực Gaza. Tổ chức này cảnh báo, sự gia tăng của các loài dịch hại cùng tình trạng vệ sinh môi trường suy giảm nghiêm trọng đang làm hiện hữu nguy cơ bùng phát các bệnh truyền nhiễm cùng nhiều vấn đề y tế công cộng khác trên phạm vi toàn lãnh thổ. Trong khi đó, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) xác nhận, gần 90% hệ thống nước sạch và vệ sinh của Gaza đã bị phá hủy hoặc hư hại, buộc khoảng 80% dân số phải phụ thuộc vào nguồn nước vận chuyển bằng xe bồn, vốn không ổn định và khó kiểm soát chất lượng.
Theo Báo cáo đánh giá nhanh của Ngân hàng Thế giới, Liên minh châu Âu và Liên hợp quốc, Gaza cần khoảng 71,4 tỷ USD để phục hồi và tái thiết trong 10 năm tới, trong đó riêng 18 tháng đầu cần tới 26,3 tỷ USD. Tuy nhiên, trong bối cảnh xung đột vẫn tiếp diễn, khả năng tái thiết là một mục tiêu xa vời. Tại vùng đất này, điều kiện sống ngày càng trở nên khắc nghiệt hơn khi nhiệt độ mùa hè tại Gaza lên tới 34-35 độ C. Trong các lều trại dựng tạm, nhiều gia đình buộc phải tìm cách hạ nhiệt bằng việc tắm trong nguồn nước ô nhiễm, khiến nguy cơ nhiễm bệnh ngày càng cao.
Chia sẻ với Arab News, bà Prue Coakley, điều phối viên tình trạng khẩn cấp của Tổ chức Bác sĩ Không Biên giới (MSF) tại Gaza cho biết, toàn bộ hệ thống cấp, thoát nước và điện ở đây gần như bị phá hủy hoàn toàn, dẫn đến tình trạng nước thải tràn ra đường mỗi khi mưa lớn, làm gia tăng các bệnh liên quan đến vệ sinh, từ bệnh ngoài da đến nhiễm trùng đường hô hấp.
Sự sụp đổ của hệ thống nước sạch, vệ sinh và y tế đã tạo ra điều kiện lý tưởng cho dịch bệnh lây lan. Các bệnh như: Tiêu chảy cấp, viêm gan A, ghẻ, nhiễm ký sinh trùng... đang gia tăng nhanh chóng. 5 tháng đầu năm 2026, WHO đã ghi nhận hơn 153 nghìn ca tiêu chảy cấp tại Gaza, chưa kể hàng trăm nghìn trẻ em đang đối mặt với nguy cơ suy dinh dưỡng cấp tính, trong khi tỷ lệ mắc bệnh hô hấp và nhiễm trùng vẫn ở mức rất cao.
Việc phải di dời liên tục cũng khiến sức khỏe người dân suy giảm nghiêm trọng khi họ mất khả năng tiếp cận các dịch vụ cơ bản như giặt giũ, tắm rửa và chăm sóc y tế. Báo cáo của WHO cho thấy chất lượng nước tại Gaza đang ở mức báo động. Trong số hơn 2.600 mẫu nước được kiểm tra, có tới hơn 73% không đạt tiêu chuẩn an toàn, một số bị nhiễm vi khuẩn nguy hiểm. Trong khi đó, các cơ quan nhân đạo như UNRWA vẫn cố gắng duy trì cung cấp nước sạch và dịch vụ vệ sinh tại những khu vực có thể tiếp cận, nhưng lại bị cản trở bởi tình trạng thiếu nhiên liệu, thuốc men và vật tư y tế.
Việc thiếu nhiên liệu ảnh hưởng trực tiếp đến toàn bộ hệ thống cứu trợ, từ bệnh viện, xe cứu thương đến các nhà máy xử lý nước thải. Tình trạng thiếu hụt này khiến khả năng giám sát, phát hiện và ứng phó với dịch bệnh bị suy giảm nghiêm trọng, trong khi nguy cơ bùng phát dịch mới ngày càng tăng. Các tổ chức cứu trợ cảnh báo, khi nhiệt độ tiếp tục tăng trong mùa hè, áp lực lên hệ thống y tế và nước sạch sẽ còn lớn hơn. Nhiều cơ quan nhân đạo buộc phải cắt giảm hoạt động do thiếu nhiên liệu, trong khi nhu cầu nước sạch và vệ sinh lại tăng cao. Điều này tạo ra một nghịch lý nguy hiểm: Nhu cầu cấp thiết tăng lên nhưng năng lực ứng phó lại giảm xuống.
Ủy ban Cứu trợ Quốc tế (IRC) nhận định, Gaza đang đối mặt với một cuộc khủng hoảng y tế công cộng. Nếu không có sự mở rộng khẩn cấp các tuyến viện trợ, bao gồm: Nhiên liệu, thuốc men, vật tư y tế và thiết bị vệ sinh..., tình hình có thể tiếp tục xấu đi. Điều cần thiết lúc này, theo các cơ quan cứu trợ, là bảo đảm viện trợ được đưa vào Gaza một cách nhanh chóng và không bị cản trở, nhằm ngăn chặn nguy cơ bùng phát các dịch bệnh mới trong một môi trường vốn đã vượt ngưỡng chịu đựng.
Trong khi thế giới vẫn dồn sự chú ý vào diễn biến chính trị của cuộc chiến ở Trung Đông, cuộc sống của người dân Gaza tiếp tục trượt sâu vào khủng hoảng. Với họ, chiến tranh giờ không chỉ là xung đột vũ trang, mà còn là cuộc chiến sinh tồn trước đói nghèo, bệnh tật và sự sụp đổ của toàn bộ hệ thống sống cơ bản.
Nguồn: https://hanoimoi.vn/gaza-ben-bo-khung-hoang-y-te-1210045.html
