Giữ lửa chèo tàu Tổng Gối

Trong không gian bảng lảng sương sớm của vùng đất cổ xứ Đoài, tiếng phách gỗ khoan nhặt hòa cùng giọng hát thanh tân của những thiếu nữ tuổi 16 tạo nên một không gian văn hóa đậm sắc. Quyết định của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ghi danh Hội hát chèo tàu Tổng Gối (xã Ô Diên, TP Hà Nội) vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia không chỉ là quả ngọt cho hành trình gìn giữ một hình thức sinh hoạt văn hóa dân gian độc đáo vùng ven sông Hồng mà còn mở ra tầm nhìn mới: Đưa di sản hòa vào dòng chảy của ngành công nghiệp văn hóa Thủ đô.

Không gian nhà văn hóa ngày cuối tuần tại xã Ô Diên rộn ràng hơn thường lệ. Ngồi ở vị trí trung tâm, Nghệ nhân Ưu tú Ngô Thị Thu (67 tuổi), Chủ nhiệm Câu lạc bộ (CLB) Chèo tàu Tân Hội chăm chú lắng nghe từng câu hát của các học trò nhỏ: “Hời hỡi các bạn tàu ta/ Nghe tiếng sênh ba thì ngoảnh mặt lại/ Từ mũi chí lái, xếp mái cho đều/ nghe sênh hát gióng tay chèo khoan khoan”.

Biểu diễn chèo tàu Tổng Gối trong lễ đón nhận ghi danh Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, tháng 3-2026.

Đó là lời ca trong bài “Hát thuyền”-một trong 20 làn điệu cổ được truyền miệng nguyên vẹn suốt hàng thế kỷ qua. Vừa dứt câu, nghệ nhân Ngô Thị Thu ân cần sửa lại cách nhấn nhá, luyến láy đặc trưng cho các học trò.

Có thể bạn quan tâm

Bài dự thi "Ngày mai trong mắt em": Đôi chân con là dành cho bố Trong ngăn cặp sách sờn cũ, tôi luôn cất giữ báu vật vô giá: đôi giày vải màu xanh cũ mèm được khâu lại bằng những đường chỉ chằng chịt. Đó là món quà cuối cùng bố mua cho tôi trước ngày gặp nạn.

Ngọc Trinh khoe sắc vóc quyến rũ trong thiết kế đỏ và hành trình thay đổi sau phim Chị DâuNgọc Trinh gây chú ý với sắc vóc quyến rũ trong bộ ảnh mới, đồng thời khẳng định định hướng chuyển mình sang hình ảnh nghệ sĩ trưởng thành và doanh nhân chuyên nghiệp.

Bão Maysak di chuyển rất chậm, thời gian tác động dài hiếm thấyTPO - Sau khi đổ bộ đất liền tối qua (4/7), bão Maysak di chuyển rất chậm, quần thảo nhiều giờ trên đất liền, gây gió giật tới cấp 12 tại Móng Cái. Dự báo trong sáng nay (5/7), ven biển Quảng Ninh vẫn có gió mạnh cấp 6-7, giật cấp 8. Mưa lớn tiếp tục ở Đông Bắc Bộ.

Ngược dòng lịch sử, chèo tàu Tổng Gối (gồm 4 làng cổ: Thúy Hội, Thượng Hội, Vĩnh Kỳ, Phan Long) ra đời từ năm 1683, nhằm tôn vinh công lao của Thành hoàng làng-danh tướng Văn Dĩ Thành, người có công đánh đuổi quân Minh giữ yên bờ cõi. Do vùng đất này xưa kia vốn là đầm lầy, nghĩa quân chủ yếu dùng thuyền di chuyển, người dân đã sáng tạo ra hình thức diễn xướng “chèo tàu trên cạn” độc nhất vô nhị với các đạo cụ voi gỗ và thuyền rồng gỗ để tái hiện tinh thần thượng võ ấy.

Sau kỳ hội năm 1922, do biến động lịch sử và chiến tranh, hội hát bị gián đoạn gần một thế kỷ. Phải đến năm 1998, dựa trên tư liệu ghi âm từ năm 1960 của Viện Âm nhạc (Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam) và ký ức của các bậc cao niên, di sản này mới chính thức được phục dựng. Từ chu kỳ 25 năm một lần, hội hát giờ đây được rút xuống tổ chức định kỳ 5 năm một lần vào dịp rằm tháng Giêng.

Để chèo tàu không bị bó hẹp trong không gian làng xã, chính quyền địa phương và các nghệ nhân đã chủ động đưa di sản vào trường học. Tại Trường THCS Tân Hội, chèo tàu không còn là khái niệm xa lạ mà trở thành một phần của chương trình giáo dục ở địa phương, qua các môn học như: Mỹ thuật, vẽ cảnh rước tàu, thiết kế poster, làm mô hình thuyền rồng; môn Âm nhạc, học sinh trực tiếp học cách gõ đệm và biểu diễn các làn điệu cổ.

Đồng chí Đỗ Văn Mười, Trưởng phòng Văn hóa-Xã hội xã Ô Diên cho biết: “Chúng tôi xác định bảo tồn phải dựa vào cộng đồng. Nhiều lớp truyền dạy được mở, đưa chèo tàu vào trường học, tạo điều kiện cho CLB biểu diễn phục vụ nhân dân. Đến nay, CLB Chèo tàu Tân Hội có hơn 70 hội viên, trong đó 4 người được phong tặng danh hiệu Nghệ nhân Ưu tú”.

Hoa Kỳ - Việt Nam: Đừng bỏ lỡ

Lãnh đạo cấp cao Đảng, Nhà nước gửi thư, điện mừng Quốc khánh Hoa KỳTrong các thư, điện mừng Quốc khánh Hoa Kỳ, lãnh đạo cấp cao Đảng, Nhà nước Việt Nam tái khẳng định Việt Nam coi Hoa Kỳ là một trong những đối tác có tầm quan trọng chiến lược.

Lãnh đạo cấp cao Đảng, Nhà nước Việt Nam gửi thư, điện mừng Quốc khánh Hoa KỳTrong các thư, điện mừng Quốc khánh Hoa Kỳ, lãnh đạo cấp cao Đảng, Nhà nước Việt Nam tái khẳng định Việt Nam coi Hoa Kỳ là một trong những đối tác có tầm quan trọng chiến lược.

Củng cố quan hệ hữu nghị Việt Nam - Hoa KỳNgày 3/7, trong khuôn khổ Chương trình Đối tác Thái Bình Dương - Bạn bè Thái Bình Dương năm 2026, Đoàn Lục quân Hoa Kỳ Thái Bình Dương do Trung tướng Joel Vowell, Phó Tư lệnh Lục quân Hoa Kỳ Thái Bình Dương làm trưởng đoàn đã đến thăm, chào xã giao Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Trị.

Để hiện thực hóa mục tiêu đưa di sản hòa vào dòng chảy của ngành công nghiệp văn hóa Thủ đô, chính quyền địa phương cùng các chuyên gia đã xác định những bước đi mang tính đột phá: Quảng bá mạnh mẽ trên các nền tảng số như YouTube, Facebook, TikTok và các website du lịch chuyên nghiệp; kết hợp chèo tàu Tổng Gối cùng với ca trù Thượng Mỗ và hội diều Bá Dương Nội tạo thành chuỗi sản phẩm du lịch trải nghiệm xứ Đoài.

Nguồn: https://www.qdnd.vn/van-hoa/doi-song/giu-lua-cheo-tau-tong-goi-1047671