Hạ tầng số và năng lượng trước 'làn sóng' AI

(PLVN) - Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra xu hướng đầu tư mạnh mẽ vào trung tâm dữ liệu và siêu hạ tầng tính toán tại Việt Nam. Tuy nhiên, đi cùng cơ hội phát triển kinh tế số là áp lực lớn về điện năng, công nghệ, thể chế và an toàn dữ liệu.

Cuộc dịch chuyển lớn của hạ tầng công nghệ toàn cầu

Ngày 27/5, tại Tọa đàm “Tác động của hạ tầng năng lượng đến tốc độ tăng trưởng kinh tế số” trong khuôn khổ sự kiện Vietnam - Asia DX Summit 2026 diễn ra tại Hà Nội, các chuyên gia nhận định, AI đang thúc đẩy một cuộc dịch chuyển lớn của hạ tầng công nghệ toàn cầu. Trong đó, trung tâm dữ liệu (Data Center) và AI Data Center trở thành nền tảng cốt lõi của nền kinh tế số.

Ông Nguyễn Tử Quảng - Chủ tịch Tập đoàn BKAV cho rằng, trung tâm dữ liệu hiện không còn đơn thuần là hạ tầng công nghệ thông tin mà đã trở thành “hạ tầng của hạ tầng số”. Nếu không chuẩn bị sớm về thể chế và quy hoạch dài hạn, các quốc gia sẽ phải đối mặt với nhiều áp lực khi AI phát triển với tốc độ rất nhanh. Ông Quảng chia sẻ, AI không chỉ tạo ra bước nhảy vọt về hiệu năng tính toán mà còn làm thay đổi cách vận hành của nền kinh tế số. Nhiều doanh nghiệp công nghệ hiện nay đã bắt đầu làm quen với khái niệm “token economy” - nền kinh tế vận hành dựa trên số lượng token được xử lý bởi các hệ thống AI.

Từ góc nhìn quản lý địa phương, bà Võ Thị Trung Trinh - Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số TP HCM cho biết, Thành phố đang đặt mục tiêu kinh tế số đóng góp khoảng 30 - 40% GRDP trong giai đoạn tới. Để đạt được mục tiêu này, TP HCM phải đẩy mạnh chuyển đổi số trong toàn bộ hệ thống chính quyền cũng như các hoạt động kinh tế - xã hội. Nhu cầu sử dụng năng lượng của TP HCM đến năm 2030 được dự báo khoảng 16.000MW - con số rất lớn trong bối cảnh các dự án trung tâm dữ liệu và AI Data Center đang tăng tốc đầu tư. Hiện TP HCM đã có nhiều trung tâm dữ liệu quy mô lớn như Data Center của CMC tại Khu công nghệ cao với công suất khoảng 120MW hay trung tâm dữ liệu của Viettel…

Ở góc độ doanh nghiệp triển khai hạ tầng số, ông Đinh Tuấn Phong - Phó Tổng Giám đốc Công ty CP Đầu tư Kỹ thuật số Việt (VDI) đánh giá, mức độ đầu tư cho AI tại Việt Nam thời gian gần đây đang tăng trưởng bùng nổ. Điểm khác biệt lớn nhất giữa trung tâm dữ liệu truyền thống và AI Data Center nằm ở nhu cầu điện năng rất lớn của các hệ thống siêu máy tính AI. “Một máy chủ thông thường có thể tiêu thụ khoảng 1.000 - 3.000W điện, nhưng một siêu máy tính AI có thể tiêu thụ tới 15.000 - 20.000W” - ông Phong cho biết.

Yêu cầu về bảo mật và năng lượng xanh

Theo ông Nguyễn Tử Quảng, yếu tố an toàn và bảo mật đang được đặt ở vị trí trung tâm trong quá trình phát triển AI tại Việt Nam. Ông cho biết, Việt Nam đang từng bước hoàn thiện các quy định theo hướng “security by design”, tức bảo mật được thiết kế ngay từ đầu trong các hệ thống AI và trung tâm dữ liệu.

Ông Quảng cũng đề cập đến mô hình “data room”, trong đó thuật toán sẽ được đưa đến nơi lưu trữ dữ liệu để xử lý thay vì mang dữ liệu ra ngoài. Đây được xem là hướng tiếp cận giúp tăng cường bảo mật dữ liệu quốc gia trong thời đại AI. “Các đơn vị có thể đưa thuật toán đến trung tâm dữ liệu để xử lý nhưng dữ liệu tuyệt đối không được đưa ra ngoài. Đó là cách bảo vệ dữ liệu cá nhân và bảo đảm niềm tin cho người dùng” - ông Quảng nhấn mạnh.

Ở góc độ ngành năng lượng, các chuyên gia cho rằng sự phát triển của AI đang đặt ra yêu cầu cấp thiết phải xây dựng mô hình năng lượng bền vững hơn. Theo ông Nguyễn Mạnh Cường - Phó trưởng phòng phụ trách Phòng phát triển Hệ thống điện tại Viện Năng lượng (Bộ Công Thương), nhu cầu điện dành cho trung tâm dữ liệu và AI trên toàn cầu hiện tăng rất nhanh. Tổng công suất trung tâm dữ liệu toàn cầu đã lên tới hàng trăm GW và có thể tiếp tục tăng mạnh trong vài năm tới. Nhiều quy hoạch hạ tầng điện trước đây được xây dựng khi AI chưa phát triển mạnh như hiện nay. Vì vậy, cần rà soát lại quy hoạch điện và quy hoạch hạ tầng số để đáp ứng nhu cầu mới.

Ông Nguyễn Tử Quảng nhận định, cuộc cách mạng AI chỉ có thể phát triển bền vững khi được xây dựng trên “kiềng ba chân” gồm thể chế tiên phong, công nghệ lõi tiết kiệm năng lượng và hạ tầng năng lượng xanh. Trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy phát triển kinh tế số dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, AI không còn là câu chuyện riêng của ngành công nghệ mà đã trở thành bài toán chiến lược của toàn bộ nền kinh tế.

Nguồn: https://baophapluat.vn/ha-tang-so-va-nang-luong-truoc-lan-song-ai.html