Hành trình gom nhặt ký ức

Dấu ấn sâu đậm của mỗi chặng hành trình đến vùng đất mới là gì? Phải chăng là trải nghiệm được nghe ký ức từ chính những người yêu thiết tha con đất ấy?

Nghệ nhân làng nghề cũng là những "đại sứ du lịch văn hóa" truyền tải câu chuyện vùng đất đến du khách. Ảnh: L.T.K

Những nơi biết chuyển hóa lịch sử, ký ức và đời sống địa phương thành narrative identity - khái niệm mà Tổ chức Du lịch thế giới (UNWTO) gọi là bản sắc được kể bằng câu chuyện, chính là các điểm đến thành công của du lịch hiện đại. Một vùng đất được nhớ lâu, nhớ sâu, cùng với cảnh sắc, còn có những câu chuyện nơi chốn ấy sở hữu và biết cách kể cho du khách.

Chạm vào linh hồn vùng đất

Người dẫn chuyện đặc biệt của địa đạo Kỳ Anh (phường Bàn Thạch) - ông Huỳnh Kim Ta, được nhiều người xem như “pho chuyện kể” của vùng đất ven sông Đầm. Địa đạo Kỳ Anh được công nhận di tích lịch sử cấp quốc gia và từng ngày trở thành điểm đến trên bản đồ du lịch quốc tế, có sự góp phần không nhỏ từ người đàn ông của làng.

Hơn 13 năm, từ vai trò bảo vệ tại khu di tích địa đạo Kỳ Anh, ông Huỳnh Kim Ta tự trau dồi thêm vốn liếng về văn hóa lịch sử để đưa những câu chuyện về làng mình hấp dẫn hơn trong mắt du khách. Người hướng dẫn kiêm quản lý di tích trở thành một dấu ấn không thể thiếu khi tìm đến địa đạo Kỳ Anh.

Không thao thao những dòng sự kiện hay các con số, từng chi tiết của hiện vật cho đến các ngóc ngách của địa đạo, ông thuộc nằm lòng và dùng ngôn ngữ kể chuyện để truyền tải đến khách tham quan.

Dáng vẻ người đàn ông nhuốm đầy sự từng trải của người trong cuộc cộng thêm tấc lòng yêu quê xứ như máu thịt, khiến từng câu chuyện được kể ra đều xúc động. Lứa tuổi học sinh của xứ Quảng, đều ít nhiều biết đến ông già Ta ở địa đạo Kỳ Anh thông qua những buổi ngoại khóa của chương trình giáo dục địa phương.

Năm 2017, ngoài khách trong nước, địa đạo Kỳ Anh bắt đầu mở cho khách nước ngoài tham quan. Khách đi đoàn thì có hướng dẫn viên để phiên dịch, còn khách lẻ không có. Ông Huỳnh Kim Ta lại mày mò học tiếng Anh, rồi ứng dụng các tiện ích của công nghệ, để chuyển tải thông tin hữu ích đến du khách nước ngoài.

Và những ánh mắt thích thú từ du khách nước ngoài khi được nghe những câu chuyện không có trong sách hướng dẫn, cũng chẳng nằm trên bất kỳ website du lịch nào. Nhưng chính những chi tiết “không chính thống” này khiến người nghe đứng lại lâu hơn, nhìn kỹ hơn, để khi rời đi, mang theo một cảm giác rất khác. Cảm giác được chạm chân vào “linh hồn” của một nơi chốn.

Mang về câu chuyện

Ông Văn Bá Sơn - Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết, nhiều quốc gia đã xây dựng chiến lược du lịch dựa trên ký ức. Có thể kể đến là Nhật Bản phát triển du lịch làng cổ bằng các câu chuyện gia tộc và nghi lễ địa phương. Ý và Pháp coi mỗi thị trấn là một “câu chuyện lịch sử thu nhỏ”, nơi người dân địa phương là người kể chuyện chính.

Ông Huỳnh Kim Ta - người hướng dẫn đặc biệt ở Địa đạo Kỳ Anh sử dụng ứng dụng công nghệ để hướng dẫn du khách nước ngoài. Ảnh: N.H

Trong khi đó, New Zealand đặt ký ức của người Maori làm trụ cột cho du lịch bản địa, giúp du khách hiểu đất nước qua thế giới quan của người bản xứ. Một hệ giá trị định hình trải nghiệm được hình thành với vai trò trung tâm là người dân bản địa, cũng là những người giữ ký ức vùng đất.

Khái niệm du lịch di sản sống từ UNWTO nhấn mạnh rằng di sản chỉ thực sự sống khi có người kể, người nhớ và người truyền lại.

Trong cách nhìn của du lịch hiện đại, họ chính là những “bảo tàng sống” của vùng đất. Du lịch dựa trên câu chuyện ra đời, trong đó mỗi địa danh được tiếp cận như một văn bản sống. Du khách không chỉ là người xem, mà trở thành người đọc, thậm chí người đồng sáng tạo khi họ tham gia, lắng nghe và kể lại câu chuyện ấy theo cách của mình.

Đó cũng là cách nhiều làng nghề ở Đà Nẵng đang thực hiện khi phát triển du lịch dựa vào làng nghề của mình. Cha con Nghệ nhân nhân dân Nguyễn Văn Tiếp (cụm làng nghề mỹ nghệ Đông Khương - phường Điện Bàn) vừa làm nghề vừa trở thành những hướng dẫn viên đặc biệt. Vốn liếng văn hóa vô giá của xứ sở khởi nguồn chữ Quốc ngữ, nơi đặt dinh trấn Thanh Chiêm hay vì sao có tên gọi đất trăm nghề đều được ông Tiếp cặn kẽ lý giải cho du khách, song song vừa tay đục tay bào.

Cũng như cha con Nghệ nhân nhân dân Nguyễn Văn Tiếp, thợ thủ công ở các làng nghề truyền thống hay chính những người đang nắm giữ các vốn liếng di sản văn hóa phi vật thể của cộng đồng, mỗi câu chuyện họ kể đều đang góp phần định hình hình ảnh vùng đất trong tâm trí du khách.

Trong bối cảnh du lịch ngày càng chú trọng trải nghiệm bản địa, chính những người này đang làm vai trò của “đại sứ du lịch văn hóa”. Họ làm cho mỗi chuyến đi của du khách như một hành trình thu nhặt ký ức, với sự đầy đặn của mọi cảm xúc...

Nguồn: https://baodanang.vn/hanh-trinh-gom-nhat-ky-uc-3322515.html