Khi hạt mắc ca hóa thành ‘vàng lỏng'

Không bằng cấp về hóa học, không vốn lớn, ông Dương Xuân Quả tự chiết xuất tinh dầu mắc ca giá 50 USD mỗi miligam từ căn xưởng nhỏ ở Tây Nguyên.

Hành trình làm ra "vàng lỏng"

Ông Dương Xuân Quả (sinh năm 1957, quê Long Xuyên, An Giang) được biết đến với cái tên “vua lò sấy”. Đây không phải danh hiệu tự phong, bởi qua hàng chục năm rong ruổi từ đồng bằng lên Tây Nguyên, ra tận Lạng Sơn, Lào Cai, Lai Châu… bán máy sấy lúa, ông là người hiếm hoi hiểu được vì sao lúa sấy ra thương lái không thèm mua và tự mình sửa lại những chiếc máy mà nông dân loay hoay cả chục năm.

Chính nghề bán máy sấy lúa đã đưa ông đến những kho mắc ca ở Tây Nguyên vào khoảng năm 2017 - 2018. Và ông nhìn thấy thứ không ai để ý. “Mình đi nhiều, thấy cái nào cũng quen hết rồi. Chỉ có cái này lạ nên mới tìm hiểu”, ông kể.

Cái “lạ” ông Quả nhìn thấy là những túi hạt mắc ca ẩm vàng, lên dầu, bốc mùi nằm chết trong kho. Hỏi ra mới biết, máy sấy nhập nội cần đến 85 giờ mới sấy được hạt mắc ca thành hạt khô, máy trong nước thì 100, thậm chí 120 giờ, vừa chậm, vừa tốn điện, chất lượng bấp bênh. Nông dân muốn tìm tài liệu kỹ thuật để cải tiến công nghệ sấy thì không có, còn các nhà sản xuất máy thì bán xong là hết trách nhiệm.

Ông quả (giữa) trong hành trình tìm hướng chế biến sâu hạt mắc ca. Ảnh: NVCC.

Năm 2021, đúng mùa dịch Covid-19, ông Quả ở nhà và bắt đầu nghiên cứu về máy sấy hạt mắc ca. Ông thiết kế máy rửa ba chức năng: tách hạt hư nổi lên mặt nước, làm sạch vỏ và diệt vi nấm bám theo vỏ quả tươi để hạt không bị mốc khi bảo quản. Tiếp đó là trục lăn phân loại ba cỡ hạt, vì hạt to nhỏ không đều thì nhiệt độ sấy không thể đồng đều. Rồi tủ hạ ẩm điều khiển bằng màn hình cảm ứng ông tự đặt yêu cầu kỹ thuật rồi thuê đội điện tử thiết kế riêng theo ý mình.

Nhưng điều quan trọng nhất không nằm ở máy móc. Nó nằm ở một phát hiện giản dị mà ông Quả học được từ một kỹ sư: muốn biết hạt mắc ca bao nhiêu độ ẩm, hãy sấy 1kg rồi cân đi cân lại. Khi nào trọng lượng không giảm nữa, đó là lúc độ ẩm về 0%.

Từ nguyên tắc đó, ông xây dựng quy trình sấy 45 giờ, rút ngắn gần một nửa so với máy ngoại, hạt mắc ca ra lò bảo quản được an toàn đến một năm. Máy ông bán chạy từ Lâm Đồng ra đến Lạng Sơn. Tiền bán máy chính là vốn nuôi ông suốt những năm mày mò về mắc ca tiếp theo.

Khắp nơi ông Quả đặt chân đến, người ta ép dầu mắc ca từ nhân vàng, nhân hư, nhân loại thải. Loại nhân tốt được bán, thứ không ai mua mới đưa vào máy ép. Dầu ép ra màu mỗi nơi một khác, mùi mỗi mẻ một kiểu, không có gì gọi là chuẩn.

“Dầu mắc ca người ta nói quý, nhưng dùng nguyên liệu xấu thì dầu đâu có giá trị, thậm chí độc hại”, ông Quả nói. Ông mua dầu mắc ca ở nhiều nơi về so sánh. Nhìn màu, ngửi mùi rồi quyết định tự làm lại từ đầu bằng nhân loại 1 được sầy bằng đúng quy trình của mình.

Bí quyết ép dầu của ông Quả giữ lại được 24 hoạt chất quý trong hạt mắc ca. Ảnh: NVCC.

Mẻ đầu tiên sấy để ép dầu, phần mềm điều khiển tủ sấy trục trặc, ông phải thức trắng đêm kèm thợ điện tử xử lý liên tục để giữ mẻ dầu không bị hỏng. Cuối cùng hạt sấy ra khô, giòn, dầu ép ra trong. Ông đem hỏi một tiến sĩ ngành hóa học quen biết ở Đại học Cần Thơ. Câu trả lời ngắn gọn: tốt cho da và tóc.

Có thể bạn quan tâm

Sôi động mùa trái cây ở La DạGiá sầu riêng đang tăng nhờ khơi thông xuất khẩu, thời tiết thuận lợi cho đợt 1 sầu riêng thu hoạch chính vụ. Bên cạnh sầu riêng, La Dạ còn đang vào mùa măng cụt, bơ, mắc ca, chôm chôm và các loại trái cây khác nên thu hút hàng ngàn khách du lịch tìm đến thưởng thức, trải nghiệm, tạo nên sự sôi động ở xã miền núi...

Đây là loại tài nguyên quan trọng mà cường quốc xuất khẩu gạo lớn thứ 3 thế giới đang tích trữVì sao vương quốc Thái Lan đang tích trữ mạnh nước ngọt khi vẫn ở vị trí cường quốc xuất khẩu gạo lớn thứ 3 thế giới? Bộ trưởng Nông nghiệp và Hợp tác xã Thái Lan Suriya Jungrungreangkit cho biết Cục Thủy lợi được yêu cầu theo dõi chặt chẽ diễn biến thời tiết, lượng mưa và nguồn nước, đồng thời xây dựng phương án quản lý nước theo hướng chủ động nhằm bảo đảm đủ nước phục vụ sinh hoạt, nông nghiệp, công nghiệp và duy trì hệ sinh thái.

Ứng dụng công nghệ cao nâng tầm nghề nuôi tôm ven biểnTừ vụ nuôi tôm thất bại do dịch bệnh, ông Lê Văn Phương (xã Hoằng Châu, Thanh Hóa) đã chuyển sang nuôi tôm công nghệ cao, nâng cao năng suất và hiệu quả kinh tế.

Hồi năm 2020, ông nhuộm tóc rồi tóc rụng dần suốt hai năm. Mỗi lần tắm tóc dính đầy tay. Nghe nói dầu mắc ca tốt cho tóc, ông lấy bàn chải nhúng vào dầu, chải lên da đầu, cách ngày một lần.

“Mình bôi vậy thôi, chứ không nghĩ tóc sẽ mọc lại được. Nhưng bất ngờ là 20 ngày sau, tắm xong nhìn tay không còn sợi tóc nào", ông kể. Ông nhờ vợ rẽ từng chân tóc kiểm tra. Vợ ông nói tóc đang mọc lại, dài một hai phân, nhiều lắm.

Từ khoảnh khắc đó, ông biết mình đang tiến gần tới điều gì đó không hề tầm thường. Ông bỏ ra hơn 13 triệu đồng để đưa mẫu dầu mắc ca đi kiểm nghiệm, phân tích thành phần tại một trung tâm ở TP.HCM. Kết quả trả về toàn thuật ngữ hóa học, ông phải nhờ một vị tiến sĩ làm việc tại Viện Hàn lâm Khoa học và công nghệ Việt Nam đọc kết quả phân tích. Vị tiến sĩ nhìn vào bản phân tích rồi nhắn tin: trong dầu của anh có hợp chất quý, nếu tách riêng ra thì giá 50 USD/miligam.

Ông Quả tận dụng được mọi thành phần từ quả mắc ca. Ảnh: NVCC.

Hợp chất đó là 1-palmitoleyl-2-oleyl-3-stearoyl-glycerol. Ông cũng không biết chi tiết công dụng của hợp chất này, chỉ biết chúng kháng khuẩn mạnh và tái tạo da. 

Trong tinh dầu mắc ca còn có Omega-7 là hợp chất ông hiểu rõ nhất. Omega-7 giúp vết thương lành rất nhanh, kể cả vết thương hở của người bị bệnh tiểu đường. Vợ ông bị giãn tĩnh mạch, dùng dầu mắc ca một thời gian thì gần như bình thường trở lại.

Ngoài ra, ông còn thuê dịch 12 bài báo khoa học quốc tế về dầu mắc ca, tốn 20 triệu đồng để đọc xem các nhà khoa học thế giới nói gì về loại dầu này.

Chế biến sâu mới giàu

Mỗi 1kg hạt mắc ca ông Quả ép ra được 700 gram dầu, 200 gram tinh bột và 100 gram bơ mắc ca. Con số này nghe qua thì bình thường, nhưng đặt cạnh nhau mới thấy giá trị gia tăng không nhỏ.

1,3kg hạt mắc ca nguyên liệu tươi ông mua vào khoảng 120.000 đồng. Sau sấy, 1,3kg còn lại 1kg hạt khô (khoảng 110 hạt cỡ lớn), ông làm ra được 55 chai dầu loại 5 miligam, bán sỉ 50.000 đồng/chai, tổng cộng thu được 2.750.000 đồng tiền dầu từ 120 nghìn đồng tiền nguyên liệu.

Dầu ăn từ mắc ca thông thường ông chỉ bán được 800.000 đồng/lít, trong khi dầu đặc biệt chứa 24 hợp chất giá 4,2 triệu đồng/lít. Cùng một lít dầu nhưng chênh nhau hơn 5 lần chỉ vì quy trình sấy khác nhau.

Với quy trình chế biến sâu, ông Quả đã làm tăng giá trị hạt mắc ca lên gấp nhiều lần. Ảnh: NVCC. 

Hoa Kỳ - Việt Nam: Đừng bỏ lỡ

Việt Nam khuyến khích doanh nghiệp Hoa Kỳ mở rộng đầu tư vào công nghệ caoSáng 26/6, tại Trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng tiếp ông Jeff Place, Giám đốc Chuỗi cung ứng của Tập đoàn Coherent (Hoa Kỳ). Tại buổi tiếp, Phó Thủ tướng khẳng định Việt Nam khuyến khích các doanh nghiệp Hoa Kỳ mở rộng đầu tư, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ cao, đổi mới sáng tạo và công nghiệp bán dẫn.

Khuyến khích các doanh nghiệp Hoa Kỳ mở rộng đầu tư trong lĩnh vực công nghệ caoPhó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng cho biết Việt Nam hoan nghênh các doanh nghiệp Hoa Kỳ tiếp tục mở rộng hoạt động tại Việt Nam, nhất là trong các ngành công nghệ cao và lĩnh vực có giá trị gia tăng lớn.

Việt Nam - Hoa Kỳ tăng cường hợp tác khắc phục hậu quả chiến tranhVTV.vn - Ngày 22/6, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp Quyền Bộ trưởng Bộ Hải quân Hoa Kỳ Hùng Cao.

Phần bã sau khi ép dầu nhiều nơi đổ cho gia súc ăn hoặc bỏ đi vì không tách hết được dầu. Ông Quả nghĩ cách tách cạn kiệt dầu trong bã rồi đưa vào cối xay thành bột mịn có thể hòa tan hoàn toàn trong nước. Ông phát hiện ra hạt mắc ca không có chất xơ cứng, chỉ có chất xơ hòa tan. Bột đó tốt cho dạ dày, hỗ trợ trào ngược, bán được 1 triệu đồng/kg.

Vỏ cứng của hạt - thứ mà các container xuất khẩu thải ra hàng tấn ông làm thành than hoạt tính có tác dụng tẩy tế bào chết cho da.

Mô hình hiện tại của ông vẫn còn nhỏ, doanh thu trung bình khoảng trăm triệu mỗi tháng. Trong 3 - 4 năm đầu ông tặng các sản phẩm chế biến sâu từ hạt mắc ca, không lấy tiền, cho tới khi người dùng thực tế quay lại tìm mua thì mới bắt đầu bán được. Một chủ tiệm spa nhìn thấy lọ dầu bày trên bàn ở hội chợ tự động hóa, bôi thử lên tay rồi đi vòng quanh, quay lại nói dầu ngấm nhanh quá, khô mà không nhờn. Một tuần sau chủ tiệm liên hệ mua 2 lít. Đó là đơn hàng đầu tiên.

Giấy phép cho dầu ăn chiết xuất từ hạt mắc ca hiện ông đã có nhưng dầu chăm sóc da và tóc thì vẫn đang phải chờ vì muốn làm đúng phải qua kiểm nghiệm mỹ phẩm. Ông bảo: “Tôi là nông dân, mình nói đâu ai tin. Muốn người ta tin thì phải cho họ chạm vào thực tế".

Điều ông mong muốn nhất không phải là bán được nhiều dầu: "Tôi muốn chứng minh rằng hạt mắc ca nếu được chế biến đúng cách sẽ một loại thảo dược quý của Tây Nguyên. Chứ bây giờ người ta chỉ biết nó là nữ hoàng của các loại hạt khô, chỉ để ăn chơi thôi”.

Nguồn: https://nongnghiepmoitruong.vn/khi-hat-mac-ca-hoa-thanh-vang-long-d814740.html