Khơi thông PPP - nhìn từ phương thức “quản trị rủi ro” của Đèo Cả

Hạ tầng giao thông được xác định là một trong những đột phá chiến lược để phát triển kinh tế - xã hội. Để hiện thực hóa danh mục các đại dự án trị giá hàng trăm nghìn tỷ đồng trong giai đoạn tới, bài toán huy động nguồn lực tư nhân qua phương thức đối tác công - tư (PPP) đòi hỏi những lời giải thực tế và sòng phẳng hơn từ cả góc độ cơ chế chính sách lẫn tư duy quản trị rủi ro.

Sự kiện Hội nghị Nhà đầu tư và Đối tác do Tập đoàn Đèo Cả tổ chức mới đây tại Đà Nẵng với chủ đề “Kết nối nguồn lực - Kiến tạo hạ tầng giao thông - Quản lý rủi ro trong hoạt động đầu tư và thi công dự án” không thuần túy là một hoạt động doanh nghiệp. Đây là lát cắt thực tế sống động, phản ánh sự chuyển dịch lớn về nguồn lực và những “điểm nghẽn” cố hữu của mô hình hạ tầng giao thông nước ta.

​Tầm nhìn 200.000 tỷ đồng và áp lực của “người trong cuộc”

Tại hội nghị, Tổng Giám đốc Tập đoàn Đèo Cả Nguyễn Quang Huy cho biết, giai đoạn 2026 - 2030, Đèo Cả đặt mục tiêu tham gia khối lượng công việc khoảng 200.000 tỷ đồng, gồm cả vai trò nhà đầu tư PPP và nhà thầu thi công xây lắp.

Cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh do Tập đoàn Đèo Cả thi công kết nối tỉnh Lạng Sơn và Cao Bằng.

Cụ thể, doanh nghiệp đang nghiên cứu, đề xuất các dự án đường bộ với tổng mức đầu tư khoảng 160.000 tỷ đồng (tiêu biểu như dự án đường trên cao dọc Vành đai 2 phía Nam TP. Hồ Chí Minh với tổng mức đầu tư: 25.152 tỷ đồng); đồng thời tiếp tục mở rộng sang lĩnh vực hạ tầng đường sắt. Ở vai trò nhà thầu, Đèo Cả định hướng tham gia các gói thầu lớn trên trục Đông - Tây với tổng giá trị xây lắp khoảng 50.000 tỷ đồng.

​Đi kèm với quy mô khổng lồ ấy là những áp lực đè nặng lên vai doanh nghiệp. Người đứng đầu Tập đoàn Đèo Cả, Chủ tịch HĐQT Hồ Minh Hoàng, cho biết, doanh nghiệp không thể chạy đua vô hạn theo bão giá nguyên liệu, theo lạm phát. Bên cạnh đó là làn sóng “khủng hoảng nhân sự” khi xuất hiện tình trạng các nhà thầu lôi kéo, cạnh tranh lao động thiếu lành mạnh tạo ra cú sốc nội ngành.

Ngoài ra, doanh nghiệp hạ tầng còn chịu rủi ro lớn về pháp lý khi nhiều dự án dù đã hoàn thành và đưa vào khai thác vẫn tiếp tục bị rà soát hồ sơ năng lực, chứng chỉ, bảo hiểm hay quy trình thực hiện. Theo Chủ tịch Đèo Cả, điều này buộc doanh nghiệp phải ngày càng chuyên nghiệp, minh bạch và bài bản hơn trong toàn bộ quá trình triển khai dự án. “Chúng ta có thể phát triển được hay không phụ thuộc vào sự thẳng thắn trong chia sẻ, trong nhìn nhận rủi ro và trong cách cùng nhau hướng tới mục tiêu chung là kiến tạo hạ tầng giao thông cho đất nước”, ông Hồ Minh Hoàng nhấn mạnh.

Gắn chặt quyền lợi, trách nhiệm các doanh nghiệp suốt dự án

Để hóa giải những rủi ro trên, đại diện Tập đoàn Đèo Cả đề xuất tiếp tục phát huy mô hình PPP++ đã được áp dụng tại nhiều dự án hạ tầng lớn thời gian qua.

Trong mô hình này, doanh nghiệp dẫn dắt đảm nhận vai trò tổ chức nguồn lực, thu xếp tài chính và quản trị tổng thể, đồng thời trực tiếp điều phối thi công, xử lý các vấn đề phát sinh trong quá trình triển khai dự án. Các doanh nghiệp tham gia không chỉ thực hiện vai trò nhà thầu thi công, mà còn với trách nhiệm của nhà đầu tư thông qua cơ chế góp vốn, đồng hành quản trị và chia sẻ trách nhiệm xuyên suốt vòng đời dự án.

Theo Tổng Giám đốc Tập đoàn Đèo Cả Nguyễn Quang Huy, thay vì để các nhà thầu nhỏ lẻ tự bơi và dễ tổn thương trước biến động thị trường, Đèo Cả phân tầng đối tác tham gia dự án thành nhiều nhóm. ​

Nhóm nhà đầu tư “kiên định”: tham gia ngay từ giai đoạn chuẩn bị dự án, góp vốn chủ sở hữu, đồng hành quản trị và được ưu tiên nhận các hạng mục lõi hiệu quả cao (như hầm, cầu quy mô lớn).

Nhóm nhà đầu tư “bắc cầu” tham gia từ giai đoạn thực hiện dự án, góp vốn thông qua nhà đầu tư dẫn đầu và đảm nhận khối lượng thi công tương ứng với tỷ lệ tham gia đầu tư. Các doanh nghiệp thuộc nhóm này tiếp tục được hỗ trợ nâng cao năng lực quản trị, tài chính và tổ chức thực hiện để từng bước phát triển thành nhà đầu tư “kiên định”.

Đối với nhóm nhà đầu tư “tiềm năng”, doanh nghiệp tham gia từ giai đoạn thi công với vai trò nhà thầu, đảm nhận khối lượng phù hợp với năng lực và được kiểm soát, đào tạo, hỗ trợ nâng cao năng lực trong quá trình đồng hành cùng dự án để từng bước phát triển lên các cấp độ cao hơn trong hệ sinh thái PPP++.

Ông Nguyễn Quang Huy, Giám đốc Công ty CP Xây lắp 368, cho rằng quá trình đồng hành với Tập đoàn Đèo Cả tại các dự án hạ tầng lớn thời gian qua đã giúp nhiều doanh nghiệp vượt qua giai đoạn khó khăn nhất, từng bước nâng cao năng lực tổ chức, kỷ luật thi công và năng lực quản trị. Việc được tham gia các công trình trọng điểm quốc gia cũng tạo động lực và niềm tự hào lớn cho đội ngũ kỹ sư, người lao động.

Đại diện Tập đoàn 568, ông Nguyễn Bá Khương, Chủ tịch Tập đoàn, cho biết sau gần 10 năm hợp tác với Đèo Cả, quy mô hoạt động của doanh nghiệp đã tăng trưởng đáng kể. Nếu trước đây doanh thu chỉ khoảng 500 - 700 tỷ đồng mỗi năm, thì đến năm 2025 đã vượt 3.000 tỷ đồng.

Theo ông Khương, sự đồng hành của Đèo Cả không chỉ giúp doanh nghiệp nâng cao kinh nghiệm quản trị, mà còn hỗ trợ về nguồn nhân lực và năng lực tổ chức thi công. “Từ vai trò nhà thầu, Tập đoàn 568 đã tự tin đảm nhận vai trò nhà đầu tư và đang nỗ lực triển khai các phần việc tại các dự án trọng điểm theo đúng kế hoạch”, ông nói.

Ông Nguyễn Công Khanh, Giám đốc Công ty CP Xây lắp thương mại Delta, đề xuất Tập đoàn Đèo Cả tiếp tục mở rộng các chương trình đào tạo và chia sẻ kinh nghiệm về quản trị số, quản lý tài chính, cũng như nâng cấp mô hình điều hành dự án. Với đội ngũ cố vấn giàu kinh nghiệm và hệ thống quản trị hiện đại, Đèo Cả có thể hỗ trợ các doanh nghiệp vừa và nhỏ nâng cao năng lực quản trị và phát triển bền vững hơn.

Đại diện Delta cho rằng khi được tham gia sâu hơn vào “hệ sinh thái quản trị” của Đèo Cả, các doanh nghiệp không chỉ có cơ hội nâng cấp năng lực, mà còn tăng khả năng gắn bó lâu dài trên tinh thần “lợi ích hài hòa, rủi ro chia sẻ”.

Đại diện một số doanh nghiệp địa phương như Trung Thành, 279 Tuyên Quang cho biết, nếu triển khai dự án theo hình thức đơn lẻ, các nhà thầu địa phương thường phải đối mặt với áp lực lớn về pháp lý, kỹ thuật và tài chính, đặc biệt khi phát sinh tình huống phức tạp tại công trường.

Tuy nhiên, khi đồng hành với Đèo Cả, các doanh nghiệp được hỗ trợ về pháp lý, quy trình làm việc với cơ quan quản lý, đồng thời được rà soát, điều chỉnh năng lực phù hợp với quy mô dự án. Theo các doanh nghiệp, điều này không chỉ giúp họ yên tâm hơn trong quá trình triển khai, mà còn có cơ hội học hỏi về kỷ luật thi công, chuẩn mực pháp lý và phương thức tổ chức dự án bài bản.

Nguồn: https://daibieunhandan.vn/khoi-thong-ppp-nhin-tu-phuong-thuc-quan-tri-rui-ro-cua-deo-ca-10417987.html