Ngày 21/5/1973, Hội đồng Chính phủ ban hành Nghị định số 101/CP, quy định hệ thống tổ chức, nhiệm vụ và quyền hạn của lực lượng Kiểm lâm nhân dân. Từ dấu mốc ấy, ngày 21/5 hằng năm trở thành ngày truyền thống của lực lượng Kiểm lâm Việt Nam, ngày để tri ân những con người âm thầm bám rừng, giữ rừng, bảo vệ màu xanh cho đất nước. Năm 2026, kỷ niệm 53 năm Ngày thành lập lực lượng Kiểm lâm Việt Nam không chỉ là dịp nhìn lại một chặng đường vẻ vang, mà còn gợi mở những suy nghĩ mới về vai trò của kiểm lâm trong bối cảnh phát triển hiện nay. Khi đất nước hướng tới kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, thích ứng với biến đổi khí hậu và bảo vệ đa dạng sinh học, nhiệm vụ của lực lượng kiểm lâm không còn dừng lại ở tuần tra, ngăn chặn vi phạm hay phòng cháy chữa cháy rừng. Đó còn là trách nhiệm cùng các cấp, các ngành quản lý tốt tài nguyên rừng, bảo vệ nền tảng sinh thái và tạo thêm những giá trị bền vững từ rừng.
Lực lượng Kiểm lâm Sơn La được thành lập ngày 21/5/1974, trong điều kiện địa bàn rộng, rừng núi phức tạp, đời sống nhân dân còn nhiều khó khăn. Từ những ngày đầu ấy, các thế hệ cán bộ kiểm lâm tỉnh đã bền bỉ bám rừng, bám bản, bám dân, tham mưu cho cấp ủy, chính quyền trong quản lý, bảo vệ và phát triển rừng. Qua từng giai đoạn, lực lượng Kiểm lâm Sơn La không ngừng trưởng thành, trở thành lực lượng nòng cốt trong giữ gìn màu xanh đại ngàn, bảo vệ môi trường sinh thái và mở đường cho tư duy phát triển xanh ở miền Tây Bắc.
Nhưng nếu chỉ nhìn kiểm lâm bằng hình ảnh quen thuộc của những bước chân tuần rừng, những đêm trực phòng cháy chữa cháy rừng, những cuộc kiểm tra lâm sản trên các tuyến đường, thì chưa đủ để thấy hết vai trò của lực lượng này trong giai đoạn mới. Rừng hôm nay không chỉ là tài nguyên tự nhiên cần bảo vệ. Rừng còn là không gian sinh tồn của cộng đồng, là lá chắn phòng hộ đầu nguồn, là kho dự trữ carbon, là nền tảng của đa dạng sinh học, là điều kiện để phát triển du lịch sinh thái, nông nghiệp bền vững, kinh tế dưới tán rừng và hội nhập thị trường xanh. Vì vậy, người kiểm lâm hôm nay không chỉ “giữ rừng” theo nghĩa truyền thống, mà còn góp phần “mở lối” cho kinh tế xanh.
Lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Sơn La chụp ảnh lưu niệm với lãnh đạo, cán bộ Chi cục Kiểm lâm tỉnh Sơn La tại Hội nghị triển khai nhiệm vụ năm 2026
Từ truyền thống giữ rừng đến yêu cầu quản trị rừng hiện đại
Sơn La là tỉnh miền núi có diện tích rừng lớn, giữ vị trí quan trọng trong bảo vệ môi trường sinh thái vùng Tây Bắc với diện tích tự nhiên 1.410.889 ha; tổng diện tích đất quy hoạch cho lâm nghiệp là 694.958,3 ha (chiếm 49,3% diện tích tự nhiên). Trong đó, đất lâm nghiệp được quy hoạch gồm: rừng đặc dụng 88.809,4 ha (chiếm 12,78%); rừng phòng hộ 333.322,7 ha (chiếm 47,96%); rừng sản xuất 272.826,2 ha (chiếm 39,26%). Đến năm 2025, diện tích có rừng toàn tỉnh đạt 669.166,92 ha, tỷ lệ che phủ rừng đạt 47,3%. Đây không chỉ là con số về tài nguyên, mà còn là thước đo trách nhiệm. Bởi phía sau mỗi cánh rừng là nguồn nước, đất sản xuất, sinh kế, bản làng, thủy điện, nông nghiệp, du lịch và an ninh sinh thái của cả một vùng.
Trong suốt quá trình hình thành và phát triển, lực lượng Kiểm lâm Sơn La luôn là lực lượng nòng cốt trong quản lý, bảo vệ rừng. Ở mỗi giai đoạn, nhiệm vụ đặt ra có những trọng tâm khác nhau. Có lúc, yêu cầu cấp bách là ngăn chặn phá rừng, khai thác, mua bán, vận chuyển lâm sản trái pháp luật. Có lúc, trọng tâm chuyển sang giao đất, giao rừng, khoanh nuôi tái sinh, trồng rừng và phòng cháy, chữa cháy rừng.
Hiện nay nhiệm vụ ấy đã mở rộng hơn, đòi hỏi cách làm bài bản và hiện đại hơn. Kiểm lâm không chỉ giữ rừng từ gốc, mà còn tham mưu cơ chế, chính sách; không chỉ phát hiện, xử lý vi phạm, mà còn tuyên truyền, vận động nhân dân cùng bảo vệ rừng. Bên cạnh đó, lực lượng kiểm lâm còn tham gia bảo vệ đa dạng sinh học, xây dựng dữ liệu, theo dõi diễn biến rừng, quản lý carbon rừng và thích ứng với những tiêu chuẩn thị trường mới như EUDR.
Quý I/ 2026, Chi cục Kiểm lâm Sơn La đã chỉ đạo các hạt kiểm lâm khu vực, đơn vị trực thuộc tăng cường tuyên truyền, phổ biến pháp luật về quản lý, bảo vệ và phát triển rừng; phối hợp với chính quyền cơ sở, chủ rừng, cơ quan liên quan để đổi mới hình thức tuyên truyền qua loa truyền thanh, mạng xã hội, pano, tờ rơi, hình ảnh, phóng sự, clip ngắn. Toàn lực lượng đã phối hợp mở 262 cuộc tuyên truyền tại các xã, bản, thu hút 18.362 lượt người nghe và ký cam kết bảo vệ rừng, phòng cháy chữa cháy rừng với các chủ rừng.
Điều này khẳng định: giữ rừng không thể chỉ bằng kiểm tra, xử phạt; giữ rừng trước hết phải bắt đầu từ nhận thức. Ở Sơn La, rừng gắn với nương rẫy, bản làng, phong tục, tập quán và đời sống của đồng bào các dân tộc. Vì vậy, nếu pháp luật lâm nghiệp chỉ nằm trong văn bản, rừng khó được bảo vệ bền vững. Pháp luật phải đi vào cuộc họp bản, vào tiếng loa truyền thanh, vào cam kết của chủ rừng, vào thói quen không đốt nương bừa bãi, không xâm lấn đất rừng, không tiếp tay cho khai thác lâm sản trái phép. Đó chính là cách Kiểm lâm Sơn La xây dựng “thế trận lòng dân” trong bảo vệ rừng.
Cán bộ Kiểm lâm khu vực VI họp dân hướng dẫn quy chế hoạt động của Tổ bảo vệ rừng, phòng cháy chữa cháy rừng bản Ớt Chả, xã Phiêng Pằn
Giữ rừng là nền tảng của kinh tế xanh và năng lực hội nhập
Trong tư duy phát triển cũ, rừng đôi khi bị nhìn như phần “đất dự trữ” cho các mục tiêu kinh tế trước mắt. Nhưng trong tư duy phát triển xanh, rừng là tài sản chiến lược. Một cánh rừng được giữ tốt có thể làm được nhiều việc cùng lúc: giữ đất, giữ nước, điều hòa khí hậu, giảm phát thải, bảo tồn đa dạng sinh học, tạo sinh kế cho người dân, mở ra du lịch sinh thái và tạo nguồn tài chính mới từ dịch vụ môi trường rừng, tín chỉ carbon.
Người kiểm lâm không trực tiếp làm kinh tế theo nghĩa thông thường, nhưng bằng việc bảo vệ rừng, quản lý rừng, phòng cháy chữa cháy rừng, ngăn chặn vi phạm, tham mưu phát triển rừng và xây dựng dữ liệu lâm nghiệp, lực lượng kiểm lâm đang bảo vệ “hạ tầng tự nhiên” của nền kinh tế xanh.
Thời gian qua, Chi cục Kiểm lâm Sơn La cho thấy nhiệm vụ quản lý, bảo vệ rừng đã gắn chặt với các vấn đề mới của phát triển bền vững. Chi cục đã tham mưu nội dung thích ứng với Quy định chống mất rừng và suy thoái rừng của Liên minh châu Âu đối với cây cà phê trên địa bàn tỉnh; đôn đốc các xã, phường có diện tích cà phê rà soát diện tích cây cà phê trồng trên đất lâm nghiệp nhằm đáp ứng quy định EUDR. Đồng thời, đơn vị tiếp tục triển khai điều tra rừng, xây dựng khung giá rừng, tham gia ý kiến vào các dự án tín chỉ carbon và các hoạt động huy động nguồn tài chính bền vững để bảo vệ, phát triển rừng, trong đó có thị trường carbon rừng chất lượng cao.
Qua thực tiễn ấy, có thể thấy rừng Sơn La đang bước vào một không gian phát triển mới. Nếu trước đây, giá trị của rừng thường được đo bằng gỗ, lâm sản, diện tích che phủ, thì hôm nay còn phải đo bằng khả năng hấp thụ carbon, khả năng bảo vệ nguồn nước, giá trị đa dạng sinh học, giá trị cảnh quan, giá trị du lịch, giá trị sinh kế và năng lực đáp ứng các tiêu chuẩn xanh của thị trường quốc tế.
Một trong những điểm rất mới cần nhấn mạnh là EUDR – Quy định của Liên minh châu Âu về các sản phẩm không gây mất rừng. Theo Ủy ban châu Âu, quy định này nhằm bảo đảm các sản phẩm được tiêu thụ tại EU không góp phần gây mất rừng hoặc suy thoái rừng trên toàn cầu; các nhóm hàng liên quan gồm gia súc, ca cao, cà phê, dầu cọ, cao su, đậu nành, gỗ và một số sản phẩm có nguồn gốc từ các nhóm hàng này.
Với Sơn La, EUDR không phải câu chuyện xa vời. Sơn La là địa phương có cây cà phê, cây ăn quả, nông nghiệp hàng hóa đang phát triển mạnh. Khi các thị trường nhập khẩu ngày càng coi trọng truy xuất nguồn gốc, không phá rừng, không suy thoái rừng, thì quản lý đất lâm nghiệp, quản lý rừng và quản lý vùng trồng trở thành điều kiện để nông sản đi xa. Một sản phẩm cà phê muốn bước vào thị trường xanh không chỉ cần chất lượng hạt, mà còn cần câu trả lời rõ ràng: sản phẩm ấy có gắn với phá rừng hay không, có trồng trên đất lâm nghiệp trái quy định hay không, có truy xuất được nguồn gốc hay không.
Ở đây, vai trò của kiểm lâm trở nên rất quan trọng. Kiểm lâm không thay doanh nghiệp làm xuất khẩu, không thay nông dân trồng cà phê, nhưng lực lượng kiểm lâm tham gia vào phần nền tảng: quản lý rừng, đất lâm nghiệp, tham mưu rà soát diện tích, phát hiện vi phạm, cảnh báo nguy cơ, giúp chính quyền cơ sở có dữ liệu và căn cứ để điều chỉnh. Nói cách khác, giữ rừng không chỉ là giữ tài nguyên, mà còn là giữ uy tín thị trường cho nông sản Sơn La.
Vì trong thời đại kinh tế xanh, một địa phương không thể phát triển bền vững nếu tăng trưởng dựa trên việc đánh đổi rừng. Ngược lại, địa phương nào quản lý tốt tài nguyên rừng, minh bạch dữ liệu, bảo vệ được vùng sinh thái, địa phương ấy sẽ có lợi thế khi tham gia các chuỗi giá trị xanh. Kiểm lâm Sơn La vì thế đang góp phần xây dựng “hộ chiếu xanh” cho phát triển nông nghiệp và lâm nghiệp của tỉnh.
Giữ rừng để người dân có sinh kế và Sơn La phát triển xanh bền vững
Một hướng đi khác thể hiện rõ vai trò của rừng trong kinh tế xanh là tín chỉ carbon rừng. Trang thông tin điện tử Chi cục Kiểm lâm Sơn La đã có nhiều nội dung tuyên truyền về “Tín chỉ các-bon rừng - hướng đi mới cho kinh tế xanh”, “Giữ rừng và dựng tương lai xanh: Tham gia dòng chảy kinh tế carbon toàn cầu”, cho thấy vấn đề carbon rừng đang được đặt trong tầm nhìn mới của ngành lâm nghiệp địa phương.
Hiểu một cách đơn giản, rừng giống như một “kho chứa carbon” tự nhiên. Cây rừng trong quá trình sinh trưởng hấp thụ khí CO₂ từ không khí, giữ lại carbon trong thân cây, cành lá, rễ và cả trong đất rừng. Khi rừng được bảo vệ tốt, không bị chặt phá, không bị suy thoái, khả năng hấp thụ và lưu giữ carbon của rừng sẽ được duy trì, thậm chí tăng lên theo thời gian. Trong bối cảnh các quốc gia đang nỗ lực giảm phát thải khí nhà kính, phần carbon mà rừng hấp thụ có thể được đo đếm, kiểm chứng và chuyển thành nguồn tài chính thông qua các cơ chế phù hợp, trong đó có tín chỉ carbon. Nói cách khác, rừng không chỉ có giá trị khi cho gỗ hay lâm sản. Ngày nay, một cánh rừng được giữ nguyên vẹn, được phục hồi và chăm sóc tốt cũng có thể tạo ra giá trị mới, giá trị từ chính khả năng bảo vệ khí hậu và môi trường sống của con người.
Đối với Sơn La, đây là một hướng mở đầy triển vọng. Tỉnh có diện tích rừng lớn, có rừng phòng hộ, rừng đặc dụng, khu bảo tồn thiên nhiên, có các lưu vực thủy điện, có vùng cao giàu đa dạng sinh học. Nếu được quản lý tốt, đo đạc tốt, minh bạch dữ liệu tốt, rừng Sơn La có thể trở thành nguồn lực quan trọng trong các chương trình giảm phát thải, chi trả dịch vụ môi trường rừng, tín chỉ carbon và tài chính xanh.
Tuy nhiên, tín chỉ carbon không phải là “mỏ vàng” có thể khai thác dễ dàng. Muốn biến giá trị carbon của rừng thành nguồn lực thật sự, trước hết phải có dữ liệu rừng chính xác, theo dõi diễn biến rừng thường xuyên, xác định rõ quyền lợi của cộng đồng và có cơ chế chia sẻ lợi ích minh bạch. Quan trọng hơn, rừng phải được bảo vệ, phục hồi và chăm sóc thực chất, chứ không chỉ nằm trên hồ sơ hay con số thống kê, đây cũng là lý do vai trò của lực lượng kiểm lâm ngày càng quan trọng. Nếu không có lực lượng chuyên môn am hiểu rừng, không có dữ liệu đáng tin cậy, không có kiểm tra, giám sát thường xuyên và không có sự tham gia của người dân, thì kinh tế carbon rất khó đi vào đời sống. Khi đó, tín chỉ carbon chỉ dừng lại ở một khái niệm mới, chứ chưa thể trở thành động lực thật sự cho bảo vệ rừng và phát triển xanh.
Trong những tháng đầu năm 2026, Chi cục Kiểm lâm Sơn La đã tham mưu triển khai các hoạt động trong khuôn khổ dự án hỗ trợ kỹ thuật hướng tới xây dựng năng lực thực hiện kế hoạch giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu và huy động nguồn tài chính bền vững để bảo vệ, phát triển rừng, trong đó có thị trường carbon rừng chất lượng cao. Đây là tín hiệu cho thấy lực lượng kiểm lâm đang bước vào vai trò mới: không chỉ bảo vệ hiện trạng rừng, mà còn góp phần chuẩn bị điều kiện để rừng tham gia các cơ chế kinh tế xanh.
Với Sơn La, người dân vùng cao vừa là chủ thể sống gần rừng, vừa là lực lượng quan trọng tham gia bảo vệ rừng. Nếu sinh kế của người dân bấp bênh, áp lực lên rừng sẽ còn lớn. Ngược lại, khi người dân có sinh kế hợp pháp, ổn định và thấy lợi ích từ rừng, rừng sẽ được bảo vệ bền vững hơn.
Vì vậy, phát triển kinh tế xanh trong lâm nghiệp không thể tách khỏi sinh kế xanh. Đó có thể là trồng cây dược liệu dưới tán rừng, phát triển du lịch sinh thái, hỗ trợ vùng đệm rừng đặc dụng – phòng hộ, khai thác hợp lý lâm sản ngoài gỗ, chi trả dịch vụ môi trường rừng, trồng rừng thay thế, phục hồi rừng và phát triển nông nghiệp không gây mất rừng; tạo sinh kế cho nhân dân vùng đệm rừng đặc dụng Tà Xùa, giữ rừng để phát triển du lịch, phát triển kinh tế rừng đa giá trị.
Điểm cần nhấn mạnh là: Người dân không nên chỉ được nhìn như “đối tượng tuyên truyền”, mà phải được coi là đối tác của quá trình giữ rừng. Mỗi bản làng có thể trở thành một “pháo đài xanh” nếu người dân hiểu quyền lợi, trách nhiệm và được hưởng lợi chính đáng từ rừng. Mỗi chủ rừng có thể trở thành một mắt xích của kinh tế xanh nếu được hỗ trợ thông tin, kỹ thuật, pháp lý và sinh kế phù hợp.
Hiện nay, Chi cục Kiểm lâm Sơn La tiếp tục xác định yêu cầu phối hợp với các địa phương làm tốt công tác quản lý, bảo vệ rừng tận gốc, không để hình thành “điểm nóng”; khoanh vùng khu vực có nguy cơ cháy cao; tăng thời lượng phát thanh tuyên truyền PCCCR bằng 3 thứ tiếng: tiếng Kinh, tiếng Thái và tiếng Mông. Điều này cho thấy bảo vệ rừng ở Sơn La không chỉ là công việc chuyên môn, mà còn là công tác dân vận, công tác văn hóa, công tác truyền thông cộng đồng.
Kinh tế xanh không có nghĩa là chỉ quy đổi rừng thành giá trị tiền tệ. Một trong những giá trị lớn nhất của rừng là đa dạng sinh học. Sơn La có các khu rừng đặc dụng, khu bảo tồn thiên nhiên, hành lang đa dạng sinh học, trong đó có những khu vực giàu tiềm năng như Mường La, Tà Xùa. Bảo tồn đa dạng sinh học có vai trò quan trọng, góp phần phát triển kinh tế - xã hội theo định hướng nền kinh tế xanh, chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu. Hiện nay, Chi cục Kiểm lâm Sơn La đã tham mưu nhiều nội dung liên quan đến bảo tồn thiên nhiên: đánh giá tiềm năng đề xuất, xác lập khu dự trữ sinh quyển thuộc khu vực hành lang đa dạng sinh học từ Khu bảo tồn thiên nhiên Mường La sang Khu rừng đặc dụng Tà Xùa; triển khai các quy định mới trong lĩnh vực bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học; điều tra đa dạng sinh học tại một số khu vực thuộc Mường La, Bắc Yên sau sắp xếp đơn vị hành chính. Vì vậy, vai trò của Kiểm lâm Sơn La không dừng lại ở việc bảo vệ từng cánh rừng. Đó còn là nhiệm vụ gìn giữ sức sống của hệ sinh thái, bảo vệ nguồn gen, cảnh quan và những giá trị tự nhiên đặc sắc của Tây Bắc. Nói cách khác, giữ rừng hôm nay không chỉ là giữ diện tích rừng trên bản đồ, mà là giữ chất lượng sống của rừng, giữ nền tảng sinh thái cho phát triển bền vững.
Kiểm lâm Sơn La trong sứ mệnh mới
Từ ngày truyền thống 21/5 đến yêu cầu phát triển xanh hôm nay, lực lượng kiểm lâm đang bước tiếp trên một hành trình mới, nhiều áp lực nhưng cũng mở ra nhiều giá trị cho quản lý, bảo vệ và phát triển rừng. Người lính kiểm lâm Sơn La giờ đây không chỉ ngày đêm bám rừng, bám dân, bám địa bàn. Giữa dòng chảy hội nhập, họ còn phải làm quen với dữ liệu số, thượng tôn pháp luật và tiệm cận các tiêu chuẩn xanh, tất cả vì mục tiêu phát triển bền vững của dòng ngàn Tây Bắc.
Từ khối lượng công việc đó có thể thấy, kiểm lâm hôm nay không chỉ làm một nhiệm vụ đơn lẻ. Ở cơ sở, họ là lực lượng trực tiếp thực thi pháp luật, bám dân, bám rừng, phát hiện và xử lý vi phạm. Ở góc độ quản lý, họ tham mưu cho cấp ủy, chính quyền những vấn đề liên quan đến bảo vệ và phát triển rừng. Trong yêu cầu mới, kiểm lâm còn tham gia phòng cháy, chữa cháy rừng, cập nhật dữ liệu, theo dõi diễn biến rừng, hỗ trợ chuyển đổi số, kinh tế carbon, thực thi EUDR và bảo tồn đa dạng sinh học. Nói cách khác, vai trò của kiểm lâm đang mở rộng cùng với những yêu cầu mới của quản lý rừng hiện đại.
Giữ rừng hôm nay không chỉ là giữ lại màu xanh trên bản đồ. Đó là bảo vệ nguồn nước cho các công trình thủy điện, giữ đất cho sản xuất nông nghiệp, tạo điểm tựa sinh kế cho đồng bào và gìn giữ đa dạng sinh học cho các thế hệ mai sau. Xa hơn, mỗi cánh rừng được bảo vệ tốt còn góp phần nâng cao uy tín nông sản Sơn La trên thị trường xanh, mở ra một không gian phát triển bền vững hơn cho tỉnh trong tương lai. Từ những bước chân thầm lặng dưới tán rừng đến những nhiệm vụ mới trong kinh tế carbon, EUDR và phát triển sinh kế xanh, Kiểm lâm Sơn La đang khẳng định một vai trò rộng lớn hơn: không chỉ là lực lượng gác rừng, mà là lực lượng góp phần kiến tạo giá trị xanh từ rừng. Và chính trong sứ mệnh ấy, truyền thống 21/5 không chỉ được nhắc lại bằng niềm tự hào, mà đang được tiếp nối bằng hành động, bằng đổi mới, bằng trách nhiệm và bằng khát vọng giữ cho Sơn La mãi xanh trong hành trình phát triển bền vững.
Nguyễn Thị Vân - Trường Chính trị tỉnh
Nguồn: https://sonla.dcs.vn/tin-tuc-su-kien/noi-dung/kiem-lam-son-la-tu-giu-rung-den-mo-loi-kinh-te-xanh-7984.html
Bình luận (0)