អ្នកថែរក្សា «ព្រលឹង» របស់ ម៉ មួង

ម៉ូមឿងត្រូវបានចាត់ទុកថាជាស្នាដៃដ៏អស្ចារ្យមួយ ជា «ព្រលឹង» របស់ជនជាតិមឿង។ ជាមួយនឹងបេតិកភណ្ឌដ៏មានតម្លៃពិសេសរបស់ខ្លួន បេតិកភណ្ឌជាតិនេះកំពុងស្ថិតនៅលើផ្លូវឆ្ពោះទៅរកការចុះបញ្ជីជាបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌អរូបីតំណាងរបស់មនុស្សជាតិ។ ពីភូមិតាន់ភូ ឃុំមឿងប៊ី សិប្បករដ៏ឆ្នើម ប៊ូយវ៉ាន់ណយ បានចំណាយពេលជាង ៤០ ឆ្នាំយ៉ាងឧស្សាហ៍ព្យាយាមក្នុងការប្រមូល ស្រាវជ្រាវ ស្តារឡើងវិញ និងផ្សព្វផ្សាយតម្លៃរបស់ម៉ូមឿង ដោយក្លាយជាឥស្សរជនឈានមុខគេក្នុងការអភិរក្ស និងលើកកម្ពស់អត្តសញ្ញាណវប្បធម៌។

ការថែរក្សា «ព្រលឹង» របស់ ម៉ មួង

កើតក្នុងគ្រួសារមួយដែលមានជំនាញខាងសាសនាឥសីសម្រាប់ពួកអភិជន (រក្សាខ្លឹមសារពេញលេញបំផុតនៃវប្បធម៌មឿង) - ត្រកូលបុរាណមួយដែលមាន 10 ជំនាន់ជាប់ៗគ្នា - លោកត្រូវបានបង្រៀនតាំងពីក្មេងដោយជីតារបស់លោកគឺលោកប៊ូយវ៉ាន់យ៉ឹម និងឪពុករបស់លោកគឺលោកប៊ូយវ៉ាន់ឌូ ដែលជាសិល្បករឥសីល្បីឈ្មោះពីររូបនៅក្នុងតំបន់។ បន្ទាប់ពីបញ្ចប់ការសិក្សាពីមហាវិទ្យាល័យបណ្តុះបណ្តាលគ្រូបង្រៀនហ័រប៊ិញក្នុងឆ្នាំ 1982 ជំនួសឱ្យការធ្វើពិធីសាសនាឥសីដោយផ្ទាល់ លោកបានលះបង់ពេលវេលារបស់លោកដើម្បីស្រាវជ្រាវវិស័យ វិទ្យាសាស្ត្រ ពាក់ព័ន្ធ និងប្រមូលសម្ភារៈប្រវត្តិសាស្ត្រ វប្បធម៌ និងសិល្បៈប្រជាប្រិយរបស់ជនជាតិមឿង។

លោក ប៊ូយវ៉ាន់ណយ (ខាងឆ្វេង) កំពុងប្រមូល និងស្រាវជ្រាវយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់អំពីម៉ឿង (ពិធីប្រពៃណីមឿង)។

លោកបានធ្វើដំណើរយ៉ាងទូលំទូលាយនៅទូទាំងភូមិនានានៃតំបន់មឿងប៊ី ជួបជាមួយមនុស្សចាស់ និងសិប្បករស្មៀន ដើម្បីប្រមូលមរតកដ៏មានតម្លៃរបស់ដូនតារបស់លោក។ ទោះបីជាជើងរបស់លោកហត់នឿយ ថវិកាថយចុះ និងការជំទាស់ពីប្រពន្ធ និងកូនៗរបស់លោកក៏ដោយ ចំណង់ចំណូលចិត្តរបស់លោកបានជំរុញឱ្យលោកបន្តដំណើរទៅមុខទៀត។ លោកបានទៅទស្សនាតំបន់មឿងផ្សេងទៀតដូចជា វ៉ាង ថាង និងដុង ដើម្បីស្រាវជ្រាវ ប្រៀបធៀប និងទទួលបានការយល់ដឹងយ៉ាងទូលំទូលាយអំពីស្មៀនមឿង។

ក្នុងអំឡុងពេលធ្វើដំណើរដើម្បីតាមដានឫសគល់របស់គាត់ គាត់មានសំណាងល្អបានជួបជាមួយឥស្សរជនល្បីៗដូចជា Tu Chi និង To Ngoc Thanh។ លោក Noi បានរៀបរាប់ថា៖ «ដោយមើលឃើញពីចំណង់ចំណូលចិត្តរបស់កូនប្រុសម្នាក់នៃទឹកដី Muong ពួកគេបានណែនាំខ្ញុំដោយស្មោះអស់ពីចិត្តអំពីរបៀបប្រមូល ធ្វើការចុះទៅវាល និងស្រាវជ្រាវ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ភារកិច្ចនេះមិនងាយស្រួលនោះទេ ពីព្រោះមន្តអាគម Muong គឺជាប្រធានបទដ៏ទូលំទូលាយ ជាចំណុចកំពូលនៃវប្បធម៌ Muong ហើយទាមទារការពិគ្រោះយោបល់លើការសន្និដ្ឋានវិទ្យាសាស្ត្រពីវិស័យជាច្រើនដើម្បីបកស្រាយអាថ៌កំបាំងរបស់វាឱ្យបានពេញលេញ។ ម្យ៉ាងវិញទៀត ជនជាតិ Muong ពីមុនមិនមានភាសាសរសេរទេ ដូច្នេះខ្ញុំត្រូវចម្លងខគម្ពីរមន្តអាគមទៅជាអក្សរឡាតាំងតាមរបៀបរបស់ខ្ញុំ»។

ដោយធ្វើការយ៉ាងមិនចេះនឿយហត់ចាប់ពីព្រឹកព្រលឹមរហូតដល់ព្រលប់ លោកបានសរសេរពាក្យសុំមួយ អមដោយការស្រាវជ្រាវចំនួន 100 ទំព័រលើស្នាដៃ Mo Muong (ការសរសេរតាមសូរសព្ទភាសាវៀតណាម) ដើម្បីចូលរួមជាមួយសមាគមសិល្បៈប្រជាប្រិយវៀតណាម។ លោកបានចូលរួមយ៉ាងសកម្មនៅក្នុងសន្និសីទ និងសិក្ខាសាលាវប្បធម៌ ដោយមានឯកសារជាច្រើនត្រូវបានបោះពុម្ពផ្សាយនៅក្នុងកិច្ចប្រជុំ និងអត្ថបទដែលបានបោះពុម្ពផ្សាយនៅក្នុងកាសែត និងទស្សនាវដ្តី។ ជាពិសេស លោកបានចូលរួមចំណែកក្នុងសន្និសីទវិទ្យាសាស្ត្រអន្តរជាតិស្តីពីស្នាដៃ Mo Muong នៅ Hoa Binh ដោយជួយកសាងឯកសារដែលបានដាក់ជូនអង្គការយូណេស្កូសម្រាប់ការទទួលស្គាល់ជាបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌អរូបីតំណាងរបស់មនុស្សជាតិ។ លោកក៏បានចូលរួមក្នុងសន្និសីទ "ការយល់ដឹងអំពីរឿងព្រេងនៃសួនផ្កានៅលើភ្នំ Coi និងព្រះនាងនៃរាជវង្ស Le" ដែលរួមចំណែកដល់ការអភិវឌ្ឍគម្រោង "លំហវប្បធម៌ Mo Muong" នៅ Muong Thang...

បន្ទាប់ពីកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងអស់រយៈពេលយូរ ក្នុងឆ្នាំ ២០១២-២០១៣ ការប្រមូលផ្ដុំពេញលេញនៃពិធីសាសនាមឿង (I, II, III) ដែលត្រូវបានចងក្រង និងស្រាវជ្រាវយ៉ាងល្អិតល្អន់ដោយលោក ប៊ូយ វ៉ាន់ណយ ត្រូវបានបោះពុម្ពផ្សាយ។ ភាគទី ១ បានឈ្នះពានរង្វាន់លេខ ៣A ពីសមាគមសិល្បៈប្រជាប្រិយវៀតណាម និងភាគទី ៣ បានឈ្នះពានរង្វាន់លេខ C ពីសមាគមអក្សរសាស្ត្រ និងសិល្បៈជនជាតិភាគតិចវៀតណាម។ លោកក៏ជាសហអ្នកនិពន្ធសៀវភៅពីរក្បាលស្តីពីពិធីសាសនាមឿងនៅហ័រប៊ិញ និងជាអ្នកនិពន្ធសៀវភៅ "ម៉ូរុងហ័រ" "ម៉ូយមឿងប៊ី" "ម៉ូម៉ាត់ញ៉ា" និង "ម៉ូវៀ"។

នៅពេលដែលយើងបើកសៀវភៅមឿងចំនួនបីភាគ លោក ណយ បានប៉ាន់ប្រមាណថាបរិមាណរបស់វាមានចំនួនជិត 2,500 ទំព័រ ដែលស្មើនឹងចំនួនដ៏ច្រើននៃខគម្ពីរមឿង - ប្រហែលជាង 40,000 ខ។ នេះពិតជា "សព្វវចនាធិប្បាយប្រជាប្រិយ" អំពីជនជាតិមឿង ដែលត្រូវបានបង្ហាញតាមលំដាប់លំដោយ ដោយរៀបរាប់លម្អិតអំពីថ្ងៃ និងយប់ចំនួន 16 នៃពិធីសាសនាមឿងអភិជន។ វាក៏ជាធនធានដ៏មានតម្លៃផងដែរ ព្រោះសព្វថ្ងៃនេះ បូជាចារ្យមឿងធ្វើពិធីសាសនាត្រឹមតែពីរថ្ងៃ និងយប់ប៉ុណ្ណោះ ដោយសារតែការផ្លាស់ប្តូររបៀបរស់នៅ។

លោក ប៊ូយ វ៉ាន់ណយ (Bui Van Noi) ណែនាំសៀវភៅ ម៉ឿង ភាគទី III។

ផ្សព្វផ្សាយតម្លៃវប្បធម៌របស់ជនជាតិមឿង។

ក្រៅពីលោក Mo Muong លោក Noi ក៏បានស្រាវជ្រាវវប្បធម៌ Hoa Binh ដោយមានអត្ថបទជាច្រើនស្តីពី៖ ទេវៈ​ក្នុង​ភូមិ ពិធីមង្គលការប្រពៃណី ប្រតិទិន Khao Roi បុរាណ ទំនៀមទម្លាប់សាងសង់ចើងរកានកម្តៅរបស់ជនជាតិ Muong ជាដើម។ ក្នុងនាមជាលេខាបក្សនៃភូមិ Tan Phu ជាកន្លែងដែលពិធីបុណ្យ Khai Ha ដ៏ល្បីល្បាញត្រូវបានប្រារព្ធឡើង លោក និងគណៈកម្មាធិការរៀបចំបានស្តារពិធីប្រពៃណី និងល្បែងប្រជាប្រិយឡើងវិញ។ ជាពិសេស លោកគឺជាសហអ្នកនិពន្ធនៃអក្សរជនជាតិ Muong ដែលត្រូវបានអនុម័តដោយគណៈកម្មាធិការប្រជាជនខេត្ត Hoa Binh (ពីមុន) ក្នុងឆ្នាំ 2016។

លោក ណយ បន្តស្រាវជ្រាវ និងផ្សព្វផ្សាយវប្បធម៌មឿងដោយឧស្សាហ៍ព្យាយាម។

ក្រៅពីការស្រាវជ្រាវ និងការប្រមូលផ្ដុំ លោក ណយ ក៏ជាសមាជិកសកម្មម្នាក់នៃក្លឹប Mo Muong Tan Lac ហើយបានបង្រៀនភាសា Mo ដល់សិស្សជំនាញជាច្រើនដូចជា Bui Tan Binh, Bui Van Uc...។ លោក Bui Van Uc បន្តបង្រៀនអ្នកដទៃជាច្រើនទៀត ដើម្បីថែរក្សាបេតិកភណ្ឌដូនតារបស់ពួកគេ។ លោកក៏ជាគ្រូបង្រៀនភាសា Muong សម្រាប់ស្ថាប័ន អង្គភាព និងសាលារៀនជាច្រើននៅក្នុងខេត្តផងដែរ។

លោក ណយ បានចែករំលែកថា “រាល់ពេលដែលខ្ញុំបង្រៀន ខ្ញុំបង្ហាញចំណុចរបស់ខ្ញុំយ៉ាងច្បាស់លាស់ដោយសម្តែងបទចម្រៀងប្រជាប្រិយមឿង និងបទសូត្រមន្ត... ពេលខ្លះខ្ញុំរៀបរាប់រឿងរ៉ាវដោយស្រួលៗ ពេលខ្លះដោយអារម្មណ៍ចេញពីចិត្ត ពេលខ្លះដោយភាពក្លៀវក្លាវីរភាព... វាបន្សល់ទុកនូវចំណាប់អារម្មណ៍យ៉ាងជ្រាលជ្រៅ។ នោះក៏ជាវិធីងាយស្រួលបំផុត និងរស់រវើកបំផុតក្នុងការបង្រៀន និងផ្សព្វផ្សាយវប្បធម៌ជនជាតិរបស់យើង”។

ចំពោះ​ការរួមចំណែក​របស់លោក​ក្នុង​ការអភិរក្ស និង​លើកកម្ពស់​អត្តសញ្ញាណ​វប្បធម៌​ជាតិ លោក ណយ ត្រូវបាន​ទទួល​ងារ​ជា​សិប្បករ​ឆ្នើម​ក្នុង​ឆ្នាំ ២០១៥ ហើយ​នៅ​ឆ្នាំ ២០២៤ ពាក្យស្នើសុំ​របស់លោក​សម្រាប់​ងារ​ជា​សិប្បករ​ប្រជាជន​ត្រូវបាន​ដាក់ជូន។ លោក​បានទទួល​វិញ្ញាបនបត្រ​គុណសម្បត្តិ​ចំនួន​បី​ពី​ប្រធាន​គណៈកម្មាធិការ​ប្រជាជន​ខេត្ត វិញ្ញាបនបត្រ​គុណសម្បត្តិ​មួយ​ពី​សមាគម​សិល្បៈ​ប្រជាប្រិយ​វៀតណាម សម្រាប់​សមិទ្ធផល​លេចធ្លោ​ក្នុង​ការប្រមូល និង​ស្រាវជ្រាវ​វប្បធម៌ និង​សិល្បៈ​ប្រជាប្រិយ រួម​ជាមួយ​ពានរង្វាន់​ជាច្រើន​ក្នុង​វិស័យ​សារព័ត៌មាន អក្សរសាស្ត្រ និង​សិល្បៈ។

ខេម លេ

ប្រភព៖ https://baophutho.vn/nguoi-gin-giu-linh-hon-mo-muong-240831.htm