Liên kết làm nông

Một tư duy sản xuất khác đang hình thành trong nền nông nghiệp xứ Quảng, với những cái bắt tay liên kết từ gieo trồng, sản xuất, thị trường cho đến công nghệ.

Nông dân trên các cánh đồng xứ Quảng. Ảnh: Tấn Châu

Những mô hình hợp tác xã (HTX) đang mở ra một nền sản xuất nông nghiệp theo hướng hiện đại.

Bắt tay sản xuất

Nhiều năm trước, phần lớn nông dân xứ Quảng vẫn sản xuất theo kinh nghiệm. Trồng gì, bán cho ai, giá cả ra sao gần như phụ thuộc hoàn toàn vào thương lái. Được mùa thì mất giá, mất mùa thì trắng tay. Sự manh mún ấy khiến nông nghiệp khó bước vào thị trường lớn, càng khó cạnh tranh trong bối cảnh yêu cầu về chất lượng và truy xuất nguồn gốc ngày càng khắt khe.

Và câu chuyện liên kết được đặt ra để thích ứng với thị trường mới. Ông Hoàng Trung Hùng, Giám đốc HTX Nông nghiệp Đại Thắng (xã Phú Thuận) cho biết, những năm gần đây, đơn vị duy trì ổn định mô hình liên kết sản xuất lúa giống với doanh nghiệp và nông dân ở địa phương.

Căn cứ điều kiện thổ nhưỡng từng vùng, HTX bố trí máy móc làm đất phù hợp, bảo đảm đúng khung lịch thời vụ. Đồng thời, hệ thống máy gặt đập liên hợp được phân bổ hợp lý nhằm thu hoạch nhanh, giảm thiểu thất thoát sản lượng; công tác thu gom rơm rạ, vệ sinh đồng ruộng cũng được thực hiện đồng bộ, kịp thời.

Trong bối cảnh chi phí vật tư nông nghiệp, phân bón và nhiên liệu đều tăng cao, hiệu quả sản xuất chịu nhiều áp lực công nghệ sau thu hoạch. Dù vậy, theo ông Hùng, nhờ tổ chức sản xuất theo chuỗi liên kết chặt chẽ, từ cung ứng giống, vật tư đến bao tiêu sản phẩm, người nông dân vẫn đảm bảo có lãi. Mô hình này không chỉ giúp giảm chi phí đầu vào, ổn định đầu ra mà còn nâng cao giá trị sản xuất lúa giống, góp phần phát triển nông nghiệp theo hướng bền vững.

Vai trò của HTX lúc này không còn đơn thuần là tập hợp nông dân, mà trở thành “nhạc trưởng” điều phối toàn bộ chuỗi sản xuất, từ giống cây, quy trình canh tác đến tiêu thụ sản phẩm. Ở HTX Dịch vụ sản xuất và Kinh doanh tổng hợp Hòa Tiến 1, nơi có hơn 1.300 hộ thành viên với diện tích sản xuất lên đến 335ha, áp lực quản lý quy mô lớn đã buộc HTX phải chuyển đổi số.

Ông Ngô Văn Sinh, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Giám đốc HTX, cho biết, với số lượng xã viên lớn, nếu không có hệ thống theo dõi phù hợp thì rất khó kiểm soát toàn bộ hoạt động. Khi áp dụng phần mềm, dữ liệu được cập nhật liên tục, từ danh sách xã viên đến các khoản thu chi, giúp việc điều hành minh bạch và dễ kiểm tra hơn. Sự thay đổi ấy cho thấy HTX đang dần vận hành theo mô hình “doanh nghiệp cộng đồng” và nông dân không còn sản xuất theo cảm tính mà bắt đầu tiếp cận tư duy thị trường, tiêu chuẩn hóa và quản trị dữ liệu.

Trong khi đó, tại các xã Trà Leng, Trà My, khi cây quế được đầu tư chế biến sâu, hàng loạt công việc mới cũng xuất hiện, từ sản xuất tinh dầu, làm trà quế, chế tác sản phẩm thủ công. Phụ nữ và người lớn tuổi tham gia các khâu sơ chế, đóng gói, kiểm định chất lượng hay phục vụ du lịch trải nghiệm. Người dân bắt đầu tham gia vào những mắt xích có giá trị cao hơn trong chuỗi sản xuất.

Công nghệ trở lại đồng ruộng

Ông Võ Văn Chín, Giám đốc HTX Nông nghiệp Quế Phú cho biết, địa phương đang ứng dụng drone trong phun thuốc bảo vệ thực vật và bón phân. Từ hệ thống máy móc đồng bộ, HTX chủ động triển khai gieo sạ đúng khung lịch thời vụ.

Cùng nhận định này, ông Nguyễn Công Phi, Phó Giám đốc Công ty CP giống cây trồng Trung ương Quảng Nam khẳng định, sản xuất nông nghiệp hiện đang chuyển mạnh từ phương thức truyền thống sang hướng hiện đại, thông minh và bền vững theo chuỗi giá trị. Thay vì chỉ dừng lại ở các khâu “trồng - chăm - thu hoạch”, ngành nông nghiệp đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ đồng thời chuyển trọng tâm từ sản lượng sang chất lượng nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường về nông sản sạch, an toàn theo các tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP.

Mô hình liên kết sản xuất theo chuỗi giữa nông dân, HTX, doanh nghiệp đang trở thành xu hướng chủ đạo. Các vùng sản xuất được quy hoạch theo hướng liền vùng, liền thửa, thay thế cách làm manh mún trước đây, tạo điều kiện thuận lợi cho cơ giới hóa và quản lý đồng bộ. Người nông dân trong mô hình được cung ứng giống, vật tư đầu vào, hỗ trợ kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm, qua đó giảm đáng kể rủi ro và chi phí sản xuất.

Cùng với liên kết, việc ứng dụng truy xuất nguồn gốc sản phẩm, cũng như tham gia chuỗi kinh doanh trực tuyến giúp tạo điều kiện để các HTX dễ dàng tiếp cận hệ thống phân phối hiện đại.

Tại HTX Nông nghiệp, Du lịch và Dịch vụ Đại Bình ở xã Nông Sơn, mô hình sản xuất hữu cơ được kết hợp phát triển du lịch trải nghiệm. Vườn bưởi trụ, rau màu được canh tác bằng phương pháp sinh học, hạn chế hóa chất, trong khi việc bán hàng trực tuyến giúp sản phẩm tiếp cận thị trường rộng hơn.

Ông Nguyễn Thanh Tuyền, Giám đốc HTX cho rằng, nông nghiệp hiện nay không thể chỉ dừng ở chuyện bán nông sản. Khi gắn nông nghiệp với du lịch, sản phẩm phải có câu chuyện để kể. Khách đến không chỉ mua nông sản mà còn muốn trải nghiệm đời sống của người dân, nên cách làm phải thay đổi để phù hợp với nhu cầu đó.

Những mô hình HTX đang vận hành hiệu quả cho thấy hướng đi mới đang hình thành ở ngành nông nghiệp xứ Quảng. Đại diện Liên minh HTX thành phố nhận định, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh là khâu đột phá mang tính sống còn của khu vực kinh tế tập thể trong giai đoạn tới. Đây chính là mô hình chuyển đổi kép với quá trình tái cấu trúc toàn diện cách HTX vận hành. Khi dữ liệu được chuẩn hóa, giao dịch minh bạch và sản xuất hướng đến bền vững, HTX có thêm nền tảng để phát triển ổn định và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị của nền kinh tế địa phương.

Nguồn: https://baodanang.vn/lien-ket-lam-nong-3338771.html