ຮັກສາແກ່ນແທ້ຂອງກຸ່ມຊົນເຜົ່າໂດຍຜ່ານການມາດຕະຖານ ແລະ ການສອນພາສາກະຕູ.

ການພັດທະນາໂຄງການສຶກສາທົ່ວໄປສຳລັບພາສາກະຕູ ເປັນບາດກ້າວຍຸດທະສາດເພື່ອຈັດຕັ້ງປະຕິບັດນະໂຍບາຍຂອງພັກ ແລະ ລັດ ກ່ຽວກັບການອະນຸລັກຮັກສາເອກະລັກວັດທະນະທຳຊົນເຜົ່າ. ເນື່ອງຈາກສະຖານະການໃນປະຈຸບັນຂອງອັດຕາການຮູ້ໜັງສືຕໍ່າໃນຕົວອັກສອນຊົນເຜົ່າ ແລະ ການແຕກແຍກໃນລະບົບການຂຽນ, ການມາດຕະຖານຕົວອັກສອນທີ່ເປັນເອກະພາບ ແລະ ການນຳໃຊ້ມັນເຂົ້າໃນໂຮງຮຽນແມ່ນໜ້າທີ່ຮີບດ່ວນເພື່ອຮັກສາມໍລະດົກຂອງພາກພື້ນເຈື່ອງເຊີນ.

Báo Sài Gòn Giải phóng•24/05/2026

ດຣ. ໄທ ວັນ ໄຕ, ຫົວໜ້າກົມສຶກສາທົ່ວໄປ - ກະຊວງສຶກສາທິການ ແລະ ຝຶກອົບຮົມ, ໄດ້ກ່າວຄຳປາໄສໃນກອງປະຊຸມ.

ດຣ. ໄທ ວັນ ໄຕ, ຫົວໜ້າກົມ ສຶກສາ ທົ່ວໄປ - ກະຊວງສຶກສາທິການ ແລະ ຝຶກອົບຮົມ, ໄດ້ກ່າວຄຳປາໄສໃນກອງປະຊຸມ.

ພາສາກະຕູ: ແບບທີ່ແຕກຕ່າງກັນໄປຕາມສະຖານທີ່!

ປະຈຸບັນ, ຊົນເຜົ່າໂກຕູມີປະຊາກອນຫຼາຍກວ່າ 74,000 ຄົນ, ສ່ວນໃຫຍ່ອາໄສຢູ່ຕາມແນວພູເຈື່ອງເຊີນໃນເຂດໄຕຢາງ, ນາມຢາງ, ແລະ ດົງຢາງຂອງເມືອງ ດານັງ , ແລະ ເຂດນາມດົ່ງ ແລະ ອາລວາຍຂອງເມືອງເຫວ້. ອີງຕາມການສຳຫຼວດພາກສະໜາມ, ພາສາໂກຕູມີຮູບແບບການເວົ້າທີ່ສົດໃສຢ່າງໜ້າສັງເກດ, ໂດຍປະຊາກອນ 100% ຍັງໃຊ້ພາສາແມ່ຂອງເຂົາເຈົ້າເປັນວິທີການສະແດງຫຼັກ. ຢ່າງໃດກໍຕາມ, ມີຂໍ້ຂັດແຍ້ງຢູ່: ຄວາມສາມາດໃນການໃຊ້ຕົວອັກສອນຊົນເຜົ່າພາຍໃນຊຸມຊົນແມ່ນຕໍ່າຫຼາຍ, ໂດຍມີພຽງ 42% ຂອງປະຊາກອນທີ່ຮູ້ໜັງສື ແລະ 38.7% ຮູ້ໜັງສື.

ທ່ານ Bh'riu Liếc, ອະດີດເລຂາຄະນະພັກເມືອງ Tay Giang (ເມື່ອກ່ອນແມ່ນແຂວງ Quang Nam), ໄດ້ປະກອບສ່ວນຢ່າງສຳຄັນຕໍ່ການອະນຸລັກ ແລະ ສົ່ງເສີມພາສາ Co Tu.

ໃນຈຸດໃຈກາງດ້ານວັດທະນະທຳຂອງກຸ່ມຊົນເຜົ່າໂກຕູໃນແຂວງກວາງນາມ, ທ່ານ ບຣິວ ລຽກ, ອະດີດເລຂາທິການໃຫຍ່ຄະນະກຳມະການພັກເມືອງໄຕຢາງ (ເມື່ອກ່ອນແມ່ນແຂວງກວາງນາມ), ໄດ້ແບ່ງປັນຄວາມເຂົ້າໃຈຢ່າງເລິກເຊິ່ງກ່ຽວກັບຄວາມຂຶ້ນໆລົງໆຂອງລະບົບການຂຽນຂອງກຸ່ມຊົນເຜົ່າ. ລາວໄດ້ສັງເກດເຫັນວ່າຕົວອັກສອນໂກຕູ (ມັກເອີ້ນວ່າຕົວອັກສອນປະຕິວັດ) ມີປະຫວັດສາດອັນຮຸ່ງໂລດຕັ້ງແຕ່ປີ 1956, ເຊິ່ງເຊື່ອມໂຍງຢ່າງໃກ້ຊິດກັບຄວາມພະຍາຍາມໃນການຂະຫຍາຍຄວາມຮູ້ ແລະ ນຳພາປະຊາຊົນໃຫ້ຕິດຕາມພັກໃນລະຫວ່າງສົງຄາມຕໍ່ຕ້ານ. ເຖິງຢ່າງໃດກໍ່ຕາມ, ຫຼັງຈາກປີ 1975, ລະບົບການຂຽນນີ້ຄ່ອຍໆຖືກປະຖິ້ມຍ້ອນໂຮງຮຽນຈັດຕັ້ງປະຕິບັດຫຼັກສູດແຫ່ງຊາດ. ໃນປີ 1986, ເຖິງວ່າຈະມີຄວາມພະຍາຍາມທົດລອງໃນການສອນຕົວອັກສອນ Co Tu, ແຕ່ຄວາມພະຍາຍາມເຫຼົ່ານີ້ກໍ່ບໍ່ປະສົບຜົນສຳເລັດ, ເຊິ່ງນຳໄປສູ່ໄລຍະເວລາທີ່ມັນຫາຍໄປເປັນເວລາດົນນານ. ໃນຊຸມປີມໍ່ໆມານີ້, ຫຼາຍສະຖານທີ່ໄດ້ກັບມາສອນຕົວອັກສອນພື້ນເມືອງອີກຄັ້ງ, ແຕ່ເນື່ອງຈາກການຂາດຄວາມເປັນເອກະພາບ, ວິທີການທີ່ແຕກຕ່າງກັນໄປໃນສະຖານທີ່ຕ່າງໆ, ແລະການເຂົ້າເຖິງເຕັກໂນໂລຊີຂໍ້ມູນຂ່າວສານທີ່ທັນສະໄໝທີ່ຈຳກັດ, ຄວາມພະຍາຍາມໃນການອະນຸລັກຍັງຄົງເປັນສິ່ງທ້າທາຍ ແລະ ຫຍຸ້ງຍາກ.

ສາດສະດາຈານ ຫງວຽນວັນຮຽບ, ອະດີດຜູ້ອຳນວຍການສະຖາບັນພາສາສາດ, ເວົ້າກ່ຽວກັບ “ຄວາມເຄັ່ງຕຶງ” ຂອງຕົວອັກສອນໂກຕູ.

ສາດສະດາຈານ ຫງວຽນ ວັນ ຮຽບ, ອະດີດຜູ້ອຳນວຍການສະຖາບັນພາສາສາດ, ໄດ້ມີທັດສະນະດຽວກັນກ່ຽວກັບ "ບັນຫາທີ່ຕິດຂັດ" ເຫຼົ່ານີ້, ໂດຍໄດ້ຊີ້ໃຫ້ເຫັນວ່າ ຄວາມໝັ້ນຄົງຂອງພາສາເວົ້າບໍ່ໄດ້ເທົ່າກັບຄວາມໝັ້ນຄົງຂອງພາສາເອງ ຖ້າບໍ່ມີຕົວໜັງສືທີ່ເປັນເອກະພາບ. ເຫດຜົນພື້ນຖານສຳລັບຂໍ້ຈຳກັດໃນການຮູ້ໜັງສືແມ່ນການມີຢູ່ພ້ອມໆກັນ, ແລະແມ່ນແຕ່ການແຂ່ງຂັນ, ລະຫວ່າງສອງລະບົບການຂຽນທີ່ແຕກຕ່າງກັນໃນເມືອງດານັງ ແລະ ເຫວ້. ລະບົບການຂຽນໃນເມືອງເຫວ້, ເຊິ່ງພັດທະນາໂດຍສະຖາບັນພາສາສາດ, ມີຂໍ້ໄດ້ປຽບດ້ານຄວາມເຂັ້ມງວດ ທາງວິທະຍາສາດ ໃນທິດສະດີສຽງ, ໃນຂະນະທີ່ລະບົບການຂຽນໃນເມືອງກວາງນາມມີພະລັງຂອງຄວາມຮູ້ສຶກແຫ່ງຊາດ ແລະ ເຊື່ອມໂຍງກັບປະເພນີທາງປະຫວັດສາດ.

ສາດສະດາຈານ ຫງວຽນ ວັນ ຮຽບ ຢືນຢັນວ່າ: "ການແຂ່ງຂັນທີ່ຍືດເຍື້ອລະຫວ່າງລະບົບການຂຽນທີ່ແຕກຕ່າງກັນເຮັດໃຫ້ຊັບພະຍາກອນກະຈາຍໄປ, ສ້າງຄວາມຫຍຸ້ງຍາກໃຫ້ກັບຄູອາຈານ, ຜູ້ຮຽນ ແລະ ອົງການຄຸ້ມຄອງ. ໄລຍະຕໍ່ໄປບໍ່ແມ່ນກ່ຽວກັບ 'ການຊ່ວຍກູ້ພາສາ' ແຕ່ກ່ຽວກັບການປ່ຽນຈາກການອະນຸລັກພາສາປາກເວົ້າໄປສູ່ການມາດຕະຖານ, ການເຮັດໃຫ້ເປັນທີ່ນິຍົມ, ແລະ ການເຮັດໃຫ້ພາສາຂຽນເປັນລະບົບ."

ກ່ຽວກັບສະພາບການສິດສອນ ແລະ ການຮຽນຮູ້ຢູ່ໂຮງຮຽນໃນປະຈຸບັນ, ທ່ານ ປອ ຫງອກ ຫຍີ ຮອງຜູ້ອຳນວຍການໂຮງຮຽນປະຖົມ ລາງ ໃນແຂວງ ໄຕຢາງ ກ່າວວ່າ ການນຳໃຊ້ພາສາ ໂກຕູ ໃນໂຮງຮຽນໃນປະຈຸບັນສ່ວນຫຼາຍແມ່ນເກີດຂຶ້ນເອງໂດຍທຳມະຊາດ, ເຊິ່ງຂຶ້ນກັບປະສົບການສ່ວນຕົວຂອງຄູສອນໂດຍບໍ່ມີເອກະສານແນະນຳແບບລວມສູນ. ທ່ານ ຫຍີ ໄດ້ແບ່ງປັນວ່າ: "ເດັກນ້ອຍຮູ້ວິທີເວົ້າພາສາແມ່ຂອງເຂົາເຈົ້າ ແຕ່ບໍ່ຄ່ອຍຮູ້ວິທີອ່ານ ຫຼື ຂຽນຕົວອັກສອນຊົນເຜົ່າຂອງຕົນເອງ."

ສາມັກຄີເພື່ອການອະນຸລັກ ແລະ ສົ່ງເສີມ

ເພື່ອແກ້ໄຂບັນຫາເຫຼົ່ານີ້, ກະຊວງສຶກສາທິການ ແລະ ຝຶກອົບຮົມ ໄດ້ຈັດຕັ້ງປະຕິບັດແຜນທີ່ເພື່ອພັດທະນາໂຄງການສຶກສາທົ່ວໄປສຳລັບພາສາກະຕູ ໃນລະດັບໂຮງຮຽນປະຖົມ, ເຊິ່ງຈະໄດ້ນຳສະເໜີເຂົ້າໃນການສອນເລີ່ມຕົ້ນໃນປີ 2026.

ກອງປະຊຸມໄດ້ດຶງດູດຜູ້ຊ່ຽວຊານດ້ານພາສາ ແລະ ຄູສອນພາສາໂກຕູຫຼາຍຄົນຢູ່ນະຄອນດ່າໜັງ.

ດຣ. ທາຍວັນໄຕ, ຫົວໜ້າກົມການສຶກສາຂັ້ນປະຖົມ, ກະຊວງສຶກສາທິການ ແລະ ຝຶກອົບຮົມ, ໄດ້ເນັ້ນໜັກວ່າ: ຫຼັກສູດ, ເມື່ອພັດທະນາແລ້ວ, ຕ້ອງຮັບປະກັນຄວາມໝັ້ນຄົງທາງວິທະຍາສາດ ແລະ ການສິດສອນ ແລະ ຄວາມເໝາະສົມກັບລັກສະນະທາງຈິດໃຈ ແລະ ສະລີລະວິທະຍາຂອງນັກຮຽນປະຖົມ. ມັນຈຳເປັນຕ້ອງຄຸ້ມຄອງສາຍພົວພັນລະຫວ່າງການຮັກສາເອກະລັກຂອງພາສາຊາດ ແລະ ການເສີມສ້າງທັກສະພາສາຫວຽດນາມຢ່າງມີປະສິດທິພາບ; ສ້າງຄວາມສາມາດດ້ານພາສາສອງພາສາທີ່ສອດຄ່ອງກັນ ເຊິ່ງສະໜັບສະໜູນເຊິ່ງກັນແລະກັນ ແທນທີ່ຈະຄັດຄ້ານເຊິ່ງກັນແລະກັນ. ຄວນເອົາໃຈໃສ່ເປັນພິເສດຕໍ່ການຄັດເລືອກ ແລະ ມາດຕະຖານຂອງລະບົບການຂຽນ ເພື່ອຮັບປະກັນຄວາມເຫັນດີເປັນເອກະພາບ ແລະ ຄວາມໝັ້ນຄົງໃນໄລຍະຍາວ.

ທ່ານ ຫວໍ ວັນ ແຄງ, ຫົວໜ້າພະແນກສຶກສາທິການ ແລະ ຝຶກອົບຮົມ ນະຄອນດານັງ

ສ່ວນຢູ່ທ້ອງຖິ່ນ, ທ່ານ ຫວໍ ວັນ ແຄງ, ຫົວໜ້າພະແນກສຶກສາທິການ ແລະ ຝຶກອົບຮົມນະຄອນດານັງ, ໄດ້ແນະນຳວ່າໂຮງຮຽນຄວນມີອຸປະກອນການສອນ ແລະ ພື້ນທີ່ວັດທະນະທຳໂດຍໄວ, ລວມທັງຫ້ອງສະໝຸດທີ່ມີປຶ້ມ ແລະ ໜັງສືພິມເປັນພາສາກ໋ວຍຕື, ເພື່ອໃຫ້ນັກຮຽນມີສະພາບແວດລ້ອມໃນການຝຶກຝົນເປັນປະຈຳ. ທ່ານຍັງໄດ້ຮຽກຮ້ອງໃຫ້ກະຊວງສຶກສາທິການ ແລະ ຝຶກອົບຮົມອອກປຶ້ມແບບຮຽນ ແລະ ແຜນໂຄງຮ່າງຢ່າງເປັນທາງການໂດຍໄວ. ຄາດວ່າໃນເດືອນມິຖຸນາ ຫຼື ເດືອນກໍລະກົດ ປີ 2026, ພະແນກສຶກສາທິການ ແລະ ຝຶກອົບຮົມຂອງເມືອງຈະປະສານງານການຈັດຕັ້ງຫຼັກສູດຝຶກອົບຮົມກ່ຽວກັບຕົວອັກສອນລວມສຳລັບຄູອາຈານໃນເຂດໄຕຢາງ.

ໂດຍມີວິໄສທັດດຽວກັນ, ສາດສະດາຈານ ຫງວຽນ ວັນ ຮຽບ ໄດ້ສະເໜີວິທີແກ້ໄຂທີ່ສຳຄັນຄື: ປ່ຽນຈາກຜົນການສຳຫຼວດໄປສູ່ "ການປະຕິບັດທາງສັງຄົມ". ສາດສະດາຈານໄດ້ຍ້ອງຍໍຊົມເຊີຍການສ້າງຕົວອັກສອນໂກຕູທີ່ເປັນເອກະພາບໃນປີ 2025 - ການປະສານສົມທົບລະຫວ່າງວິທີການທາງວິທະຍາສາດຂອງສະຖາບັນພາສາສາດ ແລະ ວິທີແກ້ໄຂຕົວຈິງຂອງທ່ານ ບີຣຽວ ລຽກ.

ສາດສະດາຈານ ດຣ. ຫງວຽນ ວັນ ຮຽບ

ສິ່ງທ້າທາຍທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດບໍ່ໄດ້ຢູ່ທີ່ວ່າມີຕົວໜັງສືທີ່ຂຽນໄວ້ຫຼືບໍ່, ແຕ່ຢູ່ທີ່ການແປຕົວໜັງສືທີ່ເປັນເອກະພາບເຂົ້າໃນຫຼັກສູດ, ປຶ້ມແບບຮຽນ, ແລະ ການຝຶກຝົນໃນຫ້ອງຮຽນ. ຫຼັກສູດພາສາກະຕູສຳລັບໂຮງຮຽນປະຖົມຈຳເປັນຕ້ອງໄດ້ຈັດຕັ້ງປະຕິບັດໃນໄວໆນີ້, ໂດຍໃຫ້ຄວາມສຳຄັນກັບການຝຶກອົບຮົມຄູສອນກະຕູໃນທ້ອງຖິ່ນ. ໂດຍສະເພາະ, ສະພາບແວດລ້ອມສຳລັບການໃຊ້ພາສາທີ່ຂຽນຢູ່ນອກໂຮງຮຽນຕ້ອງໄດ້ສ້າງຂຶ້ນຜ່ານການອອກອາກາດທາງວິທະຍຸ, ເອກະສານຊຸມຊົນ, ແລະ ປ້າຍໂຄສະນາສາທາລະນະ. ຖ້າບໍ່ມີການປະຕິບັດທາງສັງຄົມ, ພາສາຈະມີຄວາມຫຍຸ້ງຍາກໃນການກາຍເປັນມໍລະດົກທີ່ມີຊີວິດຊີວາຢ່າງແທ້ຈິງ.
ສາດສະດາຈານ ດຣ. ຫງວຽນ ວັນ ຮຽບ

ໃນວັນທີ 23 ພຶດສະພາ, ທີ່ນະຄອນດ່ານັ້ງ, ກະຊວງສຶກສາທິການ ແລະ ຝຶກອົບຮົມ ໄດ້ປະສານງານກັບພະແນກສຶກສາທິການ ແລະ ຝຶກອົບຮົມນະຄອນດ່ານັ້ງ ໄດ້ຈັດກອງປະຊຸມກ່ຽວກັບການພັດທະນາຫຼັກສູດການສຶກສາທົ່ວໄປສຳລັບພາສາໂກຕູ ໃນລະດັບປະຖົມສຶກສາ. ກອງປະຊຸມໄດ້ສຸມໃສ່ການສົນທະນາຫົວຂໍ້ຕ່າງໆເຊັ່ນ: ພື້ນຖານທາງວິທະຍາສາດ ແລະ ການປະຕິບັດຕົວຈິງສຳລັບການພັດທະນາຫຼັກສູດ; ມາດຕະຖານລະບົບການຂຽນ ແລະ ເອກະສານ; ວິທີການສອນ; ການຝຶກອົບຮົມຄູ; ແລະ ການພັດທະນາເອກະສານການຮຽນຮູ້. ນີ້ຖືວ່າເປັນບາດກ້າວທີ່ສຳຄັນໃນການອະນຸລັກ ແລະ ສົ່ງເສີມພາສາເວົ້າ, ຕົວໜັງສື ແລະ ເອກະລັກວັດທະນະທຳຂອງກຸ່ມຊົນເຜົ່າໂກຕູ.

ຫງວຽນ ຄອຍ

ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນ: https://www.sggp.org.vn/gin-giu-hon-cot-dan-toc-qua-viec-chuan-hoa-and-day-hoc-tieng-co-tu-post854055.html