ຖ່າຍທອດວັດທະນະທຳຊົນເຜົ່າໂກຕູລົງສູ່ຖະໜົນຫົນທາງ.

ຜູ້ເຖົ້າຜູ້ແກ່ໃນບ້ານ, ພໍ່ຄົວ, ຊາວກະສິກອນ, ຫຼືແມ່ນແຕ່ນັກຮ້ອງແຣັບໃນໄວຊາວປີ... ໂດຍໃຊ້ທັກສະຂອງເຂົາເຈົ້າ, ເຂົາເຈົ້າກຳລັງຖ່າຍທອດວັດທະນະທຳໂກຕູຢ່າງງຽບໆຈາກເຂດພູສູງຂອງແຂວງກວາງນາມລົງມາສູ່ເມືອງດານັງທີ່ຄຶກຄື້ນ.

1. ກະຕ່າຫວາຍຂອງນາງ Alang Thi Bap (ອາຍຸ 53 ປີ), ເຊິ່ງເບິ່ງຄືວ່າຄຸ້ນເຄີຍຫຼາຍເມື່ອແນມເບິ່ງຈາກເນີນພູ ແລະ ທົ່ງນາໃນບ້ານເກີດຂອງນາງ ດົງຢາງ (ກວາງນາມ), ໄດ້ກາຍເປັນຄຸ້ນເຄີຍຢ່າງແປກປະຫຼາດເມື່ອນາງເອົາມັນລົງມາຈາກພູ ແລະ ວາງມັນໄວ້ເທິງທາງຍ່າງຂອງເຂດຕາເວັນຕົກ An Thuong (ເມືອງຫງູຫາງເຊີນ, ນະຄອນ ດາໜັງ ). ເມື່ອ Camille Laurent ເຫັນກະຕ່າແລ້ວ, ນາງກໍ່ສືບຕໍ່ແຕະຕ້ອງມັນ ແລະ ຖາມຄຳຖາມຕ່າງໆ. ຜ່ານນາຍພາສາ, ນາງ Bap ໄດ້ອະທິບາຍໃຫ້ນັກທ່ອງທ່ຽວຝຣັ່ງຟັງກ່ຽວກັບວິທີການເກັບກ່ຽວວັດສະດຸຫວາຍ, ສິລະປະການທໍຜ້າຂອງຊົນເຜົ່າ Co Tu, ແລະ ໜ້າທີ່ຂອງມັນໃນການແບກສິ່ງຂອງໃສ່ຫຼັງຂອງນາງໃນຂະນະທີ່ເຮັດວຽກຢູ່ໃນທົ່ງນາ... ດັ່ງນັ້ນ, ເລື່ອງລາວກ່ຽວກັບຊີວິດ ແລະ ວັດທະນະທຳຂອງຊົນເຜົ່າ Co Tu, ເຊິ່ງຄົນເຮົາອາດຄິດວ່າສາມາດໄດ້ຍິນພຽງແຕ່ໃນບ້ານທີ່ຫ່າງໄກ, ໄດ້ມາສູ່ Camille Laurent ຢ່າງເປັນທຳມະຊາດ ແລະ ໃກ້ຊິດຢູ່ທີ່ນີ້ໃນດາໜັງ.

ຊາວເຜົ່າໂກຕູ ນຳເອົາຜະລິດຕະພັນກະສິກຳຈາກພູຜາປ່າດົງ ແລະ ປ່າໄມ້ລົງມາໃນເມືອງ.

ຮູບພາບ: ຮວ່າງເຊີນ

ມັນບໍ່ແມ່ນເລື່ອງບັງເອີນທີ່ສິນຄ້າພື້ນເມືອງ, ຜະລິດຕະພັນກະສິກຳ, ແລະແມ້ກະທັ້ງເສົາພິທີກຳ - ເຊິ່ງເປັນສັນຍະລັກທາງວັດທະນະທຳຂອງຊາວຊົນເຜົ່າໂກຕູ - ມີຢູ່ໃນເຂດທ່ອງທ່ຽວທີ່ຄຶກຄື້ນແຫ່ງນີ້. ນີ້ແມ່ນສ່ວນໜຶ່ງຂອງໂຄງການ "ເຮືອນຄົວໝູ່ບ້ານຕາມຖະໜົນ" ທີ່ຈັດໂດຍເຂດ ທ່ອງທ່ຽວ ໝູ່ບ້ານຕູມຊາຣາ (ໃນບ້ານຮວາຟູ, ເມືອງຮວາວັງ, ດານັງ) ເພື່ອນຳເອົາວັດທະນະທຳໂກຕູມາສູ່ເມືອງ. "ພວກເຮົາຕ້ອງການໃຫ້ຊາວເມືອງໄດ້ຊີມລົດຊາດຂອງໝູ່ບ້ານ," ຮວິ່ງເຕິນຟາບ, ຜູ້ນຳໂຄງການກ່າວຕື່ມວ່າ: "ເພື່ອໃຫ້ຊາວທ້ອງຖິ່ນ ແລະ ນັກທ່ອງທ່ຽວໄດ້ສຳຜັດກັບກິ່ນຫອມຂອງພູຜາ ແລະ ປ່າໄມ້ໄດ້ດີຂຶ້ນ, ພື້ນທີ່ຕ້ອງໄດ້ຮັບການອອກແບບດ້ວຍລັກສະນະທີ່ເຂັ້ມແຂງຂອງໂກຕູ, ຕັ້ງແຕ່ຖາດ ແລະ ໂຕະຈົນເຖິງເຕົາໄຟ ແລະ ເສົາພິທີກຳ... ອາຫານເຊັ່ນ: ເຂົ້າໜຽວຕົ້ມໃນຫຼອດໄມ້ໄຜ່, ຊີ້ນປີ້ງໃນຫຼອດໄມ້ໄຜ່, ກົບຕົ້ມ, ແລະ ປາໄຫຼປີ້ງໃນແບບພື້ນເມືອງ... ທີ່ປຸງແຕ່ງໂດຍພໍ່ຄົວທ້ອງຖິ່ນກໍ່ມີຄວາມພິເສດເທົ່າທຽມກັນ."

ນັບຕັ້ງແຕ່ເຂົ້າຮ່ວມເຮືອນຄົວຂອງໝູ່ບ້ານ, ນາງ ອາລາງ ທິ ບາບ ບໍ່ຕ້ອງກັງວົນກ່ຽວກັບການຊອກຫາຜູ້ຊື້ຜະລິດຕະພັນຈາກພູຜາຂອງນາງເຊັ່ນ: ໜໍ່ເຟີນ, ໜໍ່ໄມ້, ພິກໄທ, ແລະ ຂີ້ຫມິ້ນອີກຕໍ່ໄປ. ນາງພຽງແຕ່ເອົາພວກມັນມາທີ່ເຮືອນຄົວ, ຈັດແຈງພວກມັນ, ແລະ ພາຍໃນສອງສາມສິບນາທີ, ທັງຄົນທ້ອງຖິ່ນ ແລະ ຄົນຕ່າງປະເທດກໍ່ຊື້ພວກມັນທັງໝົດ. ນາງຍັງມີຄວາມສຸກຫຼາຍຂຶ້ນເພາະວ່ານາງໄດ້ພົບປະ ແລະ ແນະນຳວັດທະນະທຳຂອງປະຊາຊົນຂອງນາງໃຫ້ກັບນັກທ່ອງທ່ຽວ. ທ່ານ ດິ່ງຊວນລາຍ (ອາຍຸ 36 ປີ, ອາໄສຢູ່ບ້ານບາ, ເມືອງດົງຢາງ, ແຂວງກວາງນາມ ) ໃນຊຸດເສື້ອຜ້າພື້ນເມືອງ ກຳລັງຢືນຢູ່ຂ້າງເຕົາປີ້ງ, ແນະນຳນັກທ່ອງທ່ຽວໃຫ້ຮູ້ຈັກກັບເຫຼົ້າເຂົ້າແບບດັ້ງເດີມ ແລະ ເຫຼົ້າທີ່ປະສົມສະໝຸນໄພເຊັ່ນ: ເຫຼົ້າທີ່ເຮັດດ້ວຍໂສມ ແລະ ສະໝຸນໄພອື່ນໆ. "ເມື່ອເຫັນວິທີການກະກຽມອາຫານແບບຊົນນະບົດ, ນັກທ່ອງທ່ຽວເລີ່ມສົນທະນາກັບຂ້ອຍ. ສ່ວນທີ່ດີທີ່ສຸດແມ່ນເວລາທີ່ທຸກຄົນຍ້ອງຍໍອາຫານໃນລະຫວ່າງອາຫານ," ທ່ານ ລາຍ ແບ່ງປັນ.

ແອວເດີ ບຣິວ ໂປ ໄດ້ກ່າວກ່ຽວກັບຄວາມສັກສິດທີ່ຢູ່ອ້ອມຮອບເສົາພິທີທີ່ໃຊ້ເພື່ອນະມັດສະການເທບພະເຈົ້າ.

ຮູບພາບ: ຮວ່າງເຊີນ

2. ຜູ້ທີ່ມາຮັບປະທານອາຫານໃນມື້ທີ່ຜູ້ເຖົ້າຜູ້ແກ່ບ້ານລະດັບແຂວງ ທ່ານ Bhríu Pố (ອາໄສຢູ່ໃນບ້ານ Lăng, ເມືອງ Tây Giang, ແຂວງ Quảng Nam) "ລົງມາຈາກພູຜາ" ເພື່ອມາຢ້ຽມຢາມໂຄງການ "ເຮືອນຄົວໝູ່ບ້ານໃນຕົວເມືອງ" ອາດຈະບໍ່ລືມຮູບພາບຂອງຜູ້ເຖົ້າຜູ້ແກ່ບ້ານແບບດັ້ງເດີມຢ່າງແທ້ຈິງ. ລາວເປັນຊາຍຄົນໜຶ່ງຈາກເມືອງ Cơ Tu ອາຍຸໃກ້ຈະຮອດແປດສິບປີ, ມີຄວາມຮູ້ຢ່າງເລິກເຊິ່ງ ແລະ ມີທັກສະໃນການຫຼິ້ນເຄື່ອງດົນຕີຕ່າງໆ... ຫຼັງຈາກການທັກທາຍຢ່າງອົບອຸ່ນ, ຜູ້ເຖົ້າຜູ້ແກ່ Pố ໄດ້ເກັບໃບໄມ້ປ່າຂຶ້ນມາວາງໄວ້ທີ່ປາກຂອງລາວ. ທັນໃດນັ້ນ, ສຽງນົກກໍ່ດັງມາຈາກບ່ອນໃດບ່ອນໜຶ່ງ, ບາງຄັ້ງກໍ່ຮ້ອງ, ບາງຄັ້ງກໍ່ຕົກໃຈ, ເຮັດໃຫ້ຜູ້ຟັງຮູ້ສຶກຄືກັບວ່າພວກເຂົາຫຼົງທາງຢູ່ໃນປ່າເລິກ ແລະ ມືດໃນພູ Trường Sơn. ຝູງຊົນທີ່ຄຶກຄື້ນຂອງຜູ້ຮັບປະທານອາຫານກໍ່ງຽບລົງ. ເມື່ອຜູ້ເຖົ້າຜູ້ແກ່ Pố ໄດ້ເອົາໃບໄມ້ອອກຈາກປາກຂອງລາວ ແລະ ຍິ້ມ, ທຸກຄົນຈຶ່ງຮູ້ວ່າສຽງດັ່ງກ່າວມາຈາກເຂົາຮູບຊົງໃບໄມ້ຂອງລາວ.

"ພວກເຮົາຊາວໂກຕູໃຊ້ໃບໄມ້ເພື່ອເຮັດແກທີ່ຮຽນແບບສຽງນົກຮ້ອງຫາກັນ, ເພື່ອຄວາມບັນເທີງຫຼັງຈາກເວລາເຮັດວຽກທີ່ອິດເມື່ອຍໃນປ່າ. ຊາວໜຸ່ມຫຼາຍຄົນທີ່ຮູ້ວິທີຫຼິ້ນປີ່ກໍ່ມັກຈະເອົາໃບກ້ວຍມາປ່າເພື່ອຫຼິ້ນເພງຮັກ," ແອວເດີໂປເລົ່າ. ຫຼັງຈາກແນະນຳເຄື່ອງດົນຕີແລ້ວ, ຜູ້ເຖົ້າຜູ້ແກ່ໄດ້ນຳພາທຸກຄົນໄປສູ່ເລື່ອງລາວກ່ຽວກັບຮີດຄອງປະເພນີ, ປະເພນີ, ແລະໂລກວິນຍານ... ໂດຍໃຊ້ຕົວຢ່າງທີ່ມີຊີວິດຊີວາທີ່ມີຢູ່ໃນເຮືອນຄົວຂອງໝູ່ບ້ານ. ສິ່ງທີ່ຄຸ້ນເຄີຍທີ່ສຸດແມ່ນໃບກ້ວຍທີ່ວາງໄວ້ຕໍ່ໜ້າທຸກຄົນ. "ຊາວກິງມັກຖືວ່າດ້ານທີ່ຫັນໜ້າໄປທາງແດດຂອງໃບກ້ວຍເປັນ 'ດ້ານເທິງ.' ໃນທາງກົງກັນຂ້າມ, ພວກເຮົາຖືວ່າມັນເປັນ 'ດ້ານລຸ່ມ', ສະຫງວນໄວ້ສະເພາະສຳລັບການຖວາຍເຄື່ອງບູຊາແກ່ຜູ້ທີ່ລ່ວງລັບໄປແລ້ວ. ອີງຕາມຄວາມເຊື່ອຂອງຊາວໂກຕູ, ເມື່ອຮັບໃຊ້ແຂກ, ໃບກ້ວຍຕ້ອງຖືກວາງໄວ້ກັບ 'ດ້ານເທິງ', ຊຶ່ງໝາຍຄວາມວ່າກາງແຂນຫັນໜ້າຂຶ້ນເທິງ," ແອວເດີໂປອະທິບາຍ.

ແອວເດີ ປິງ ບໍ່ມັກຄວາມຂີ້ຄ້ານ ແລະ ຄວາມບໍ່ສົນໃຈເມື່ອປະຕິບັດພິທີກຳທີ່ກ່ຽວຂ້ອງກັບການນະມັດສະການເທບພະເຈົ້າ. ດັ່ງນັ້ນ, ທ່ານ ຮວ່າງ ເຕິນ ຟາບ ຮູ້ສຶກໝັ້ນໃຈເມື່ອຜູ້ເຖົ້າຜູ້ແກ່ໄດ້ໄປຢ້ຽມຢາມ, ສັງເກດການ, ໃຫ້ຄຳແນະນຳ, ແລະ ປັບປ່ຽນພື້ນທີ່ສ່ວນຕົວ. ຕົວຢ່າງ, ໃນລະຫວ່າງການສະແດງຄືນໃໝ່ຂອງງານບຸນ Bhuôih Ca Coong - ພິທີຂອບໃຈເທບພະເຈົ້າພູ ແລະ ປ່າໄມ້ທີ່ Toom Sara - ແອວເດີ ປິງ ໄດ້ປ້ອງກັນບໍ່ໃຫ້ຊາວໜຸ່ມຕັ້ງເສົາພິທີໂດຍບໍ່ໄດ້ແກະສະຫຼັກດອກໄມ້ໄຜ່ກ່ອນ. ລາວເວົ້າວ່ານັ້ນແມ່ນຂໍ້ຫ້າມໃນວັດທະນະທຳ ໂກຕູ. "ການຕັ້ງເສົາດີກວ່າການຕັ້ງເສົາພິທີ; ມັນເປັນສິ່ງຈຳເປັນຢ່າງແທ້ຈິງທີ່ຈະຕ້ອງມີເຄື່ອງບູຊາທັງໝົດ. ຖ້າບໍ່ດັ່ງນັ້ນ, ມັນຈະບໍ່ເຄົາລົບເທບພະເຈົ້າ ແລະ ຈະນຳໄປສູ່ການສູນເສຍວັດທະນະທຳຂອງພວກເຮົາ..." ແອວເດີ ປິງ ກ່າວ.

ບ້ານຕູມຊາຣາມີທິວທັດທີ່ສວຍງາມ ແລະ ເປັນບ້ານຂອງແນວຄວາມຄິດທີ່ມີນະວັດຕະກໍາຫຼາຍຢ່າງສໍາລັບການອະນຸລັກວັດທະນະທໍາຂອງຊົນເຜົ່າໂກຕູ.

ຮູບພາບ: ຮວ່າງເຊີນ

3. ການສ້າງງານບຸນ Bhuôih Ca Coong ຄືນໃໝ່ແມ່ນສ່ວນໜຶ່ງຂອງໂຄງການອື່ນຂອງ Toom Sara ທີ່ມີຊື່ວ່າ "ປ່າໄມ້, ຫາຍໃຈ!", ເຊິ່ງມີຈຸດປະສົງເພື່ອປັບປຸງຊີວິດການເປັນຢູ່ຂອງປະຊາຊົນຊົນເຜົ່າ Co Tu ຜ່ານການທ່ອງທ່ຽວປູກປ່າຄືນໃໝ່ໃນພື້ນທີ່ 75 ເຮັກຕາໃນບ້ານ. ຄອນເສີດເປີດຕົວໂຄງການ, ທີ່ມີຫົວຂໍ້ " ລົມຫາຍໃຈຂອງປ່າໄມ້, " ໄດ້ຖືກອອກແບບໂດຍ Huynh Tan Phap ແລະຍັງມີລົດຊາດຊົນເຜົ່າ Co Tu ທີ່ໂດດເດັ່ນ. ຢູ່ທີ່ນັ້ນ, ນັກຂຽນໄດ້ພົບກັບ Huynh Ha, ນັກຮ້ອງແຣັບຊົນເຜົ່າ Co Tu ອາຍຸ 24 ປີ ທີ່ອາໄສຢູ່ໃນຕາແສງ Song Kon, ເມືອງ Dong Giang (ແຂວງ Quang Nam).

ເລີ່ມຕົ້ນອາຊີບການແຣັບຂອງລາວໃນປີ 2022, Huynh Ha ໃຊ້ພາສາ Co Tu ທີ່ບໍລິສຸດເພື່ອເລົ່າເລື່ອງກ່ຽວກັບຊີວິດ ແລະ ວັດທະນະທຳໃນບ້ານເກີດເມືອງນອນຂອງລາວ. ຈາກເພງທຳອິດຂອງລາວ , "Mnui Co Tu" (ຄົນ Co Tu), ຈົນເຖິງ "How ve broanh" (ບໍ່ເຄີຍພຽງພໍ), Ha ເຮັດໃຫ້ຜູ້ຟັງພໍໃຈກັບແບບແຣັບທີ່ອ່ອນໂຍນ ແລະ ເນື້ອເພງທີ່ເລິກເຊິ່ງຂອງລາວ. ຕົວຢ່າງ, ປະໂຫຍກໃນ "How ve broanh " - "ໄກ່ໂຕດຽວຈະພຽງພໍສຳລັບຄອບຄົວຂອງຂ້ອຍໄດ້ແນວໃດ?" - ເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມໂສກເສົ້າຂອງຫຼາຍຄົນທີ່, ເນື່ອງຈາກຮີດຄອງປະເພນີທີ່ໂຫດຮ້າຍໃນການຮຽກຮ້ອງຄ່າດອງ, ບໍ່ສາມາດແຕ່ງງານກັບຜູ້ຍິງທີ່ເຂົາເຈົ້າຮັກໄດ້. ຜ່ານເນື້ອເພງເຫຼົ່ານີ້, Ha ຕ້ອງການຖ່າຍທອດຂໍ້ຄວາມວ່າໃນປະຈຸບັນ, ຄວາມຮັກຄວນອີງໃສ່ອາລົມ, ບໍ່ແມ່ນຊັບສິນທາງວັດຖຸ.

ນັກແຣັບ Huynh Ha ເປັນແຮງບັນດານໃຈໃຫ້ມີການອະນຸລັກຮັກສາພາສາ Co Tu ຜ່ານບົດເພງຂອງນາງ.

ຮູບພາບ: ຮວ່າງເຊີນ

ທ້າວ ຮ່າ ໄດ້ເລົ່າວ່າ ເຖິງແມ່ນວ່າລາວໄດ້ອອກຈາກໂຮງຮຽນໃນຊັ້ນມໍ 10 ແລະ ໄດ້ເຮັດວຽກຢູ່ເມືອງດານັງເປັນເວລາເຈັດປີແລ້ວ, ລາວກໍ່ບໍ່ເຄີຍຢຸດຄິດຮອດບ້ານເກີດເມືອງນອນຂອງລາວ. ລາວຍັງຮູ້ສຶກເສົ້າໃຈທີ່ເຫັນວ່າໃນຫຼາຍບ່ອນທີ່ເຄີຍເປັນບ້ານເກີດເມືອງນອນຂອງຊົນເຜົ່າໂກຕູມາດົນນານ, ຄົນລຸ້ນໜຸ່ມບໍ່ສາມາດເວົ້າ ຫຼື ເຂົ້າໃຈພາສາແມ່ຂອງເຂົາເຈົ້າໄດ້. “ຫຼາຍຄົນທີ່ມາເມືອງລັງເລທີ່ຈະເວົ້າພາສາໂກຕູນຳກັນ. ຂ້ອຍບໍ່ຢາກໃຫ້ພາສາແມ່ຂອງຂ້ອຍຖືກລືມ, ສະນັ້ນຂ້ອຍໃຊ້ດົນຕີເພື່ອຮັກສາ ແລະ ປະກອບສ່ວນເຂົ້າໃນການອະນຸລັກຮັກສາມັນ,” ຮ່າ ແບ່ງປັນ. ສິ່ງທີ່ໜ້າສົນໃຈແມ່ນຍ້ອນເນື້ອເພງແຣັບທີ່ອ່ອນໂຍນຂອງລາວ, ເພງຂອງ ຮ່າ ສາມາດປັບຕົວເຂົ້າກັບຈັງຫວະສາກົນໄດ້ງ່າຍ. ລາວຮ້ອງເພງພາສາໂກຕູຕາມທຳນອງເພງ “ປະຊາຊົນ ”, ເຊິ່ງໄດ້ຮັບການຕ້ອນຮັບຢ່າງອົບອຸ່ນຈາກນັກທ່ອງທ່ຽວສາກົນທີ່ມາຢ້ຽມຢາມບ້ານຕູມຊາຣາ.

ຮ່າເລືອກທີ່ຈະແຣັບເປັນພາສາໂກຕູເພື່ອເຊື່ອມຕໍ່ຢ່າງໃກ້ຊິດກັບໄວໜຸ່ມ. "ຂ້ອຍເຫັນໃນ TikTok ວ່າຜູ້ຄົນກຳລັງໃຊ້ເພງຂອງຂ້ອຍເພື່ອສົ່ງເສີມຜ້າແພ, ອາຫານພິເສດທ້ອງຖິ່ນ, ແລະສະຖານທີ່ທ່ອງທ່ຽວພູເຂົາ ແລະ ປ່າໄມ້... ຂ້ອຍດີໃຈທີ່ການແຣັບເປັນພາສາໂກຕູຍັງເຜີຍແຜ່ຄຸນຄ່າທາງວັດທະນະທຳອື່ນໆ," ຮ່າເວົ້າຢ່າງຕື່ນເຕັ້ນ.

ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນ: https://thanhnien.vn/gui-van-hoa-co-tu-xuong-pho-185250619020632552.htm