ຊົນເຜົ່າສ່ວນນ້ອຍອະນຸລັກພາສາແມ່ຂອງເຂົາເຈົ້າ.

ດ້ວຍທ່າອ່ຽງຂອງການເຊື່ອມໂຍງ, ກຸ່ມຊົນເຜົ່າຕ່າງໆອາໄສຢູ່ຮ່ວມກັນ ແລະ ໃຊ້ພາສາຮ່ວມກັນ. ກຸ່ມຊົນເຜົ່າຂະໜາດນ້ອຍຫຼາຍກຸ່ມ "ລັງເລ" ທີ່ຈະສື່ສານດ້ວຍພາສາແມ່ຂອງເຂົາເຈົ້າ. ພາຍໃນຄອບຄົວ: ປູ່ຍ່າຕາຍາຍ ແລະ ພໍ່ແມ່ບໍ່ຄ່ອຍເວົ້າພາສາຊົນເຜົ່າຂອງຕົນເອງ. ເດັກນ້ອຍໄປໂຮງຮຽນບໍ່ພຽງແຕ່ເພື່ອຮຽນພາສາຮ່ວມກັນເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ຍັງເພື່ອຮຽນພາສາຕ່າງປະເທດຢ່າງໜ້ອຍໜຶ່ງພາສາ. ດ້ວຍເຫດນີ້, ພາສາແມ່ໃນບັນດາຊົນເຜົ່າສ່ວນນ້ອຍຈຶ່ງຄ່ອຍໆຫາຍໄປ.

ຢູ່ໂຮງຮຽນ, ເດັກນ້ອຍຊົນເຜົ່າສ່ວນນ້ອຍຮຽນພາສາກາງ (ພາສາຫວຽດນາມ) - ຮູບພາບຖ່າຍຢູ່ໂຮງຮຽນກິນນອນຊົນເຜົ່າ ໄທງວຽນ .

ຂາດສະພາບແວດລ້ອມສຳລັບການໃຊ້ພາສາແມ່ຂອງຕົນ.

ຂ້ອຍມັກໄປຕະຫຼາດເຂດພູສູງຂອງຕາແສງ ລາມວີ, ຕານຊາ, ແລະ ຫງິນເຕືອງ, ນັ່ງຢູ່ຕາມຮ້ານຂາຍເຄື່ອງໃນຕະຫຼາດ ດື່ມເຫຼົ້າສາລີກັບ "ເດັກຊາຍປ່າ", ຟັງການສົນທະນາທີ່ມີຊີວິດຊີວາຂອງພວກເຂົາກ່ຽວກັບການເກັບໜໍ່ໄມ້ ແລະ ຈັບປາໃນຫ້ວຍ. ສິ່ງທີ່ໜ້າສົນໃຈທີ່ສຸດແມ່ນການໄດ້ຍິນສ່ວນໜຶ່ງຂອງການສົນທະນາຂອງພວກເຂົາ ເພາະວ່າ "ເດັກຊາຍປ່າ" ເວົ້າກັນດ້ວຍພາສາຊົນເຜົ່າຂອງຕົນເອງ.

ແຕ່ນັ້ນແມ່ນຫຼາຍປີກ່ອນ. ໃນຍຸກຂອງເສດຖະກິດຕະຫຼາດດິຈິຕອນ, ຜູ້ຄົນໃນຮ່ອມພູສາມາດຊື້ສິນຄ້າໄດ້ດ້ວຍການຄລິກເມົ້າ, ແລະ ຜູ້ຂົນສົ່ງສິນຄ້າສາມາດຈັດສົ່ງສິນຄ້າເຖິງໜ້າປະຕູເຮືອນຂອງເຂົາເຈົ້າໄດ້. ເຖິງຢ່າງໃດກໍ່ຕາມ, ຕະຫຼາດແບບດັ້ງເດີມຍັງບໍ່ໄດ້ຫາຍໄປ. ມັນຍັງຄົງຈັດກອງປະຊຸມຢູ່, ແລະ "ເດັກຊາຍພູເຂົາ" ທີ່ຂ້ອຍໄດ້ພົບເມື່ອຫຼາຍປີກ່ອນແມ່ນພໍ່ຕູ້ແມ່ຕູ້. "ເດັກຊາຍພູເຂົາ" ລຸ້ນໃໝ່ມີຄວາມຄ່ອງແຄ້ວຫຼາຍຂຶ້ນ; ພວກເຂົາເວົ້າກັນເປັນພາສາຫວຽດນາມມາດຕະຖານ.

ທ່ານ ນົງດິ່ງລອງ, ຊົນເຜົ່າໄຕ່ ຈາກບ້ານເຄົາຢ້ຽວ, ຕາແສງບິ່ງອຽນ, ໄດ້ແບ່ງປັນກັບພວກເຮົາວ່າ: “ຫຼາຍກວ່າ 50 ປີກ່ອນ, ພວກເຮົາເດັກນ້ອຍບໍ່ກ້າເວົ້າພາສາຊົນເຜົ່າຂອງພວກເຮົາຢູ່ໂຮງຮຽນ ເພາະຢ້ານຈະຖືກເພື່ອນຮ່ວມຫ້ອງຮຽນເຍາະເຍີ້ຍ. ແຕ່ຢູ່ເຮືອນ, ຜູ້ເຖົ້າຜູ້ແກ່ຍັງເວົ້າກັນດ້ວຍພາສາໄຕ່, ດັ່ງນັ້ນພວກເຮົາຈຶ່ງສາມາດຮຽນຮູ້ຈາກເຂົາເຈົ້າໄດ້.”

ເມື່ອຫຼຽວເບິ່ງພູເຂົາທີ່ບໍ່ມີຕົ້ນໄມ້ໃຫຍ່, ທົ່ງນາທີ່ປະຊາຊົນທ້ອງຖິ່ນປູກຝັງໂດຍໃຊ້ເຄື່ອງຈັກແທນການໃຊ້ແຮງງານຄົນ, ແລະ ເສັ້ນທາງປູຢາງກວ້າງທີ່ໂອບກອດເນີນພູ, ຊາວໜຸ່ມທີ່ມີສຸຂະພາບແຂງແຮງກຳລັງຖືກຂົນສົ່ງໄປຍັງເຂດອຸດສາຫະກຳ. ພວກເຂົາເປັນຄົນລຸ້ນໃໝ່ທີ່ຮູ້ວິທີການຍຶດເອົາໂອກາດເພື່ອຫຼຸດພົ້ນຈາກຄວາມທຸກຍາກ.

ທ່ານ ເຢືອງວັນຟອງ, ຊົນເຜົ່າມົ້ງ ຈາກບ້ານດົງຕາມ, ຕາແສງຝູເລືອງ, ໃຫ້ຮູ້ວ່າ: “ຄົນສ່ວນໃຫຍ່ໃນໄວອອກແຮງງານອອກໄປເຮັດວຽກ. ເພື່ອຄວາມສະດວກໃນການສື່ສານ, ທຸກຄົນຕ້ອງຮູ້ພາສາຮ່ວມກັນ. ໃນຂະນະທີ່ເຮັດວຽກຢູ່ໄກ, ຜູ້ຄົນສາມາດເວົ້າພາສາຊົນເຜົ່າຂອງຕົນເອງໄດ້ເມື່ອໂທຫາບ້ານຫາຍາດຕິພີ່ນ້ອງເທົ່ານັ້ນ.”

ໃນສະພາບແວດລ້ອມທີ່ຜູ້ຄົນຈາກຫຼາຍຊົນເຜົ່າອາໄສຢູ່ ແລະ ເຮັດວຽກຮ່ວມກັນ, ມັນເປັນເລື່ອງທຳມະຊາດທີ່ທຸກຄົນຈະຊອກຫາຈຸດຮ່ວມ ແລະ ປະນີປະນອມກັນ. ການເວົ້າພາສາຊົນເຜົ່າຂອງຕົນເອງອາດຮູ້ສຶກວ່າບໍ່ເໝາະສົມ. ຊ່າງຝີມື ຈຽວວັນຕວນ, ຊົນເຜົ່າດ້າວ ຈາກຕາແສງກວານຈູ, ໄດ້ແບ່ງປັນວ່າ: "ພັກ ແລະ ລັດມີນະໂຍບາຍພິເສດຫຼາຍຢ່າງສຳລັບຊົນເຜົ່າສ່ວນນ້ອຍ, ລວມທັງການອະນຸລັກພາສາຂອງເຂົາເຈົ້າ, ແຕ່ພາສາຍັງຄ່ອຍໆຫາຍໄປເລື້ອຍໆ. ປະຈຸບັນ, ມີຊາວໜຸ່ມໜ້ອຍຄົນໃນຊຸມຊົນຊານຢືທີ່ຮູ້ວິທີເວົ້າພາສາຊົນເຜົ່າຂອງຕົນເອງ."

ໃນສັງຄົມ, ເດັກນ້ອຍຂອງຊົນເຜົ່າສ່ວນນ້ອຍສື່ສານກັນດ້ວຍພາສາຮ່ວມກັນ; ພຽງແຕ່ເມື່ອເຂົາເຈົ້າກັບບ້ານຫາຍາດພີ່ນ້ອງເທົ່ານັ້ນທີ່ເຂົາເຈົ້າມີໂອກາດທີ່ຈະເວົ້າພາສາແມ່ຂອງເຂົາເຈົ້າ.

ຂ້ອຍໄດ້ພົບກັບຊ່າງຝີມືຫຼາຍຄົນຈາກກຸ່ມຊົນເຜົ່າສ່ວນນ້ອຍ. ພວກເຂົາມີຄວາມພູມໃຈທີ່ສາມາດເວົ້າພາສາພື້ນເມືອງຂອງຕົນເອງໄດ້ຄ່ອງແຄ້ວ, ແຕ່ໃນໃຈພວກເຂົາມັກຈະມີຄວາມໂສກເສົ້າເພາະວ່າລູກຫຼານຂອງພວກເຂົາປະຕິເສດທີ່ຈະຮຽນພາສາແມ່ຂອງພວກເຂົາ. ນີ້ແມ່ນຍ້ອນວ່າເດັກນ້ອຍຍັງຮຽນຢູ່ໂຮງຮຽນ. ເພື່ອໃຫ້ການຮຽນຂອງພວກເຂົາດີເລີດ, ພວກເຂົາຕ້ອງມີຄວາມຊຳນານໃນພາສາທົ່ວໄປ ແລະ ຮຽນພາສາຕ່າງປະເທດຢ່າງໜ້ອຍໜຶ່ງພາສາ.

ພາສາແມ່ໃນບັນດາຊຸມຊົນຊົນເຜົ່າສ່ວນນ້ອຍກຳລັງຈາງຫາຍໄປຕາມການເວລາ. ສິ່ງນີ້ເປັນສິ່ງທີ່ຫຼີກລ່ຽງບໍ່ໄດ້, ຍ້ອນວ່າລູກຫຼານຂອງເຂົາເຈົ້າໄດ້ເຂົ້າໂຮງຮຽນ ແລະ ຮຽນພາສາທົ່ວໄປ (ພາສາຫວຽດນາມ). ເດັກນ້ອຍຫຼາຍຄົນບໍ່ສາມາດເວົ້າພາສາແມ່ຂອງເຂົາເຈົ້າໄດ້ອີກຕໍ່ໄປ.

ສັນຍານໃນທາງບວກ

ຢູ່ເທິງລະບຽງເຮືອນໄມ້ຄ້ອນຂອງລາວ, ທ່ານ ຈູວັນເກີມ, ຊົນເຜົ່າສ່ວນນ້ອຍ ນຸ່ງ ຈາກບ້ານດົງເລືອງ, ຕາແສງກວາງເຊີນ, ໄດ້ເຕົ້າໂຮມກັບຫລານໆຂອງລາວຢູ່ອ້ອມປຶ້ມທີ່ເກົ່າແກ່. ປຶ້ມດັ່ງກ່າວມີຕົ້ນກຳເນີດ, ຮີດຄອງປະເພນີ, ແລະ ຄວາມງາມທາງດ້ານວັດທະນະທຳທີ່ບັນທຶກໄວ້ໂດຍຜູ້ເຖົ້າຜູ້ແກ່ໃນຕົວໜັງສືນຸ່ງ. ລາວບອກພວກເຮົາດ້ວຍຄວາມພາກພູມໃຈວ່າ: "ເມື່ອຂ້ອຍມີເວລາຫວ່າງ, ຂ້ອຍມັກສອນຫລານຂອງຂ້ອຍໃຫ້ອ່ານຕົວອັກສອນແຕ່ລະຕົວ. ຕົວອັກສອນຍາກທີ່ຈະຮຽນ, ແຕ່ນັ້ນກໍ່ແມ່ນເວລາທີ່ຂ້ອຍຊ່ວຍພວກເຂົາຂະຫຍາຍຄວາມຮູ້ ແລະ ທັກສະດ້ານພາສາຂອງພວກເຂົາ."

ທ່ານ ຈູວັນເກີມ, ຈາກບ້ານ ດົງເລືອງ, ຕາແສງ ກວາງເຊີນ, ກຳລັງສອນຕົວອັກສອນ ນູງເຍິມ ໃຫ້ແກ່ເດັກນ້ອຍ.

ຕັ້ງແຕ່ຍັງນ້ອຍ, ມັນເປັນສິ່ງທີ່ດີເລີດແທ້ໆທີ່ໄດ້ຍິນແມ່ຂອງພວກເຮົາກ່ອມພວກເຮົາໃຫ້ນອນຫຼັບດ້ວຍເພງກ່ອມລູກ, ເພງທີ່ສືບທອດກັນມາຫຼາຍລຸ້ນຄົນຈາກບັນພະບຸລຸດຂອງພວກເຮົາ. ເພງກ່ອມລູກເຫຼົ່ານີ້ແມ່ນວິທີທີ່ແມ່ສອນລູກຂອງເຂົາເຈົ້າກ່ຽວກັບພາສາ, ວິທີການສື່ສານ, ແລະ ການອະນຸລັກ "ຈິດວິນຍານທາງວັດທະນະທໍາ" ຂອງຊາດຂອງເຂົາເຈົ້າ.

ເມື່ອມາຮອດບ້ານຈ່າວເກົາ ແລະ ໄດ້ສອບຖາມກ່ຽວກັບການຖ່າຍທອດພາສາແມ່ໃນບັນດາຊຸມຊົນຊົນເຜົ່າສ່ວນນ້ອຍ, ພວກເຮົາກໍ່ຮູ້ສຶກເຖິງທ່ານ ຈຽວວັນທ່ວນ ສະມາຊິກຊົນເຜົ່າດ້າວທັນທີ…

ເມື່ອມາຮອດເຮືອນຂອງລາວ, ພວກເຮົາໄດ້ເຫັນກະດານຂາວ ແລະ ນັກຮຽນກຳລັງຝຶກຝົນຂຽນຕົວອັກສອນໂນມຂອງຊົນເຜົ່າດ້າວຢ່າງພາກພຽນ. ເມື່ອຖືກຖາມວ່າພວກເຂົາມັກຮຽນພາສາແມ່ຂອງເຂົາເຈົ້າຫຼືບໍ່, ນັກຮຽນກໍ່ຍິ້ມຢ່າງອາຍໆ ແລະ ເວົ້າວ່າ, "ພວກເຮົາມັກມັນ, ແຕ່ຕົວອັກສອນຂອງບັນພະບຸລຸດຂອງພວກເຮົາຍາກທີ່ຈະຈື່ໄດ້ກ່ວາຕົວອັກສອນມາດຕະຖານ." ທ່ານທ່ວນກ່າວວ່າ ໃນເກົ້າປີຜ່ານມາ, ມີປະມານ 100 ຄົນໄດ້ມາເຮືອນຂອງລາວເພື່ອຮຽນຂຽນຕົວອັກສອນໂນມຂອງຊົນເຜົ່າດ້າວ.

ສັນຍານໃນທາງບວກແມ່ນວ່າ ໃນເຂດທີ່ມີຫຼາຍຄົນໃນກຸ່ມຊົນເຜົ່າດຽວກັນອາໄສຢູ່ຮ່ວມກັນ ເຊັ່ນ ບ້ານດ່າວ ໃນຕາແສງຈ່າວ, ກວານຈູ, ແລະ ຝູຊວຽນ; ບ້ານມອງ ໃນຕາແສງຝູເລືອງ, ວັນແລງ, ແລະ ຕານຊາ; ແລະ ບ້ານຊານຢວ ໃນຕາແສງເຕິນແຄ້ງ, ຕາແສງນາມຮວ່າ ແລະ ຕາແສງຟຸກທ່ວນ... ເມື່ອພວກເຮົາໄປຢ້ຽມຢາມ, ຫຼາຍຄົນມີຄວາມຊຳນານໃນ "ການເວົ້າສອງພາສາ" - ໂດຍໃຊ້ພາສາຊົນເຜົ່າຂອງຕົນເອງ ແລະ ພາສາຫວຽດນາມທົ່ວໄປ.

ທ່ານ ລູກແທ່ງເລີມ, ຫົວໜ້າບ້ານດາບັກ, ຕາແສງເຕິນແຄ້ງ, ໄດ້ແບ່ງປັນກັບພວກເຮົາວ່າ: ບ້ານແຫ່ງນີ້ມີຫຼາຍກວ່າ 210 ຄົວເຮືອນ, ປະມານ 1.000 ຄົນ, ໃນນັ້ນ 99% ແມ່ນຊົນເຜົ່າຊານຢວ. ຄອບຄົວສ່ວນໃຫຍ່ເວົ້າກັນດ້ວຍພາສາແມ່ຂອງເຂົາເຈົ້າ, ສະນັ້ນເດັກນ້ອຍຈຶ່ງຮູ້ວິທີຟັງ ແລະ ເວົ້າ... ໃນລະດັບພື້ນຖານ.

ໃນຂະນະດຽວກັນ, ທ່ານ ຈ້ຽວຈຸງຫງວຽນ, ຈາກບ້ານຊົນເຜົ່າຢ້າວ, ເມືອງເຄຄວາງ, ຕາແສງອຽນແຈກ, ໃຫ້ຮູ້ວ່າ: "ໃນຈຳນວນ 74 ຄອບຄົວໃນບ້ານ, ມີພຽງຄົນດຽວທີ່ເປັນຊົນເຜົ່າທີ່ແຕກຕ່າງກັນ (ຊົນເຜົ່າມ່ວງ). ນັ້ນແມ່ນເຫດຜົນທີ່ພາສາຢ້າວເປັນພາສາທົ່ວໄປໃນບ້ານ."

ເພື່ອປ້ອງກັນບໍ່ໃຫ້ພາສາແມ່ຖືກເຊາະເຈື່ອນໃນບັນດາຊຸມຊົນຊົນເຜົ່າສ່ວນນ້ອຍ, ໃນຫຼາຍປີຜ່ານມາ, ແຂວງທາຍງວຽນໄດ້ເອົາໃຈໃສ່ ແລະ ລົງທຶນຢ່າງຫຼວງຫຼາຍໃນການປັບປຸງຄຸນນະພາບຊີວິດຂອງຊຸມຊົນເຫຼົ່ານີ້, ໂດຍສະເພາະແມ່ນການອະນຸລັກຮັກສາພາສາແມ່ຂອງເຂົາເຈົ້າ.

ພະນັກງານແຂວງຫຼາຍຮ້ອຍຄົນໄດ້ຮັບການຝຶກອົບຮົມພາສາຊົນເຜົ່າໄຕ ແລະ ມອງ ໂດຍກົມການເມືອງ. ພະແນກວັດທະນະທຳ, ກິລາ ແລະ ທ່ອງທ່ຽວໄດ້ເພີ່ມທະວີຄວາມພະຍາຍາມໃນການສ້າງແບບຢ່າງ ແລະ ຕົວຢ່າງທາງວັດທະນະທຳໃນບັນດາຊົນເຜົ່າສ່ວນນ້ອຍ; ສະໂມສອນວັດທະນະທຳ ແລະ ສິລະປະໄດ້ຖືກສ້າງຕັ້ງຂຶ້ນ, ສ້າງສະພາບແວດລ້ອມທີ່ດີສຳລັບຊົນເຜົ່າຕ່າງໆໃນການຖ່າຍທອດ ແລະ ອະນຸລັກຮັກສາພາສາຂອງເຂົາເຈົ້າ.

ເຖິງແມ່ນວ່າເຂົາເຈົ້າອາດຈະຍັງເວົ້າບໍ່ໄດ້ຫຼາຍເທື່ອ, ແຕ່ມັນເປັນສັນຍານໃນທາງບວກທີ່ສະແດງໃຫ້ເຫັນວ່າຊົນເຜົ່າສ່ວນນ້ອຍຫຼາຍຂຶ້ນເລື້ອຍໆກຳລັງເຂົ້າຮ່ວມໃນການຮຽນຮູ້ພາສາແມ່ຂອງເຂົາເຈົ້າ, ເຊິ່ງສະແດງໃຫ້ເຫັນເຖິງຄວາມຮັບຮູ້ຂອງເຂົາເຈົ້າໃນການຮັກສາ "ຈິດວິນຍານຂອງກຸ່ມຊົນເຜົ່າຂອງເຂົາເຈົ້າ". ແຕ່ຂ້າພະເຈົ້າແນ່ໃຈວ່າບໍ່ມີສະພາບແວດລ້ອມໃດທີ່ດີກວ່າສຳລັບການອະນຸລັກ ແລະ ຮັກສາພາສາຂອງຊົນເຜົ່າສ່ວນນ້ອຍໄປກວ່າຄອບຄົວ, ຕະກຸນ, ແລະ ຊຸມຊົນຊົນເຜົ່າ. ນັ້ນແມ່ນທັງບ້ານຂອງຄອບຄົວ ແລະ ໂຮງຮຽນແຫ່ງທຳອິດສຳລັບແຕ່ລະຄົນ.

ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນ: https://baothainguyen.vn/van-hoa/202507/nguoi-dan-toc-thieu-so-giu-gin-tieng-me-de-bb9230b/