"Xán lạn" ເປັນຄໍາຈີນ-ຫວຽດນາມ, ປະກອບດ້ວຍສອງຄໍາ:
ຄຳວ່າ xán (灿) ເປັນຂອງອັກຂະລະໄຟ, ໂຄງສ້າງຂອງມັນແມ່ນສຽງ ( ຫົກຕົວອັກສອນ ), ຄວາມໝາຍເດີມຂອງມັນແມ່ນສົດໃສ, ສະຫຼາດ ( ວັດຈະນານຸກົມການຂຽນອັກສອນແຫ່ງຊາດ, Grand Master ), ຕົວຢ່າງ, ປະໂຫຍກທີ່ວ່າ "xán nhã đồ tú" (ສະຫຼາດຄືກັບຮູບແຕ້ມປັກແສ່ວ) ໃນ Từ Hà Khách Du Ký ແລະ Du Hoàng Sơn Ký.
ຕົວອັກສອນ 烂(lanạn) ເປັນຂອງຕົວອັກສອນໄຟ, ມີໂຄງສ້າງສຽງ ( ໃນ Six Scripts ), ແລະ ຖືກພົບເຫັນເປັນຄັ້ງທຳອິດໃນ Shuowen Jiezi (ຄຳອະທິບາຍຕົວອັກສອນໃນວັດຈະນານຸກົມ Shuowen ). ຄວາມໝາຍເດີມ ຂອງມັນ ກ່ຽວຂ້ອງກັບການປຸງແຕ່ງອາຫານ, ໂດຍອ້າງອີງເຖິງອາຫານທີ່ອ່ອນຍ້ອນການປຸງແຕ່ງເກີນໄປ, ເຊັ່ນສຳນວນ "ປຸງແຕ່ງແຕ່ບໍ່ອ່ອນ" ໃນ Lüshi Chunqiu (Lüshi Chunqiu). (ຄວາມໝາຍເດີມ )
ເພື່ອສະແດງຄວາມສະຫວ່າງສະໄຫວທີ່ງົດງາມ, ສຳນວນ "Xán lạn đoạt mục" (ໜ້າຕື່ນຕາຕື່ນໃຈ ແລະ ໜ້າສົນໃຈ) ມັກຖືກໃຊ້, ສຳນວນນີ້ອາດຈະມາຈາກ *Tỉnh thế hằng ngôn* (ຄຳສັບຂອງໂລກ) ຂອງ Feng Menglong ໃນລາຊະວົງມິງ. ສຳນວນນີ້ຍັງໃຊ້ເພື່ອອະທິບາຍເຖິງຄວາມງົດງາມຂອງພູມສັນຖານທຳມະຊາດ (ຕົວຢ່າງ, ດອກໄມ້ໄຟ ຫຼື ຮຸ້ງ). "Xán lạn đoạt mục" ຍັງໝາຍເຖິງຄວາມໂດດເດັ່ນຂອງແນວຄວາມຄິດທີ່ເປັນນາມທຳ ຫຼື ອະທິບາຍເຖິງສີສັນທີ່ງົດງາມ (ຂອງດອກໄມ້ໄຟ, ແສງໄຟສົດໃສ, ແລະອື່ນໆ), ຄ້າຍຄືກັບຄວາມໝາຍຂອງສຳນວນ "Xán lạn đa thái" ( ໜ້າຕື່ນຕາຕື່ນໃຈ ແລະ ມີສີສັນ).
ຄຳວ່າ "Xán lạn" (灿烂) ມີຕົ້ນກຳເນີດມາຈາກ *Wen Xuan* (ລວມ ວັນນະຄະດີ ) ຂອງ Zhang Heng. ຄວາມໝາຍເດີມຂອງມັນແມ່ນສົດໃສ ແລະ ຮຸ່ງເຮືອງ, ມັກໃຊ້ເພື່ອອະທິບາຍສີສັນທີ່ມີຊີວິດຊີວາ: "Xán lạn nhất câu tân nguyệt, mộc mạt lai yêu" (ດວງຈັນສະຫຼຽງທີ່ສົດໃສ, ເຊື້ອເຊີນຕົ້ນໄມ້ໃຫ້ງອກ), ອ້າງອີງຈາກ *Er Ke Pai An Jing Qi* (ເຫຼັ້ມທີ 13).
ນອກຈາກນັ້ນ, ຄຳວ່າ "xán lạn" (ສະຫຼາດ/ຮຸ່ງເຮືອງ ) ມີຄວາມໝາຍດັ່ງຕໍ່ໄປນີ້:
- ມີພຽງຮູບລັກສະນະທີ່ສົດໃສ ແລະ ມີຊີວິດຊີວາເທົ່ານັ້ນ ( ລວມປະພັນວັນນະຄະດີ. ບົດກະວີນະຄອນຫຼວງຕາເວັນອອກຂອງ Zhang Xing ).
- ງົດງາມ, ວິເສດ ( ບາວ ຝັກຕື. ບັກຕູ ໂດຍ ເກ ຮົງ ໃນລາຊະວົງຈິນ).
- ອະທິບາຍຄວາມງາມຂອງພາສາວັນນະຄະດີ ( "ສິລະປະສວນ" ຂອງ Wang Shizhen ຈາກລາຊະວົງມິງ).
- ອະທິບາຍວັດຖຸ ຫຼື ໂຄງສ້າງທີ່ສະຫຼາດຫຼັກແຫຼມ ແລະ ສວຍງາມ (ປະຫວັດສາດ ລາຊະວົງຮັນຕໍ່ມາ , ຊີວະປະຫວັດຂອງບ້ານກູ , ພາກທີສອງ).
ຄຳສັບທີ່ຄ້າຍຄືກັບ "xán lạn" ແມ່ນ "huy hoàng" (辉煌: ສ່ອງແສງ, ແຜ່ລາມ, ສະຫຼາດຫຼັກແຫຼມ, ໂດດເດັ່ນ) ຫຼື "huyến lạn" (绚烂: ຮຸ່ງເຮືອງ, ໜ້າຕື່ນຕາຕື່ນໃຈ, ສະຫຼາດຫຼັກແຫຼມ).
ໃນແງ່ຂອງສຳນວນ, "xán lạn" (ສະຫຼາດ/ງົດງາມ) ປາກົດຢູ່ໃນປະໂຫຍກຕໍ່ໄປນີ້:
“ກວາງຮຸຍເຊີນ” ໝາຍເຖິງອະນາຄົດທີ່ສົດໃສ, ເປັນສະຖານທີ່ເຫັນໄດ້ຄັ້ງທຳອິດໃນບົດ *Ngũ đăng hội nguyên* (ເຫຼັ້ມທີ 11) ຂອງນາຍ Zen Puji ໃນສະໄຫມລາຊະວົງຊົ້ງ.
"Kim quang xán lạn" ໝາຍເຖິງຄວາມສະຫວ່າງສະໄຫວຂອງຄຳ, ເປັນສຳນວນທີ່ປາກົດເປັນຄັ້ງທຳອິດໃນຮູບແບບຂອງຄູ່ໃນບົດກະວີ *Jing Hua Yuan * ຂອງ Li Ruzhen (ບົດທີ 20) ໃນລາຊະວົງຊິງ. ສຳນວນນີ້ຍັງໃຊ້ເພື່ອອະທິບາຍຜົນກະທົບຂອງໃບຄຳຕໍ່ການຕົກແຕ່ງສະຖາປັດຕະຍະກຳ, ເຊັ່ນເຕັກນິກການປະດັບໃບຄຳທີ່ໃຊ້ໃນພະລາຊະວັງບູຮານ. "Kim quang xán lạn" ຍັງໃຊ້ເພື່ອອະທິບາຍແສງສະຫວ່າງຂອງຕາເວັນຕົກດິນ.
ນອກຈາກນັ້ນ, ຍັງມີສຳນວນ "ສະຫຼາດຫຼັກແຫຼມ ແລະ ຮຸ່ງເຮືອງ ," ເຊິ່ງເປັນສຳນວນທີ່ມີຄວາມໝາຍຕາມຕົວໜັງສືໝາຍເຖິງພາບທີ່ງົດງາມ ແລະ ໜ້າຕື່ນຕາຕື່ນໃຈ; ໃນແງ່ປຽບທຽບ, ມັນໝາຍເຖິງຜົນສຳເລັດທີ່ໂດດເດັ່ນທີ່ດຶງດູດຄວາມສົນໃຈ. ສຳນວນນີ້ຖືກພົບເຫັນເປັນຄັ້ງທຳອິດໃນບົດທີ 48 ຂອງຜົນງານຂອງ Li Ruzhen, " Jing Hua Yuan," ຈາກລາຊະວົງຊິງ.
ກ່ຽວກັບການສະກົດຄຳ, ວັດຈະນານຸກົມ Kangxi ໄດ້ກ່າວວ່າ:
ຕົວອັກສອນ xán (灿) ມີການຖອດສຽງອອກສຽງວ່າ "thương án thiết", ອອກສຽງ xán (粲)"; ໃນຂະນະທີ່ lạn (烂) ມີການຖອດສຽງອອກສຽງວ່າ "lang cán thiết", ອອກສຽງວ່າ lạn (lan khứ thanh).
ດັ່ງນັ້ນ, "xán lạn" ຈຶ່ງເປັນຄຳສັບມາດຕະຖານຂອງຈີນ-ຫວຽດນາມ. ຕັ້ງແຕ່ສະຕະວັດທີ 19 ຈົນເຖິງປະຈຸບັນ, ວັດຈະນານຸກົມ "ທາງການ" ທັງໝົດທີ່ຈັດພິມຢູ່ໃນຫວຽດນາມໄດ້ບັນທຶກຄຳວ່າ "xán lạn". ການສະກົດຄຳອື່ນໆເຊັ່ນ "sáng lạng", "xán lạng" ຫຼື "sán lạn " ຖືວ່າເປັນຄວາມຜິດພາດໃນການສະກົດຄຳ.
ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນ: https://thanhnien.vn/xan-lan-dang-dung-thanh-sai-185251128215808716.htm
(0)