Lựa chọn cách chăm sóc người già

Người già 1 — Người già được chăm sóc sức khỏe tinh thần tại Trung tâm Daycare. Ảnh: H.L

Khi chăm sóc tại nhà vượt quá khả năng

Chị N.T.Th. (35 tuổi), chuyên viên một cơ quan Nhà nước tại quận Hải Châu, vẫn chưa quên buổi sáng cách đây 7 tháng khi mẹ chị đột quỵ. “Tôi nghe tiếng va đổ trong bếp, chạy xuống thì mẹ đã ngã gục, miệng méo đi. Những ngày đầu, cả nhà hoảng loạn xoay xở vì mọi việc đến quá bất ngờ”, chị kể.

Sau khi qua cơn nguy hiểm, mẹ chị chịu nhiều di chứng: nói khó, vận động yếu, sinh hoạt phải phụ thuộc hoàn toàn. Chị Th. và chồng phải thay phiên nhau nghỉ phép để chăm sóc, trong khi con gái đầu mới vào lớp một, con út 20 tháng tuổi.

“Tôi thương mẹ vô cùng, nhưng có những đêm thức trắng, sáng ra vẫn đưa con đi học, rồi vào cơ quan như không có chuyện gì. Nhiều lúc tôi mệt đến mức chỉ muốn gục xuống nhưng không biết chia sẻ cùng ai”, chị Th. bộc bạch.

Gia đình từng nghĩ đến việc thuê người chăm sóc, nhưng việc tìm người có chuyên môn không dễ, chưa kể chi phí cao. Bố chị cũng đã ngoài 70 tuổi, sức khỏe yếu không thể túc trực. Chị bảo, đêm nào chị cũng giằng co trong lòng. Đưa mẹ vào trung tâm chăm sóc có lẽ sẽ tốt hơn cho mẹ, nhưng lại sợ hàng xóm, họ hàng bàn ra tán vào. Và cái sợ lớn nhất là sợ mẹ buồn, bố giận.

Tại Đà Nẵng, nhiều gia đình trẻ cũng rơi vào tình cảnh tương tự. Cha mẹ già yếu, con còn nhỏ, tài chính giới hạn, thời gian eo hẹp. Theo các chuyên gia lão khoa, việc chăm sóc người già sau đột quỵ, sa sút trí tuệ, tiểu đường biến chứng… đòi hỏi chuyên môn và sự theo dõi liên tục.

BS.CK II Võ Thị Hồng Hướng, Phó Giám đốc Bệnh viện 199 (Bộ Công an) cho biết, thời gian qua, Trung tâm Daycare Bệnh viện 199 thường xuyên đón những gia đình trẻ đến tìm hiểu dịch vụ chăm sóc người cao tuổi. Dù mô hình chăm sóc người cao tuổi tại nhà vẫn phổ biến, song theo bác sĩ Hướng, có không ít trường hợp người thân kiệt sức, dẫn đến chăm sóc sai cách hoặc bỏ sót dấu hiệu bệnh.

“Người già sau đột quỵ cần tập vận động đúng kỹ thuật, theo dõi huyết áp, đường huyết liên tục. Không ít gia đình cố gắng tự chăm, nhưng vì thiếu chuyên môn, vô tình khiến tình trạng bệnh nặng hơn”, bà nói.

Không chỉ người bệnh gặp rủi ro sức khỏe, chính người chăm sóc cũng chịu tổn thương tâm lý. “Nhiều người con rơi vào stress kéo dài, thậm chí trầm cảm vì vừa thương cha mẹ, vừa bị kiệt sức. Một số người lại căng thẳng vì áp lực từ họ hàng, hàng xóm với quan niệm giữ cha mẹ ở nhà mới là hiếu”, bà Hướng phân tích.

Kết quả khảo sát nhanh một số trung tâm chăm sóc người cao tuổi trên địa bàn Đà Nẵng cho thấy, đa số trường hợp tìm hiểu dịch vụ là gia đình có người thân sau đột quỵ, sa sút trí tuệ hay người già sống một mình khi con cái đi làm ăn xa.

Chị Trần Thị Tú Nga, điều dưỡng tại một cơ sở chăm sóc người già ở phường Hòa Khánh kể, không ít cụ già được gửi đến cơ sở trong tình trạng bị trầm cảm vì ít giao tiếp, vận động khó khăn. Con cháu vẫn chăm, nhưng không đúng cách và không đủ thời gian nên khó cải thiện sức khỏe.

Cần cởi mở hơn với dịch vụ chăm sóc người già

Tại nhiều quốc gia như Nhật Bản, Đức, Singapore, chăm sóc người cao tuổi thông qua hệ thống viện dưỡng lão là mô hình phổ biến với chất lượng bảo đảm, nhân lực được đào tạo bài bản và hệ thống theo dõi sức khỏe liên tục. Người cao tuổi có chế độ dinh dưỡng, vận động, trị liệu và kết nối cộng đồng hằng ngày.

Ở Việt Nam, tuy khái niệm đưa cha mẹ vào trung tâm còn nhiều rào cản tâm lý, song những mô hình chăm sóc chuyên nghiệp đang dần thay đổi góc nhìn của cộng đồng. Đơn cử, Trung tâm Daycare của Bệnh viện 199 mỗi ngày chăm sóc hàng chục người cao tuổi trong tình trạng sức khỏe sa sút, trí nhớ kém. Tại đây, người cao tuổi được tập vật lý trị liệu mỗi sáng, có chế độ dinh dưỡng phù hợp theo bệnh lý, được theo dõi giấc ngủ và các chỉ số sức khỏe. Những buổi chiều, các cụ tham gia câu lạc bộ thơ, vẽ tranh, trồng cây, giao lưu trò chuyện… để duy trì kết nối tinh thần.

Theo bác sĩ Hồng Hướng, mô hình chăm sóc bán trú đang mở ra cơ hội “chống cô đơn” cho người già. Họ vừa được chăm sóc y tế, vừa giữ sự kết nối với gia đình. “Nhiều cụ già sáng đến trung tâm, chiều được con cháu đón về. Về mặt tâm lý, họ vẫn thấy mình là một phần của gia đình, không bị bỏ rơi, trong khi con cháu cũng giảm áp lực đáng kể”, bà Hướng nói.

Nhu cầu chăm sóc người cao tuổi tại Đà Nẵng sẽ tăng mạnh trong vài năm tới khi tốc độ già hóa dân số diễn ra nhanh. Điều này đòi hỏi hệ thống dịch vụ chăm sóc chuyên nghiệp phải được đầu tư bài bản. Nhiều ý kiến cho rằng, càng sớm chấp nhận đây là nhu cầu bình thường, không phải điều gì đáng xấu hổ thì cộng đồng càng dễ mở lòng với những mô hình chăm sóc y tế hiện đại cho người cao tuổi. Điều quan trọng nhất vẫn là để người cao tuổi sống những năm cuối đời với sự trân trọng, an tâm và được chăm sóc sức khỏe tinh thần trọn vẹn.

Nguồn: https://baodanang.vn/lua-chon-cach-cham-soc-nguoi-gia-3311938.html