Mỏi mắt tìm... thợ xây

Hiếm thợ xây

Những tháng cuối năm vốn được xem là cao điểm của ngành xây dựng, khi nhu cầu hoàn thiện nhà ở dân sinh và các công trình đầu tư công tăng mạnh. Người dân mong sớm ổn định chỗ ở để đón năm mới, các dự án cũng chạy đua với thời gian nhằm hoàn thành kế hoạch năm. Tuy nhiên, nhịp độ xây dựng đang chững lại bởi tình trạng khan hiếm lao động xây dựng kéo dài.

Nhiều công trình xây dựng trên địa bàn tỉnh thiếu thợ xây. Ảnh: Q.A

Chị Đào Thị Ngọc ở phường Trường Vinh cho biết, gia đình chị xây dựng căn nhà 3 tầng với tổng diện tích sàn khoảng 180 m², khởi công từ ngày 8/6 và dự kiến hoàn thành trong vòng 5 tháng để kịp chuyển về ở trước Tết. Thế nhưng, sau gần 7 tháng triển khai, công trình vẫn chưa hoàn thiện phần thô, tiến độ bị kéo dài hơn nhiều so với kế hoạch ban đầu.

Thợ xây là nghề vất vả, nhiều lao động không còn mặn mà. Ảnh: Q.A

Theo chị Ngọc, nguyên nhân chính không nằm ở thiếu vốn hay vật liệu, mà do không bảo đảm được nhân lực thi công thường xuyên. Tổ thầu nhận cùng lúc nhiều công trình nên chỉ bố trí được số ít thợ mỗi ngày. Có thời điểm, công trường chỉ lác đác vài người làm việc, thậm chí có ngày không có thợ đến, khiến việc xây dựng bị ngắt quãng liên tục. “Nhà làm càng lâu thì chi phí càng đội lên, trong khi Tết ngày một gần. Với tiến độ hiện nay, khả năng dọn về nhà mới trước Tết là rất khó”, chị Ngọc chia sẻ.

Không chỉ ở khu vực đô thị, tình trạng thiếu thợ cũng diễn ra phổ biến tại nhiều vùng nông thôn. Tại xã Minh Châu, dễ bắt gặp những ngôi nhà xây dở dang, phần thô đã hoàn thành, vật liệu được tập kết đầy đủ nhưng các hạng mục tiếp theo phải chờ đợi do không có đủ thợ thi công. Máy móc được đưa đến công trường nhưng phần lớn thời gian chỉ nằm chờ.

Tại các công trình dễ dàng nhận thấy việc có sẵn máy móc, vật liệu nhưng không có người thi công. Ảnh: Q.A

Ông Phạm Văn Lợi - một hộ dân đang xây nhà tại địa phương cho biết, gia đình ông dự kiến hoàn thiện công trình trước Tết để sớm ổn định sinh hoạt. Tuy nhiên, do thiếu thợ, kế hoạch liên tục bị xáo trộn. “Chủ thầu thông báo nhân lực không đủ, mỗi ngày chỉ bố trí được 2-3 người, có tuần gần như không thi công. Nhà xây kéo dài phát sinh chi phí khiến gia đình luôn trong trạng thái thấp thỏm”, ông Lợi nói.

Các chủ thầu xây dựng cũng không giấu được áp lực trong giai đoạn cao điểm cuối năm, nhất là sau bão, khi nhu cầu sửa chữa, khắc phục nhà ở tăng mạnh. Ông Nguyễn Minh Quang - một chủ thầu cho biết, dù lượng công trình tìm đến rất nhiều nhưng ông buộc phải hạn chế nhận thêm việc mới. “Không phải thiếu việc mà thiếu người. Nếu ôm thêm công trình mà không có thợ thì rất dễ chậm tiến độ, ảnh hưởng uy tín. Hiện tổ thợ của tôi chỉ còn hơn 10 người, trong khi khối lượng công việc cuối năm tăng lên rõ rệt”, ông Quang cho hay.

Tìm cách thích ứng

Theo những người làm nghề lâu năm, tình trạng khan hiếm thợ xây tại Nghệ An đã xuất hiện trong vài năm trở lại đây. Một trong những nguyên nhân căn bản là lực lượng lao động trẻ ở khu vực nông thôn ngày càng rời xa nghề xây dựng. Sau khi học xong phổ thông, phần lớn thanh niên lựa chọn xuất khẩu lao động hoặc vào làm việc tại khu công nghiệp, nhà máy, nơi có thu nhập ổn định hơn, môi trường làm việc khép kín, ít phụ thuộc thời tiết và có chế độ phúc lợi rõ ràng.

Thợ xây hiện nay đa phần là người trung niên, lớn tuổi. Ảnh: Q.A

Trên công trường hiện nay, có thể dễ dàng nhận thấy thợ xây đa phần là người trung niên, lớn tuổi. Rất ít người trẻ chọn nghề thợ xây.

Đặc thù công việc nặng nhọc, tiềm ẩn nhiều rủi ro về an toàn lao động là rào cản lớn. Trong khi đó, việc đồng loạt triển khai nhiều công trình đầu tư công vào thời điểm cuối năm cũng khiến lực lượng thợ xây bị “chia sẻ”. Các dự án lớn có khả năng bảo đảm việc làm và thu nhập ổn định thường thu hút phần lớn thợ có tay nghề, trong khi các công trình nhỏ lẻ, nhà ở dân sinh gặp nhiều khó khăn hơn trong việc tuyển dụng nhân lực.

Để xoay xở trong bối cảnh thiếu hụt nhân lực, nhiều chủ thầu xây dựng buộc phải chủ động thay đổi cách làm. Ông Đinh Bạt Long - chủ một tổ thầu xây dựng chia sẻ: “Cuối năm công trình nhiều gấp rưỡi bình thường nhưng lực lượng chỉ duy trì được hơn chục người. Nếu không linh hoạt liên kết, điều thợ hỗ trợ lẫn nhau thì rất khó giữ tiến độ, nhất là các công trình dân sinh cần hoàn thiện gấp”.

Theo ông Long, bên cạnh việc tăng tiền công, các đội thầu hiện nay phải cam kết việc làm ổn định, thanh toán sòng phẳng, bố trí ăn, ở đầy đủ mới giữ được thợ. “Tiền công cao nhưng nếu làm bữa đực, bữa cái, công trường thiếu an toàn thì thợ cũng không mặn mà”, ông Long nói.

Từ góc nhìn người lao động, anh Lê Văn Hòa - thợ xây có hơn 15 năm kinh nghiệm ở xã Đông Lộc cho rằng, mức thu nhập hiện nay tuy khá nhưng nghề xây vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro. “Làm trên cao, nặng nhọc, chỉ cần sơ suất là tai nạn. Nếu có hợp đồng rõ ràng, được đóng bảo hiểm, trang bị bảo hộ đầy đủ thì anh em mới yên tâm bám nghề lâu dài”, anh Hòa chia sẻ.

Hiện tiền công thợ xây dựng trên địa bàn tỉnh dao động từ 500.000 - 700.000 đồng/ngày tại đô thị và khoảng 350.000 - 500.000 đồng/ngày tại nông thôn. Ảnh: Q.A

Trước thực tế đó, nhiều đội thầu đã tăng cường đầu tư máy móc, thiết bị thi công nhằm giảm sức lao động thủ công, đồng thời, cải thiện điều kiện làm việc trên công trường. Một số chủ thầu cho biết, việc cơ giới hóa không chỉ giúp đẩy nhanh tiến độ mà còn giảm áp lực thể lực cho thợ, nhất là trong giai đoạn cao điểm cuối năm.

Tuy nhiên, những giải pháp hiện nay mới chỉ mang tính trước mắt. Về lâu dài, ngành xây dựng dân dụng cần được tổ chức bài bản hơn, từ việc hình thành các tổ, đội thợ có tư cách pháp lý, ký kết hợp đồng lao động rõ ràng, đến bảo đảm các chế độ về an toàn, bảo hiểm và quyền lợi cơ bản cho người làm nghề... Có như thế mới thu hút được lao động gắn bó với nghề đặc thù này.