Mưu sinh nhờ công trường

Giữa những đại công trường đang định hình diện mạo đô thị thành phố Hải Phòng, có một lớp lao động thầm lặng bám theo từng dự án để mưu sinh.

Những chiếc xe lưu động bán hàng ăn len lỏi các công trường.

Bám công trường

Tại Dự án Hoàng Huy Newcity (khu đô thị Bắc sông Cấm), khi công nhân bắt đầu ca làm cũng là lúc chị Trần Thị Huệ (quê xã Tân Thành, tỉnh Lạng Sơn) tất bật dọn đồ ăn sáng, đồng thời bày bán thêm các mặt hàng bảo hộ lao động.

Sau 2 năm chồng là anh Nguyễn Văn Tính làm thợ xây tại đây, chị Huệ đã theo chồng xuống thành phố Hải Phòng mở một quán nhỏ phục vụ công nhân, bám công trường để mưu sinh.

Cách đó không xa, xe bán bánh mỳ, xôi lưu động của chị Trần Thị Nga ở tổ dân phố Sáu Phiên (phường Thủy Nguyên) luôn đông khách từ sớm. Từ 3 giờ sáng, chị đã dậy chuẩn bị nguyên liệu, nấu xôi, làm nhân bánh để kịp phục vụ công nhân trước giờ làm.

Theo chị Nga, khách chủ yếu là công nhân quen, ăn nhanh rồi vào ca. Mỗi suất chỉ hơn chục nghìn đồng nhưng bán đều thì đủ trang trải cuộc sống. Tuy nhiên, nguồn thu nhập này phụ thuộc lớn vào tiến độ công trình. Khi công trường đông người, việc buôn bán thuận lợi, lúc giãn việc, lượng khách giảm rõ rệt.

Không ít lao động thời vụ có việc làm trong các công trường xây dựng.

Không chỉ bán hàng, quanh các công trường còn xuất hiện dịch vụ cung ứng lao động tự do. Những người làm “đầu mối” đứng ra kết nối thợ hồ, phụ việc, bốc vác… cho các tổ đội khi cần bổ sung nhân lực ngắn hạn.

Anh Nguyễn Văn Dũng, người chuyên “gom thợ” tại một số công trình lớn ở khu vực phường Hải An cho biết có những ngày chủ thầu cần vài chục lao động trong thời gian ngắn. Công việc đòi hỏi phải liên hệ nhanh, huy động kịp thời. Thu nhập vì thế cũng bấp bênh, phụ thuộc hoàn toàn vào nhu cầu của công trình.

Song hành với đó là dịch vụ cho thuê nhà trọ. Nhiều hộ dân tận dụng nhà ở, thậm chí dựng phòng tạm để cho công nhân thuê theo tháng hoặc theo tiến độ dự án. Những dãy trọ này tuy đơn sơ nhưng đáp ứng nhu cầu thiết yếu về chỗ ở gần nơi làm việc.

Cuộc sống bấp bênh

Nghề nhặt phế liệu ở công trình cũng bấp bênh.

Theo một cán bộ chỉ huy tại dự án nút giao kết nối quốc lộ 17B với quốc lộ 5, đường sắt Hà Nội - Hải Phòng (xã Phú Thái), sự xuất hiện của các dịch vụ tự phát quanh công trường là điều tất yếu. Công nhân làm việc cường độ cao, thời gian kéo dài nên nhu cầu ăn uống, nghỉ ngơi, chỗ ở rất lớn. Các dịch vụ này giúp tiết kiệm thời gian, chi phí, góp phần ổn định sinh hoạt cho lực lượng lao động.

Với anh Phạm Văn Hòa, thợ xây quê xã Nam Cường (tỉnh Hưng Yên) thì có hàng quán và nhà trọ gần công trường giúp công nhân thuận tiện hơn trong sinh hoạt. Sau giờ làm có thể ăn uống, nghỉ ngơi tại chỗ, không phải di chuyển xa. Anh Hòa cho biết: “Chúng tôi làm dự án nút giao quốc lộ 17B với quốc lộ 5, đường sắt Hà Nội - Hải Phòng được 2 năm nay. May mà có những người làm dịch vụ quanh công trường để phục vụ nhu cầu thiết yếu chứ nhà ở xa không phải cái gì cũng mang đi được”.

Khi các công trình hoàn thành, nhiều người mưu sinh nhờ nó cũng sẽ phải rời đi.

Tuy mang lại sự tiện lợi, nhưng phía sau đó là cuộc sống nhiều bấp bênh. Phần lớn những người mưu sinh quanh công trường là lao động tự do, công việc không ổn định, thu nhập phụ thuộc trực tiếp vào tiến độ thi công và số lượng công nhân.

Khi công trình bước vào giai đoạn cao điểm, nhu cầu tăng, việc buôn bán thuận lợi, phòng trọ luôn kín chỗ, các dịch vụ phục vụ lao động cũng trở nên sôi động. Ngược lại, khi dự án giãn tiến độ hoặc chuyển sang giai đoạn ít nhân lực, nguồn thu nhập của họ giảm nhanh chóng.

Chị Trần Thị Huệ chia sẻ thêm: “Làm việc bám công trường không ai biết trước được ngày mai thế nào. Có công trình thì có việc, hết công trình lại phải tìm chỗ khác. Ở đây mọi người nương tựa nhau, người này khó thì người kia giúp. Nhờ vậy, mình còn bám trụ được đến giờ”.

Thực tế cho thấy, bên cạnh lực lượng thi công chính thức, nhóm lao động dịch vụ xung quanh công trường góp phần quan trọng trong việc duy trì hoạt động thường nhật. Họ cung cấp các nhu cầu thiết yếu, giúp công nhân tiết kiệm thời gian, ổn định đời sống, từ đó gián tiếp hỗ trợ tiến độ thi công.

Những công trình rồi sẽ hoàn thành, các khu đô thị, tuyến đường mới dần hình thành, góp phần làm thay đổi diện mạo đô thị của thành phố. Tuy nhiên, hoạt động mưu sinh quanh công trường vẫn còn nhiều bất cập. Phần lớn diễn ra tự phát, thiếu quy hoạch, tiềm ẩn nguy cơ về an toàn giao thông, vệ sinh môi trường và phòng cháy, chữa cháy.

Một số hàng quán còn lấn chiếm lòng, lề đường, các khu trọ tạm chật hẹp, chưa bảo đảm điều kiện an ninh, an toàn. Bên cạnh đó, hoạt động môi giới lao động thiếu ràng buộc cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro cho người lao động.

Để khắc phục, cần tăng cường công tác quản lý, sắp xếp hợp lý các điểm kinh doanh và khu nhà trọ; kiểm tra, bảo đảm các điều kiện về an toàn và vệ sinh môi trường. Đồng thời, cần có giải pháp hỗ trợ, kết nối việc làm cho lao động tự do, giúp họ ổn định cuộc sống.

Khi công trình khép lại, công nhân rút đi, những hàng quán, dãy trọ quanh đó cũng thưa dần. Có người thu dọn để tìm đến công trình khác, có người tiếp tục bám trụ, chờ dự án mới. Dù ở lại hay rời đi, sinh kế của họ vẫn phụ thuộc vào nhịp thi công của các công trình.

HẢI MINH

Nguồn: https://baohaiphong.vn/muu-sinh-nho-cong-truong-540974.html