Nâng cao hiệu quả thông quan tại cảng biển Hòn Gai

Với lợi thế vùng nước kín gió, khả năng tiếp nhận tàu trọng tải lớn, cùng hệ thống hạ tầng giao thông ngày càng đồng bộ, khu vực cảng biển Hòn Gai đang khẳng định vai trò là điểm trung chuyển, hạ tải hàng hóa quan trọng của khu vực phía Bắc. Trước nhu cầu XNK và logistics đường biển ngày càng tăng, Chi cục Hải quan khu vực VIII đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp cải cách, tạo thuận lợi thương mại, đồng hành cùng doanh nghiệp và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

Tàu hàng trọng tải lớn vào làm hàng tại cảng Cái Lân.

Khu vực cảng Hòn Gai giữ vị trí đặc biệt khi nằm ở trung tâm vùng vịnh kín gió, được bao bọc bởi hệ thống đảo đá thuộc vịnh Hạ Long và vịnh Bái Tử Long. Chính điều kiện tự nhiên này đã tạo cho khu vực cảng Hòn Gai lợi thế nổi trội về neo đậu, tránh trú thời tiết và tổ chức hoạt động chuyển tải, hạ tải hàng hóa trên biển. Theo đánh giá từ nhiều doanh nghiệp, đây là yếu tố không phải cảng biển nào cũng có được, nhất là trong bối cảnh nhu cầu vận tải biển bằng tàu trọng tải lớn ngày càng gia tăng.

Không chỉ có ưu thế tự nhiên, khu vực cảng biển Hòn Gai còn nằm ở trung tâm kết nối của hệ thống giao thông hiện đại (cao tốc, Cảng hàng không quốc tế Vân Đồn), các khu công nghiệp, khu kinh tế và cửa khẩu trên địa bàn tỉnh… Điều này giúp hình thành mạng lưới logistics liên hoàn giữa đường biển, đường bộ và cửa khẩu biên giới.

Có thể thấy, cùng với vai trò là khu vực hỗ trợ vận tải biển, cảng biển Hòn Gai đang từng bước trở thành “mắt xích” quan trọng trong chuỗi logistics và trung chuyển hàng hóa quốc tế của miền Bắc. Số liệu thống kê cho thấy, những năm gần đây, hoạt động XNK qua khu vực cảng Hòn Gai luôn duy trì tốc độ tăng trưởng tích cực cả về số lượng doanh nghiệp, tờ khai và kim ngạch. Năm 2025, kim ngạch XNK qua khu vực này đạt trên 14,8 tỷ USD, đóng góp gần 40% tổng thu NSNN từ hoạt động XNK. 4 tháng đầu năm 2026, cảng Hòn Gai tiếp tục duy trì vai trò động lực tăng trưởng khi chiếm khoảng 39% tổng thu NSNN.

Song hành với hoạt động XNK, nhu cầu giảm tải, hạ tải hàng hóa tại khu vực cảng nổi Hòn Gai cũng diễn ra sôi động. Năm 2025, khu vực này ghi nhận 50 lượt tàu thực hiện giảm tải, hạ tải với tổng khối lượng hàng hóa hơn 1 triệu tấn. Chỉ trong 4 tháng đầu năm 2026, sản lượng hạ tải tại cảng đã đạt hơn 216.000 tấn. Những con số này không chỉ phản ánh vai trò ngày càng lớn của khu vực cảng Hòn Gai trong chuỗi vận tải biển, mà còn cho thấy tiềm năng phát triển mạnh mẽ của dịch vụ logistics biển tại Quảng Ninh.

Công chức Hải quan Cửa khẩu cảng Hòn Gai hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện các thủ tục thông quan hàng hóa.

Do hoạt động hạ tải, chuyển tải hàng hóa trên biển có tính chất đặc thù, phụ thuộc vào thời tiết, thủy triều, kế hoạch khai thác tàu biển, cũng như điều kiện hàng hải, đòi hỏi công tác quản lý hải quan vừa phải chặt chẽ, đúng quy định, vừa cần linh hoạt, tạo thuận lợi tối đa cho doanh nghiệp.

Xác định rõ điều này, Hải quan Cửa khẩu cảng Hòn Gai đã chủ động đổi mới phương thức quản lý, lấy doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ. Đơn vị duy trì cơ chế hỗ trợ trực tiếp đối với doanh nghiệp thông qua phân công công chức đầu mối theo dõi, hướng dẫn xuyên suốt quá trình thực hiện thủ tục hải quan. Những khó khăn, vướng mắc phát sinh liên quan đến hồ sơ, chứng từ, vận chuyển hàng hóa, hay phương thức giám sát đều được hỗ trợ giải quyết kịp thời. Song song với đó, Hải quan Cửa khẩu cảng Hòn Gai tăng cường phối hợp với các lực lượng chức năng để hỗ trợ doanh nghiệp trong quá trình neo đậu, chuyển tải, hạ tải hàng hóa. 4 tháng đầu năm 2026, đã có thêm 45 doanh nghiệp và nhóm doanh nghiệp đến tìm hiểu, thực hiện thủ tục tại hải quan Cửa khẩu cảng Hòn Gai với hơn 10.300 tờ khai, kim ngạch đạt khoảng 169,2 triệu USD.

Bà Đoàn Thị Hiếu Thảo, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Đại lý môi giới vận tải biển quốc tế, cho biết: Trong bối cảnh cạnh tranh giữa các cảng biển ngày càng lớn, việc thu hút doanh nghiệp không chỉ phụ thuộc vào lợi thế hạ tầng, mà còn nằm ở chất lượng môi trường dịch vụ và mức độ thuận lợi của thủ tục hành chính. Chúng tôi đã trải nghiệm dịch vụ thông quan trên khắp cả nước và đánh giá rất cao sự phát triển của tỉnh, cũng như sự hỗ trợ của Hải quan Cửa khẩu cảng Hòn Gai. Đồng thời, độ sâu của khu vực cảng Hòn Gai còn là niềm ao ước của rất nhiều địa phương khác. Tuy nhiên, mặc dù sở hữu nhiều lợi thế nhưng việc thiếu kho bãi đang là điểm yếu của Quảng Ninh. Hiện chúng tôi đang cần khoảng 50ha để đảm bảo cho sản lượng 6 triệu tấn hàng/năm nhưng các cảng tại khu vực Hòn Gai đều không đáp ứng được nên bắt buộc công ty phải đưa phần lớn hàng về những tỉnh, thành khác.

Chi cục Hải quan khu vực VIII tổ chức hội nghị tham vấn chuyên sâu đối với hơn 20 doanh nghiệp có hoạt động chuyển tải hàng hóa XNK qua cảng biển Hòn Gai.

Cùng với thiếu diện tích kho bãi, thời gian khai thác và chi phí dịch vụ cũng đang là điểm trừ cho hoạt động XNK của khu vực cảng biển. Với mục tiêu đưa cảng Hòn Gai trở thành trung tâm trung chuyển, logistics biển quan trọng của miền Bắc, đầu tháng 5 vừa qua, Chi cục Hải quan khu vực VIII đã tổ chức hội nghị tham vấn chuyên sâu đối với hơn 20 doanh nghiệp có hoạt động chuyển tải hàng hóa XNK.

Ông Ngô Tùng Dương, Phó Chi cục trưởng Chi cục Hải quan khu vực VIII, cho biết: Qua tham vấn, đơn vị đã nắm bắt cơ bản những vướng mắc và đề xuất của doanh nghiệp, từ đó đề ra những hướng đi trong thời gian tới. Theo đó, đơn vị sẽ tiếp tục nâng cao hiệu quả giám sát hải quan trên nền tảng số; chủ động tiếp xúc, đối thoại với doanh nghiệp để nắm bắt nhu cầu thực tế theo từng nhóm hàng, từng tuyến vận tải. Cùng với đó là tăng cường phối hợp với doanh nghiệp kinh doanh cảng, kho bãi nhằm nâng cao năng lực tiếp nhận hàng hóa hạ tải; bảo đảm điều kiện cầu bến, thiết bị xếp dỡ, thời gian khai thác và chi phí dịch vụ cạnh tranh. Một trong những giải pháp quan trọng khác là tiếp tục tuyên truyền để doanh nghiệp thấy rõ lợi ích khi thực hiện thủ tục hải quan tại Hòn Gai như rút ngắn thời gian thông quan, giảm chi phí logistics, tăng tính chủ động trong lưu giữ và vận chuyển hàng hóa.

Hoàng Nga

Nguồn: https://baoquangninh.vn/nang-cao-hieu-qua-thong-quan-tai-cang-bien-hon-gai-3408359.html