Nét riêng của hội xuân đất Phủ

Từng được mệnh danh là lễ hội "nhất chợ Phủ", Lễ hội Lồng tồng Phủ Thông (xã Phủ Thông, tỉnh Thái Nguyên) có sức hấp dẫn rất riêng, thu hút đông đảo người dân và du khách thập phương. Hội Lồng tồng Phủ Thông gắn với sự kiện, nhân vật lịch sử có thật. Người dân địa phương vẫn lưu truyền câu chuyện này và tưởng nhớ công ơn to lớn của vị tướng tài ba đã anh dũng hy sinh trên đất Phủ Thông.

Mâm lễ giản dị nhưng chứa đựng tấm lòng thành kính của bà con địa phương đối với các bậc tiền nhân và thần linh. 

Tương truyền từ thời xa xưa, ở vùng đất Vĩnh Thông (xã Phủ Thông ngày nay) giặc phương Bắc thường xuyên quấy nhiễu, cướp bóc, bà con gọi là Slấc Nồng (tức là giặc Tầu). Để trấn yên bờ cõi, triều đình đã cử một vị dũng tướng lên trấn giữ và dẹp loạn.

Trong trận quyết chiến ác liệt vào ngày 19 tháng Giêng, khi sắp toàn thắng, vị tướng đã bị giặc sát hại, thủ cấp bị chém rơi xuống tại cánh đồng Nà Phải, từ đó người dân gọi đây là ruộng Nà Mồ. Còn phần thân của vị tướng tài ba vẫn bám trên lưng ngựa chiến như có thần linh trợ giúp tiếp tục vung gươm chém kẻ thù khiến giặc kinh hồn bạt vía. Sau đó, thân mình của vị tướng đã ngã xuống tại Phai Luông bên bờ sông Vi Hương.

Để ghi nhớ công lao to lớn của ông, triều đình sắc phong ông là “Thánh”, đồng ý để nhân dân lập đền thờ gọi là đền Slấn Slảnh (tức đền Thần Thánh). Từ khi có đền Slấn Slảnh, cứ vào đầu xuân năm mới (ngày 19, 20 tháng Giêng hằng năm), người dân bản địa lại tổ chức Lễ hội Lồng tồng Phủ Thông để tri ân vị tướng anh hùng, nhằm giáo dục truyền thống và kết hợp tổ chức vui xuân với nhiều trò chơi dân gian hấp dẫn.

Những năm qua, đền Slấn Slảnh đã được quan tâm tôn tạo, tu sửa khang trang để bà con và du khách đến thắp hương, dâng lễ vật cầu sức khỏe, tài lộc… Đây cũng là địa điểm chính tổ chức phần lễ khai hội Lồng tồng Phủ Thông hằng năm. Năm 2023, đền Slấn Slảnh được công nhận là Di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh.

Chị Lý Thị Thu, người dân xã Phủ Thông, cho biết: Vào ngày 19 tháng Giêng hằng năm, người dân địa phương đều đến làm lễ, dâng cúng tại đền Slấn Slảnh để cầu phúc, cầu an. Mâm cỗ dâng cúng thần linh gồm bánh kẹo, rượu, xôi, gà, bánh chưng, bánh giầy..., tuy giản dị nhưng chứa đựng tấm lòng thành kính của bà con.

Nghi lễ cúng giỗ tại đền Slấn Slảnh trong Lễ hội Lồng tồng Phủ Thông là sinh hoạt văn hóa cộng đồng thể hiện tấm lòng thành kính, tri ân của nhân dân các dân tộc trên địa bàn đối với sự hy sinh anh dũng của vị tướng triều đình và các bậc tiền nhân, nghĩa sĩ đã xả thân dẹp giặc để bảo vệ cuộc sống yên bình.

Đường dẫn vào đền Slấn Slảnh được vệ sinh sạch sẽ, trang hoàng cờ ngũ sắc đón khách thập phương.

Ông Triệu Văn Thêm, người đảm nhiệm việc cúng lễ tại đền Slấn Sảnh cho hay: Bài cúng có ý nghĩa tạ ơn các vị thần linh và mong cầu năm mới bách tính sẽ bình an, may mắn, mùa màng tốt tươi. Cúng giỗ thần linh tại đền Slấn Slảnh là hoạt động tâm linh mở màn cho chuỗi hoạt động của phần lễ tại hội xuân Phủ Thông.

Lễ hội Lồng tồng Phủ Thông còn là lễ hội cuối cùng, khép lại các hội xuân sôi động trong tháng Giêng hằng năm được tổ chức ở các xã phía Bắc. Trước giờ khai hội, bà con đều đến dâng hương và rước lễ từ đền Slấn Slảnh về khu vực tổ chức lễ hội. 

Phần lễ mang đậm dấu ấn tâm linh chứa đựng những yếu tố “thiêng” trong đời sống văn hoá của cư dân đất Phủ. Nam thanh, nữ tú được lựa chọn sẽ đội mâm lễ cùng với nhân dân địa phương và các vị đại biểu tiến hành rước lễ từ đền Slấn Slảnh ra khu vực tổ chức lễ hội là cánh đồng Nà Liền Mạ, xã Phủ Thông.

Năm nay, Lễ hội “Lồng tồng Phủ Thông” sẽ diễn ra trong 3 ngày, từ ngày 6 đến 8-3 (tức ngày 18, 19, 20 tháng Giêng năm Bính Ngọ) tại cánh đồng Nà Liền Mạ, với những nghi lễ truyền thống như: Cúng giỗ thần linh tại đền Slấn Slảnh; rước thần linh từ đền Slấn Slảnh ra khu tổ chức lễ hội... Cùng với đó là các hoạt động văn hóa, thể thao sôi nổi như: Hát then - đàn tính, tung còn và các trò chơi dân gian, thi trình diễn trang phục dân tộc, thi cắm trại, thi ẩm thực, trưng bày sản phẩm OCOP…

Công tác chuẩn bị đang được UBND xã Phủ Thông khẩn trương triển khai, đảm bảo tổ chức thành công lễ hội, góp phần tạo không khí vui tươi, phấn khởi trong Nhân dân dịp Tết đến Xuân về.

Nguồn: https://baothainguyen.vn/van-hoa/202603/net-rieng-cua-hoi-xuan-dat-phu-42c41a5/