Nghệ An mở ‘trục logistics’ mới cho Bắc Trung Bộ

Nghệ An kiến tạo tầm nhìn logistics hiện đại, phát huy lợi thế trung điểm, kết nối liên vùng, giảm chi phí, nâng sức cạnh tranh, hướng tới vai trò trung tâm Bắc Trung Bộ.

Chiều 15/01/2026, UBND tỉnh Nghệ An tổ chức cuộc họp nghe và cho ý kiến vào dự thảo Đề án “Phát triển tỉnh Nghệ An thành trung tâm logistics của vùng Bắc Trung bộ đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”. Cuộc họp do Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phùng Thành Vinh chủ trì không chỉ là bước rà soát kỹ thuật, mà còn thể hiện rõ quyết tâm chính trị và tư duy phát triển mới của tỉnh Nghệ An trong bối cảnh cạnh tranh vùng ngày càng gay gắt.

Tầm nhìn chiến lược từ lợi thế ‘trung điểm’ và cửa ngõ giao thương

Là tỉnh có diện tích lớn thứ 4 cả nước, dân số gần 3,4 triệu người, Nghệ An sở hữu vị trí địa kinh tế đặc biệt, vừa nằm giữa trục giao thương Bắc - Nam, vừa là cửa ngõ quan trọng kết nối Bắc Lào, Đông Bắc Thái Lan ra biển Đông. Từ trung điểm Hà Nội - Đà Nẵng, mạng lưới giao thông đa dạng gồm cao tốc Bắc - Nam, quốc lộ 1A, các tuyến QL7, QL46, QL48, QL16 đường sắt Bắc - Nam, cảng Cửa Lò, sân bay quốc tế Vinh và hệ thống cửa khẩu Nậm Cắn, Thanh Thủy, Thông Thụ… đã tạo nên “bộ khung” hạ tầng hiếm có để phát triển logistics quy mô vùng.

Tỉnh Nghệ An có hệ thống mạng lưới giao thông ngày càng đồng bộ. Ảnh: Đình Tiệp.

Thực tiễn phát triển công nghiệp - nông nghiệp những năm gần đây càng củng cố nhu cầu bức thiết về logistics hiện đại. Các khu công nghiệp lớn như VSIP, WHA, Khu kinh tế Đông Nam, Hoàng Mai, Đông Hồi, Nam Cấm hình thành nguồn hàng công nghiệp và xuất khẩu dồi dào. Trong khi đó, trục Nghĩa Đàn - Quỳnh Lưu - Diễn Châu nổi lên là trung tâm nông nghiệp, thủy sản, chăn nuôi công nghệ cao, kéo theo nhu cầu rất lớn về logistics lạnh, kho bảo quản, chế biến sau thu hoạch.

Tuy nhiên, chi phí logistics của tỉnh Nghệ An và toàn vùng Bắc Trung Bộ vẫn ở mức cao, chiếm khoảng 18- 21% doanh thu - một “điểm nghẽn” làm suy giảm năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Nguyên nhân chủ yếu là thiếu các trung tâm logistics tích hợp quy mô lớn; hệ thống kho bãi còn manh mún; chưa có cảng cạn, ga hàng hóa tầm vùng; kết nối liên phương thức chưa hiệu quả; đặc biệt, Cảng Cửa Lò chưa được container hóa mạnh. Chính những hạn chế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải có một đề án tổng thể, bài bản, mang tầm nhìn dài hạn.

Đề án logistics - đòn bẩy phát triển và động lực tăng trưởng mới

Việc xây dựng và ban hành Đề án “Phát triển tỉnh Nghệ An thành trung tâm logistics của vùng Bắc Trung bộ” trước hết là bước cụ thể hóa Nghị quyết số 39-NQ/TW ngày 18/7/2023 của Bộ Chính trị, trong đó xác định rõ Nghệ An là trung tâm thương mại - logistics của vùng, đóng vai trò động lực tăng trưởng mới. Đồng thời, Đề án cũng bám sát Quy hoạch tổng thể quốc gia, với hai hành lang kinh tế Bắc - Nam và Đông - Tây qua Nghệ An được định hướng là các trục động lực quốc gia.

Hàng quặng sắt từ Lào về đang được tập kết tại một góc của Cảng Cửa Lò. Ảnh: Đình Tiệp.

Theo dự thảo, trung tâm logistics cấp vùng dự kiến đặt tại Khu kinh tế Đông Nam - Cửa Lò, quy mô 30-50 ha, phục vụ toàn vùng Bắc Trung Bộ và Bắc Lào. Song song là mạng lưới các trung tâm vệ tinh chuyên biệt: VSIP Nghệ An phát triển logistics công nghiệp, điện tử, dệt may, thương mại điện tử; Đông Hồi - Hoàng Mai tập trung logistics hàng rời, luyện kim, vật liệu xây dựng; Nghĩa Đàn - gắn với TH True Milk - phát triển logistics nông nghiệp, logistics lạnh. Cách tiếp cận này cho thấy tư duy phân vai rõ ràng, gắn logistics với chuỗi giá trị sản xuất cụ thể, tránh dàn trải.

Mục tiêu đến năm 2030 được đặt ra khá tham vọng nhưng có cơ sở: 60- 70% lượng hàng qua cảng Cửa Lò và Đông Hồi được xử lý qua trung tâm logistics; chi phí logistics nội tỉnh giảm 15- 20%; sản lượng container đạt khoảng 250.000 TEU/năm; tỷ lệ logistics thuê ngoài vượt 55%. Tổng mức đầu tư dự kiến 18.800- 21.300 tỷ đồng, huy động từ ngân sách nhà nước kết hợp xã hội hóa, phản ánh quyết tâm “lấy hạ tầng logistics làm đòn bẩy phát triển”.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Phùng Thành Vinh nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tư duy về logistics trong bối cảnh dòng vốn FDI vào Nghệ An tăng mạnh. Trung tâm logistics không chỉ là nơi tập kết hàng hóa, mà còn là giải pháp căn cơ cho thông quan, phân phối, kết nối liên vùng và quốc tế. Lãnh đạo tỉnh Nghệ An yêu cầu đơn vị tư vấn rà soát kỹ cơ sở pháp lý, đánh giá đầy đủ hiện trạng hạ tầng, chỉ rõ hạn chế để Đề án thực sự “trúng” và “đúng”.

Hệ thống kho bãi sẽ được đầu tư mạnh mẽ trong thời gian tới. Ảnh: Đình Tiệp.

Đặc biệt, tỉnh Nghệ An đặt vấn đề nghiên cứu các chính sách thuế, phí mang tính đặc thù của địa phương nhằm thu hút các “đại bàng” logistics; quy hoạch phải có tính dự báo, ổn định; gắn khu logistics với ga hàng hóa, cảng biển, cửa khẩu; mức độ số hóa phải phù hợp, tránh lạc hậu. Những chỉ đạo này cho thấy Nghệ An không chạy theo hình thức, mà hướng tới một hệ sinh thái logistics hiện đại, hiệu quả và bền vững.

Có thể khẳng định, Đề án “Phát triển tỉnh Nghệ An thành trung tâm logistics của vùng Bắc Trung bộ” không chỉ mang ý nghĩa về hạ tầng, mà còn là tuyên ngôn phát triển mới của tỉnh. Khi “mạch máu” logistics được khơi thông, tỉnh Nghệ An sẽ có thêm sức bật để bứt phá, đóng vai trò đầu tàu liên kết vùng, góp phần tái cấu trúc không gian kinh tế và nâng cao năng lực cạnh tranh của cả Bắc Trung Bộ trong dài hạn.

Nguồn: https://nongnghiepmoitruong.vn/nghe-an-mo-truc-logistics-moi-cho-bac-trung-bo-d793885.html