Người phố cổ đón Tết

Tết trong ngôi nhà trăm tuổi của đại gia đầu thế kỷ 20

Trên phố Hàng Bè, số nhà 44, có một ngôi biệt thự rộng hơn 800m2 được xây dựng từ năm 1926 bởi vợ chồng chủ thầu khoán xây dựng giàu có nức tiếng đầu thế kỷ 20 Trương Trọng Vọng và Nguyễn Thị Sửu. Qua thời gian, đến nay, một phần của ngôi biệt thự vẫn đang được bảo tồn gần như nguyên trạng bởi người cháu ngoại Lê Thanh Thủy và các con cháu của bà.

Bà Thủy nay đã bước vào tuổi 71 và cũng là từng đó năm, bà sống trong biệt thự của đại gia đình. Bà nhớ lại, ngày thường, ông bà ngoại bà đã rất cẩn thận trong cách sinh hoạt, sắp xếp nhà cửa nhưng Tết đến thì sự chuẩn bị càng cầu kỳ, chu đáo hơn. Trên ban thờ gia tiên luôn có đủ các loại hoa cúc, hoa đào, quả tươi, bánh mứt kẹo, bánh chưng và mâm cỗ được nấu mới mỗi ngày trong suốt Tết. Cỗ được nấu vừa đủ lượng theo đúng hương vị cổ truyền với các món canh măng, canh bóng, chim hầm, giò chả và không thể thiếu cá trắm đen kho... Dưới sân nhà trưng 2 khóm cúc đại đóa lớn. Trong nhà cắm lọ hoa violet, cẩm chướng, dơn... Ông ngoại bà còn có thú chơi, chăm và canh hoa thủy tiên nở vào đúng giao thừa.

*Trong căn biệt thự cổ phố Hàng Bè, bố mẹ bà Lê Thanh Thủy đón Tết cách đây hơn 70 năm*

Được nuôi lớn qua những cái Tết từ thời ông bà, đến lượt mình, bà Thủy vẫn duy trì nếp đón Tết ấy. Sống ở phố Hàng Bè, đồ ăn thức uống luôn có sẵn, chỉ cần vài phút là ra chợ là có đủ mâm cỗ Tết từ bánh chưng, canh, xào, thịt gà luộc... nhưng, bà Thủy vẫn tự tay nấu các món chính để trân trọng dâng cúng tổ tiên. Cầu kỳ nhất là cá kho, năm nào, từ 23 Tết là bà kho 3 nồi cá trắm đen to. Cá trắm chỉ kho với riêng, hành khô để không lai tạp vị, thêm sườn lợn giúp tăng độ béo, ngậy... Mỗi ngày, bà chỉ kho một chút rồi để cá nghỉ. Sau gần 1 tuần thì 3 nồi cá kho mới hoàn thành. Bà đem chia cho bạn bè, họ hàng mấy khúc cá để ăn cùng bánh chưng những ngày Tết.

Bà kể, trước đây, thời ông bà ngoại của bà còn sống, trong nhà bà lúc nào cũng có khoảng 10 người giúp việc. Vì vậy, bản thân bà đến 40 tuổi vẫn chưa phải nấu cơm, tới bữa ngồi vào mâm mới biết chị giúp việc phục vụ món gì. Vậy mà, khi đến lượt mình phải tiếp quản cơ ngơi, bà đã tự học và thành thạo rất nhanh cách nấu các món cỗ cổ truyền. Ở nhà bà hàng chục năm qua, mâm cỗ Tết không có các món mới được biến tấu theo phong cách hiện đại.

*Giáp Tết bà Lê Thanh Thủy cẩn thận lau dọn, soạn sửa ban thờ gia tiên*

Giáp Tết, bà Thủy lại cẩn thận lau dọn, soạn sửa, chăm chút ban thờ gia tiên đúng như cách bà được trao truyền từ thời ông bà, cha mẹ mình. Trong suốt các ngày Tết, ban thờ luôn được thắp hương ấm áp. Bà cũng là người chủ trì lễ cúng giao thừa ngoài trời, cầu cho gia đạo thuận hòa, bình an trong năm mới.

Đã từ lâu, ngôi biệt thự với 44 Hàng Bè của đại gia đình gốc Hà Nội này đã trở thành điểm ghé thăm không thể bỏ lỡ của nhiều du khách trong và ngoài nước. Nhưng riêng trong dịp Tết, bà Thủy xin phép không đón khách để giữ trọn Tết cho gia đình. Với bà Thủy, Tết không phải là kỳ nghỉ dài mà là dịp ý nghĩa để các thế hệ đi trước truyền lại phong tục, nét đẹp văn hóa cho con cháu đời sau.

*Bà Lê Thanh Thủy giới thiệu phong tục đón Tết cổ truyền với các bạn trẻ tại ngôi biệt thự 100 tuổi vẫn đang được gia đình bà bảo tồn nguyên trạng*

Ấm áp tình người phố cổ

Bà Nguyễn Thị Ngọc Bích, Nguyên Phó Chủ tịch Hội LHPN phường Hàng Bạc, quận Hoàn Kiếm, nay là Tổ trưởng tổ dân phố Hàng Bạc 5 với hơn 200 hộ dân, gần 1.000 nhân khẩu trải dài qua một phần các phố Hàng Bạc, Hàng Bè, Gia Ngư... Bản thân bà Bích đã được đón 69 cái Tết ở ngôi nhà trong con ngõ 33 Hàn Bạc. Bà kể, Tết xưa vui nhất ở khâu chuẩn bị. Một phần cũng vì thời trước cuộc sống còn nhiều khó khăn nên phải đợi Tết đến mới có bánh chưng, bánh kẹo và nhiều đồ ăn ngon khác. Có lần khi hãy còn là thiếu nữ, ngày 27 Tết, bà Bích đạp xe Phượng Hoàng từ Hàng Bạc lên tận Vĩnh Yên nơi bố bà làm việc để chở thịt lợn về cho mẹ gói bánh chưng, làm thịt kho đón Tết. Bà đạp xe mải miết mà không thấy đường xa nhờ sự háo hức là Tết sắp về. Bây giờ, ở tuổi gần 70, Tết đến, bà Bích vẫn thích cảm giác thong dong đi bộ lên chợ hoa Hàng Lược mua hoa đào, rẽ sang phố hàng Mã mua đồ trang trí rồi vòng sang Hàng Ngang, Hàng Đào xem quần áo mới, dấn thêm mấy bước lên chợ Đồng Xuân lựa thực phẩm.

*Gia đình bà Nguyễn Thị Ngọc Bích quây quần đón Tết*

Điều bà cũng rất thích ở phố cổ chính là tính cộng đồng cao. Là tổ trưởng Tổ dân phố, bà Bích nhớ từng ngõ phố, đặc điểm, hoàn cảnh của nhiều hộ gia đình. Có những con ngõ trên địa bàn như số 17, 21, 32, 34, 50 Hàng Bạc, số 44 Hàng Bè, số 5 Gia Ngư... có đông hộ dân nhưng mọi người đều sống hòa thuận, bảo ban nhau sử dụng không gian chung, không để xảy ra mâu thuẫn. Dịp Tết, nhiều người dân phố cổ vẫn thường biếu nhau chiếc bánh chưng mới gói, mứt Tết mới làm, sẻ cho nhau măng khô, cho nhau mượn đồ dùng để nấu cỗ, mừng tuổi các cháu nhỏ. Nhà nào thân hơn thì sang nhà nhau ăn bữa cơm mừng năm mới. Tết nhất tiện đường, có thể ghé vào nhà hàng xóm xin hớp chè xanh mà không ai kiêng kị hay thấy phiền hà. Năm mới đến, nhiều chị em lại rủ nhau mặc áo dài đi chơi Xuân, tham dự các chương trình nghệ thuật ở khu phố cổ...

*Chị em phố cổ rủ nhau đi đón Xuân dịp Tết*

Đặc biệt, dịp Tết, Hội Phụ nữ, Hội Chữ thập đỏ, Đoàn Thanh niên... cũng thường tổ chức gói bánh chưng để tặng người nghèo. Mọi người cùng nhau ra sân đình Kim Ngân, người tặng mấy chục kg gạo, chị bán thịt lợn tặng thịt, người bán xôi nhận đồ giúp đậu xanh, người bỏ sức vo gạo, gói bánh, luộc bánh... Thành quả là sau đó, cả trăm chiếc bánh chưng thơm ngon đã được gửi tặng tới các gia đình còn khó khăn trên địa bàn. Mọi người ai cũng ấm lòng, thấy Tết vẫn thật ý nghĩa giữa nhịp sống hiện đại.

Bà Trịnh Thị Bích Phương, năm nay 80 tuổi hiện đang sống tại số nhà 6 phố Gia Ngư. Các con trai đều đã trưởng thành, ở riêng. Dẫu vậy, bà vẫn giữ nếp chuẩn bị Tết chu đáo.

Bà kể, trước đây, khi chồng bà còn sống, từ 26 Tết là nhà bà gói bánh chưng. Ngoài bánh chưng mặn truyền thống, bà còn gói bánh chưng ngọt với đường mật phên, hạt sen, mứt dừa, mứt bí... Sau đó bánh được luộc trên bếp củi suốt đêm tại khoảnh sân trước nhà. Nay, bà đồng ý đặt bánh chưng ngoài nhà hàng nhưng các món ăn khác như xôi, canh măng, canh bóng thì bà vẫn tự tay nấu. Không chỉ nấu cho mình, bà còn nấu cả cho các con để nhà nào cũng có món cổ truyền trong dịp Tết.

*Bà Trịnh Thị Bích Phương trong ngôi nhà cổ trên phố Gia Ngư ngày 27 Tết Bính Ngọ*

Bà cũng cho biết, sống ở phố cổ trân quý nhất là tình người. Trước kia, dọc con phố Gia Ngư này có rất đông các bạn học của bà, nay thì người còn, người mất, người đã chuyển đi. Bản thân bà cũng yếu hơn, ít khi ra ngoài như trước nhưng cả phố, từ người già, người trẻ, người cũ đến người mới dọn đến đều biết bà. Người phố cổ gặp nhau là chào hỏi, sẵn sàng hỗ trợ nhau khi cần, có gì ngon lại chia cho nhau. Dịp Tết đến thì sự quan tâm, giao lưu, thăm hỏi nhau càng nhiều hơn. Sống giữa “đại gia đình” với những hàng xóm, anh em bạn bè trong phố cổ, bà luôn thấy ấm áp.

Nguồn: https://hanoimoi.vn/nguoi-pho-co-don-tet-733604.html