Mầm bệnh âm thầm và những khoảng trống chết người
Đợt bùng phát dịch Ebola mới đây tại CHDC Congo đang đẩy hệ thống y tế nước này vào tình trạng báo động cực kỳ nghiêm trọng. Báo cáo mới nhất từ Ủy ban Cứu trợ Quốc tế (IRC) khẳng định, bức tranh dịch bệnh mà công chúng đang thấy chỉ là "phần nổi của tảng băng chìm". Tình hình thực tế đen tối và phức tạp hơn rất nhiều do công tác phát hiện ca bệnh bị chậm trễ và lỗ hổng nguy hiểm trong việc truy vết.
Năng lực y tế yếu kém đang lộ rõ khi hiện tại chỉ có vỏn vẹn 20% số ca tiếp xúc được cơ quan chức năng theo dõi. Điều này đồng nghĩa với việc cứ 5 người có nguy cơ lây nhiễm thì có tới 4 người đang nằm ngoài tầm kiểm soát của ngành y tế. Các chuyên gia dịch tễ nhận định, virus Ebola có thể đã âm thầm bén rễ và lây lan trong cộng đồng từ trước tháng 3 năm nay, tức là khoảng 3 tháng trước khi ca bệnh đầu tiên được ghi nhận chính thức.
Khoảng thời gian vàng bị bỏ lỡ này đã cho phép virus kịp hình thành nhiều chuỗi lây nhiễm chéo, đan xen phức tạp qua nhiều bản làng và ranh giới các tỉnh.
Nhân viên y tế đang điều trị cho một bệnh nhân trong khu điều trị Ebola. Ảnh: The New York Times
Trận chiến thiếu vũ khí và lòng tin suy giảm
Bên cạnh lỗ hổng truy vết, cuộc chiến chống Ebola tại quốc gia Trung Phi này đang vấp phải 2 rào cản lớn. Đó là sự thiếu hụt trang thiết bị và khủng hoảng niềm tin từ người dân. Việc thiếu hụt nghiêm trọng các hộp xét nghiệm chẩn đoán nhanh cùng tình trạng ùn ứ mẫu sinh phẩm tại các phòng thí nghiệm đang làm chậm tiến độ xác minh ca bệnh, khiến việc khoanh vùng dập dịch giống như đuổi hình bắt chữ.
Đáng ngại hơn, làn sóng hoài nghi và nỗi sợ hãi đang lan rộng trong cộng đồng. Việc một số bệnh nhân trốn viện và tỷ lệ tử vong cao ở các bác sĩ tuyến đầu đã vô tình khoét sâu thêm hố ngăn cách giữa người dân và nhân viên y tế.
Đánh giá về tính chất nghiêm trọng của tình hình, bà Rachel Howard, Cố vấn Y tế Khẩn cấp Kỹ thuật Cao cấp tại IRC, thẳng thắn chia sẻ: "Quy mô thực sự của đợt bùng phát dịch Ebola này có thể tồi tệ hơn nhiều so với những gì số liệu chính thức thể hiện. Khi có tới 4 trên 5 ca tiếp xúc không được truy vết, việc kiểm soát đợt bùng phát hoặc thậm chí là hiểu được quy mô thực sự của nó trở nên vô cùng khó khăn. Chúng tôi đặc biệt lo ngại về nguy cơ virus lây lan sang các quốc gia láng giềng như Burundi hoặc Nam Sudan".
Một chuyên viên vệ sinh phòng thí nghiệm, đang mang dụng cụ phòng thí nghiệm ra phơi nắng để tái sử dụng tại bệnh viện (ảnh trái); Các tình nguyện viên Hội Chữ thập đỏ đang phơi khô găng tay bảo hộ sau khi giặt để tái sử dụng tại Bệnh viện Đa khoa Mongbwalu. Ảnh: The New York Times
Sự sợ hãi khiến nhiều người có biểu hiện bệnh chọn cách chịu đựng tại nhà hoặc trốn tránh thay vì đến cơ sở y tế. Hệ quả tất yếu là mầm bệnh tiếp tục bị giữ lại trong lòng các khu dân cư, âm ỉ lây lan rộng hơn. Khủng hoảng dịch bệnh nay chồng chất thêm khủng hoảng niềm tin.
Lời kêu gọi khẩn thiết
Tình kịch hiện tại của CHDC Congo khiến giới quan sát liên tưởng ngay đến thảm kịch Ebola tại Bắc Kivu giai đoạn 2018 - 2020, cuộc khủng hoảng từng cướp đi sinh mạng của hàng ngàn người. Kịch bản cũ đang lặp lại với đầy đủ các yếu tố bất lợi như an ninh lỏng lẻo, dòng người di cư biến động liên tục và sự phản kháng từ người bản địa.
Tuy nhiên, có một sự thật còn tàn nhẫn hơn. Khác với những lần dịch hạch trước, chủng virus Ebola lần này hiện vẫn chưa có bất kỳ loại vắc-xin nào được phê duyệt để đưa vào điều trị. Không có lá chắn vắc-xin, vũ khí duy nhất hiện tại là chạy đua với thời gian để ngăn chặn chuỗi lây truyền.
Trước tình thế ngàn cân treo sợi tóc, IRC đang phát đi lời kêu gọi khẩn thiết tới cộng đồng quốc tế nhằm viện trợ khẩn cấp để mở rộng năng lực xét nghiệm, điều trị và truy vết. Để giải quyết tận gốc bài toán, việc xây dựng lại lòng tin cho người dân thông qua các chiến dịch truyền thông do chính những người sống sót sau Ebola dẫn dắt đang được coi là chiếc chìa khóa sống còn.
Người dân gào khóc thương tiếc người thân qua đời vì Ebola. Ảnh: The New York Times
Hiện tại, các tổ chức cứu trợ quốc tế đang phối hợp chặt chẽ với Bộ Y tế CHDC Congo và Uganda để thiết lập các phòng tuyến phản ứng nhanh. Tại Uganda, các chốt kiểm dịch biên giới đã được dựng lên để sàng lọc người qua lại, quyết tâm không để virus vượt biên. Tuy nhiên, tất cả những nỗ lực này sẽ sớm rơi vào thế kiệt quệ nếu dòng vốn tài trợ quốc tế không được đổ về kịp thời trong vài ngày tới.
Nguồn: https://phunuvietnam.vn/nguy-co-vo-tran-dich-ebola-tai-congo-238260602000352672.htm
Bình luận (0)