Nhà ở cho thuê - trụ cột an sinh

Cùng với quá trình đô thị hóa và đà tăng kéo dài của giá bất động sản, một thực tế ngày càng rõ là không phải người lao động nào cũng có khả năng sở hữu nhà ở, kể cả nhà ở xã hội.

Trong khi đó, nhu cầu về một chỗ ở phù hợp với khả năng chi trả lại ngày càng lớn. Điều này đặt ra một câu hỏi đáng suy ngẫm: Liệu an cư có nhất thiết phải đồng nghĩa với sở hữu nhà ở? Và liệu đã đến lúc cần nhìn nhận nhà ở cho thuê như một trụ cột quan trọng trong chính sách an sinh và phát triển đô thị?

Thực tế còn không ít trở ngại liên quan đến phát triển nhà ở cho thuê. Trước hết, đa số người dân đều nghĩ đến việc mua nhà. Không ít người vẫn cho rằng, tiền thuê nhà là khoản chi tiêu mất đi. Thứ hai, doanh nghiệp phát triển nhà ở để bán luôn hấp dẫn hơn nhiều so với cho thuê, vốn được ví như “bỏ tiền chẵn, thu tiền lẻ”. Lợi nhuận thấp, thời gian thu hồi vốn dài và nhiều rủi ro trong quá trình khai thác khiến phần lớn doanh nghiệp chưa mặn mà với phân khúc này.

Tuy nhiên, nếu chỉ nhìn nhà ở xã hội cho thuê dưới góc độ hiệu quả kinh doanh thì sẽ bỏ qua ý nghĩa lớn hơn của chính sách này. Một đô thị khó duy trì sức cạnh tranh nếu lực lượng lao động tạo ra giá trị cho nền kinh tế lại không thể tiếp cận chỗ ở phù hợp hoặc phải dành phần lớn thu nhập cho chi phí nhà ở. Khi giá nhà ngày càng vượt xa khả năng chi trả của phần lớn người dân, nhà ở cho thuê không còn đơn thuần là một lựa chọn trên thị trường bất động sản mà đã trở thành một yêu cầu của chính sách phát triển đô thị.

Nếu không sớm hình thành được quỹ nhà ở cho thuê đủ lớn, các đô thị sẽ tiếp tục đối mặt với tình trạng nhà trọ tự phát, áp lực lên hạ tầng xã hội, khó khăn trong việc thu hút và giữ chân lao động, từ đó ảnh hưởng đến chất lượng tăng trưởng trong dài hạn.

Nhìn từ góc độ đó, phát triển nhà ở cho thuê không chỉ nhằm giải quyết nhu cầu chỗ ở trước mắt mà còn là khoản đầu tư cho tương lai của đô thị và nền kinh tế.

Để phát triển nhà ở cho thuê một cách thực chất, trước hết cần thay đổi tư duy chính sách. Nếu nhà ở xã hội để bán giúp người dân từng bước tạo lập tài sản thì nhà ở cho thuê cần được xác định là một cấu phần của hạ tầng an sinh xã hội, tương tự như trường học, bệnh viện hay giao thông công cộng. Đây là loại hạ tầng góp phần bảo đảm chất lượng sống, duy trì nguồn nhân lực và nâng cao sức cạnh tranh của đô thị.

Từ nhận thức đó, Nhà nước cần đóng vai trò chủ đạo trong việc hình thành quỹ nhà ở cho thuê dài hạn. Bên cạnh việc khuyến khích doanh nghiệp tham gia đầu tư, cần nghiên cứu dành một phần ngân sách và quỹ đất công để phát triển các dự án nhà ở cho thuê tại khu công nghiệp, khu công nghệ cao, các đô thị vệ tinh và những khu vực tập trung đông lao động.

Đối với khu vực tư nhân, cần xây dựng một gói ưu đãi đủ sức hấp dẫn đối với các dự án nhà ở cho thuê, bao gồm tiếp cận quỹ đất sạch, miễn tiền sử dụng đất, hỗ trợ giải phóng mặt bằng, tín dụng ưu đãi dài hạn với lãi suất ổn định và các chính sách miễn, giảm thuế phù hợp. Mục tiêu là thu hẹp khoảng cách hiệu quả đầu tư giữa nhà ở để bán và nhà ở cho thuê.

Một giải pháp quan trọng khác là thiết lập cơ chế chia sẻ rủi ro giữa Nhà nước và doanh nghiệp. Các cơ quan, tổ chức công đoàn hoặc doanh nghiệp sử dụng nhiều lao động có thể ký hợp đồng thuê dài hạn một phần quỹ nhà ở cho thuê để bố trí chỗ ở cho công nhân. Điều này vừa giúp bảo đảm tỷ lệ lấp đầy, vừa tạo nguồn cầu ổn định cho dự án.

Xa hơn, Hà Nội có thể nghiên cứu thí điểm thành lập Quỹ phát triển nhà ở cho thuê nhằm tạo lập quỹ đất, đầu tư xây dựng hoặc góp vốn với doanh nghiệp phát triển các dự án nhà ở cho thuê dài hạn. Nếu được vận hành hiệu quả, đây có thể trở thành mô hình tham khảo cho nhiều địa phương khác.

Song song với các giải pháp về đầu tư, cần từng bước xây dựng một thị trường thuê nhà chuyên nghiệp, minh bạch và ổn định hơn. Người thuê cần được bảo đảm quyền lợi thông qua các hợp đồng dài hạn, cơ chế quản lý giá thuê phù hợp và chất lượng vận hành đồng bộ.

Sở hữu nhà ở vẫn là một khát vọng chính đáng. Nhưng trong bối cảnh mới, điều quan trọng hơn là mọi người dân đều có cơ hội tiếp cận một nơi ở phù hợp với điều kiện kinh tế của mình. Và để đạt được mục tiêu đó, nhà ở cho thuê cần được đặt đúng vị trí trong chiến lược phát triển nhà ở quốc gia: Một trụ cột an sinh thiết yếu, góp phần xây dựng những đô thị phát triển bền vững và bao trùm hơn.

Nguồn: https://hanoimoi.vn/nha-o-cho-thue-tru-cot-an-sinh-1158909.html