Những “mạch ngầm” kết nối trong lòng châu Âu

Châu Âu đang bước vào cuộc đua xây dựng những siêu đường hầm xuyên núi, vượt biển với quy mô chưa từng có nhằm thúc đẩy giao thông xanh, giảm phụ thuộc vào hàng không và tái định hình mạng lưới kết nối xuyên biên giới trong tương lai.

Thi công đường hầm Fehmarnbelt nối Đức và Đan Mạch. Ảnh: Getty Image

Cuộc đua của các “siêu đường hầm”

Nhiều năm qua, máy bay giá rẻ gần như trở thành “xương sống” của giao thông châu Âu. Việc di chuyển giữa các thành phố lớn như Paris (Pháp) hay Berlin (Đức) thường nhanh chóng và tiện lợi bằng đường hàng không.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu trở thành áp lực hiện hữu, châu Âu phải tìm kiếm mô hình giao thông bền vững hơn. Trong bài toán ấy, đường sắt tốc độ cao như một lời giải chiến lược nhằm kéo hành khách rời xa các chuyến bay ngắn và chuyển sang di chuyển bằng tàu hỏa giữa các thành phố lớn.

Song, tham vọng này đối mặt với trở ngại lớn: địa hình cực kỳ phức tạp. Dãy Alps sừng sững như “bức tường đá” khổng lồ chia cắt Bắc Âu và Nam Âu, trong khi biển Baltic hay vịnh Phần Lan tạo ra những khoảng đứt gãy lớn về kết nối khu vực.

Máy bay có thể dễ dàng vượt các trở ngại tự nhiên ấy, nhưng tàu hỏa thì không. Muốn tăng tốc cạnh tranh với hàng không, chỉ còn cách “đi xuyên” núi non và lòng biển. Vì vậy, loạt dự án đường hầm hàng tỷ USD đã và đang triển khai khắp “lục địa già”.

Tiêu biểu nhất trong làn sóng hạ tầng ngầm tại châu Âu hiện nay là tuyến Brenner Base Tunnel. Theo Euronews, với chiều dài khoảng 64km, dự án sẽ trở thành tuyến đường sắt ngầm dài nhất thế giới khi hoàn thành vào năm 2032.

Công trình chạy xuyên dãy Alps, kết nối thành phố Innsbruck (Áo) với Bolzano (Ý), giữ vai trò trung tâm trong hành lang vận tải xuyên châu Âu từ Bắc xuống Nam, giúp tàu hỏa di chuyển nhanh hơn và giảm đáng kể lưu lượng xe tải xuyên dãy Alps. Với nhiều người châu Âu, công trình này minh chứng năng lực công nghệ hiện đại và khả năng hợp tác xuyên biên giới với sự tham gia của 11 quốc gia.

Không nằm ngoài cuộc đua này, Pháp “bắt tay” với Ý trong dự án Lyon - Turin đầy tham vọng, với trọng tâm xây dựng đường hầm dài khoảng 58km dưới dãy Alps, nhằm chuyển phần lớn vận tải hàng hóa từ đường bộ sang đường sắt.

Không chỉ ghi dấu với nỗ lực xuyên núi, châu Âu còn chứng kiến làn sóng các công trình vượt biển táo bạo. Theo CNN, dự án Fehmarnbelt trị giá 9 tỷ USD sẽ tạo tuyến kết nối đường bộ và đường sắt dưới biển Baltic, rút ngắn đáng kể hành trình giữa Copenhagen (Đan Mạch) và Hamburg (Đức). Xa hơn nữa, kế hoạch xây đường hầm dưới vịnh Phần Lan nối Helsinki (Phần Lan) với Tallinn (Estonia) và các quốc gia Baltic khác cũng cho thấy tầm nhìn mở rộng kết nối.

Tái định hình bản đồ giao thông châu Âu

Ở góc độ kinh tế, các “siêu đường hầm” mở ra hành lang logistics mới, giúp hàng hóa lưu thông nhanh hơn và giảm phụ thuộc vào vận tải đường bộ vốn tiêu tốn nhiều nhiên liệu hóa thạch. Với các nền kinh tế công nghiệp như Đức hay Ý, đây là yếu tố mang ý nghĩa chiến lược.

Xét về tác động môi trường, đây là nỗ lực cắt giảm khí thải trong lĩnh vực giao thông, một trong những nguồn phát thải lớn nhất châu Âu. Nếu tàu cao tốc đủ nhanh, thuận tiện và kết nối hiệu quả, nhiều người sẽ chọn đường sắt cho hành trình vài trăm kilomet. Rộng hơn, những đường hầm “khủng” còn góp phần tạo không gian liên kết thực sự, nơi biên giới địa lý không còn là rào cản đối với thương mại, lao động hay du lịch.

Dĩ nhiên, giấc mơ này không hề “rẻ” bởi một số dự án đều đội vốn mạnh và gặp khó khăn địa chất. Ngoài ra, bài toán đồng bộ cũng là thách thức, bởi lẽ một đường hầm hiện đại sẽ khó phát huy hiệu quả nếu các tuyến kết nối bên ngoài chưa được nâng cấp tương xứng. Nguy cơ “siêu công trình cô độc” sẽ hiện hữu nếu các quốc gia không phối hợp nhanh và quyết liệt.

Xét cho cùng, thông qua các dự án nói trên, châu Âu đang định hình tương lai phát triển chiến lược với tăng trưởng kinh tế phải song hành với kết nối xanh, giao thông bền vững cho thế hệ mai sau. Sau hàng nghìn năm bị chia cắt bởi núi non và biển cả, những “mạch ngầm” mới hứa hẹn tăng kết nối giữa các quốc gia và tái định hình bản đồ giao thông của lục địa.

Liên minh châu Âu đang hướng đến xây dựng mạng lưới đường sắt cao tốc với tổng chiều dài khoảng 56.000km, kết nối tất cả thủ đô và thành phố lớn của châu lục này vào năm 2050. Điều này đồng nghĩa mạng lưới đường sắt cao tốc hiện nay phải được mở rộng ít nhất gấp 3 lần, tổng chi phí ước tính khoảng 650 tỷ USD. Theo CNN, lợi ích kinh tế - xã hội mà dự án mang lại trong vòng 20 năm có thể lên tới khoảng 886 tỷ USD. Để hiện thực hóa mục tiêu này, bên cạnh vốn và công nghệ, cần cả quyết tâm chính trị và hợp tác kéo dài hàng thập kỷ.

Nguồn: https://baodanang.vn/nhung-mach-ngam-ket-noi-trong-long-chau-au-3338333.html