Zodat het geluid van het Chapi-instrument kan blijven nagalmen.

De Chapi is een uniek traditioneel muziekinstrument van het Raglay-volk in het bergachtige district Bac Ai, in de provincie Ninh Thuan . De Chapi is al generaties lang nauw verbonden met de Raglay-gemeenschap en is uitgegroeid tot een prachtig cultureel kenmerk van het Raglay-volk in deze zonovergoten en winderige regio. Te midden van de moderne tijd wordt de Chapi nog steeds bewaard en doorgegeven door enkele ambachtslieden in Bac Ai, in de hoop dat de unieke klanken van dit instrument zullen blijven voortleven.

Enkele traditionele muziekinstrumenten van het Raglay-volk, waaronder de Chapi (midden).

Het spirituele voedsel van de Raglay-bevolking

Tijdens een bijeenkomst en uitwisselingsconferentie voor kunstenaars uit etnische minderheden in Hanoi kregen we de gelegenheid om de vooraanstaande kunstenaar Mai Tham uit het dorp Ma Oai, gemeente Phuoc Thang, district Bac Ai, provincie Ninh Thuan, te zien en te horen spelen op de Chapi. De kunstenaar bespeelde het instrument terwijl hij een lied neuriede in de Raglay-taal die hij sinds zijn jeugd had geleerd. De klanken van de Chapi waren ritmisch, soms laag, soms hoog, en weerspiegelden de melodieën van de bergen en bossen.

Volgens de verdienstelijke kunstenaar Mai Thắm waren de Mã la (een soort gong van het Raglay-volk), stenen xylofoons en Chapi in het verleden onmisbare spirituele voeding voor het Raglay-volk. Maar misschien wel het meest unieke instrument was de Chapi. Dit is een muziekinstrument gemaakt van bamboebuizen, vervaardigd door Raglay-ambachtslieden en bespeeld tijdens volksfeesten, met name tijdens de feestdagen en nieuwjaarsvieringen van de etnische groep, zoals de begrafenisceremonie, het nieuwe rijstfestival, de veldceremonie en het maanjaar.

Volgens de verdienstelijke kunstenaar Mai Thắm is de Chapi voor de Raglay-bevolking hét instrument van de armen. Iedere arme kan zich een Chapi veroorloven, en het geluid ervan is een metgezel in tijden van zowel vreugde als verdriet. Dit komt doordat een complete set Ma La-instrumenten 9 tot 12 onderdelen vereist, en een goed antiek Ma La-instrument kan worden geruild voor een buffel of twee koeien. De Chapi daarentegen kan in slechts één dag worden gemaakt door bamboe uit het bos te verzamelen en kan door één persoon worden bespeeld, terwijl er voor de Ma La vijf, zeven of zelfs tien mensen nodig zijn om deze te bespelen.

De verdienstelijke kunstenaar Mai Thắm bespeelt het Chapi-instrument.

Opmerkelijk genoeg klinkt de Chapi als een miniatuurset gongs. Het geluid van de Chapi resoneert met wisselende tempo's, soms langzaam, soms snel, soms zacht, vol emotie. Eenvoudig en licht van gewicht, begeleidt de Chapi de Raglai-bevolking door de bossen, bergen en dorpen, zodat iedereen erop kan spelen in tijden van vreugde of verdriet.

Het Chapi-instrument heeft zes melodieën met zeer eenvoudige namen: de Kikkermelodie, de Vogelmelodie, de Vergeten Melodie, de Klaagmelodie of de "Jij blijft, ik ga naar huis"-melodie. "Het ritme van de Chapi is langzaam maar vrijgeestig, net als de ontspannen, onthaaste houding en de trotse, vrije passen van de Raglay-bevolking," aldus Verdienstelijk Kunstenaar Mai Thắm.

Uiterlijk is de Chapi een lange, oude bamboebuis van ongeveer 40 cm lang en 7-8 cm in diameter, met gaten aan beide uiteinden. Volgens de verdienstelijke kunstenaar Mai Thắm moet men, om een ​​Chapi te maken, het bos in gaan om bamboe te kappen. Het moet ronde, stekelige bamboe zijn met een vergeelde, glanzende schors, die groeit op hoge heuveltoppen waar de wortels weinig water opnemen. Nadat de stam met een machete horizontaal is doorgesneden, wordt deze teruggebracht en 3-4 maanden in de keuken opgehangen om grondig te drogen en de stekelige bamboe zeer sterk te maken voordat deze wordt gebruikt om het instrument te maken. Hoe droger de bamboe is, hoe beter het geluid dat het produceert en hoe minder vatbaar het is voor insectenplagen.

Elk Chapi-instrument heeft 8 snaren, met een tussenafstand van ongeveer 2 cm. Het unieke van de Chapi is dat de snaren van bamboe zijn gemaakt. Dit is tevens het moeilijkste onderdeel van het vervaardigen van een Chapi-instrument voor de Raglai-bevolking.

Om Chapi-snaren te maken, snijden ambachtslieden met messen zorgvuldig de bamboebast in vier paren van gelijkmatig verdeelde, maar variërende diktes. Vervolgens maken ze een stuk bamboe glad, steken het tussen twee parallelle snaren en binden ze stevig vast met strengen die ze in het bos verzamelen. Tegelijkertijd testen ze het geluid om er zeker van te zijn dat de snaren de best mogelijke toon produceren.

Het Chapi-instrument heeft vier gaten die overeenkomen met vier frets. De gaten bevinden zich in het midden van de bamboe klankkast, met twee gaten aan elk uiteinde waar het geluid uit kan ontsnappen. Bij het bespelen van de Chapi moet de muzikant het instrument hoog tegen de borst houden, met de holle kant tegen de buik om het geluid in het instrument vast te houden. Beide handen worden gebruikt om het instrument vast te houden en de snaren ritmisch aan te slaan.

Omdat de melodie van de Chapi niet op papier kan worden vastgelegd, produceren alleen de snaren de klanken van verschillende toonhoogtes. Daarom moeten mensen dag en nacht op het instrument spelen om de melodie uit hun hoofd te leren. De Chapi draagt ​​de diepgevoelde emoties van de Raglai-bevolking met zich mee. "Onze mensen uiten hun gevoelens zelden verbaal, dus gebruiken ze vaak de Chapi om hun hart te luchten," aldus ambachtsman Mai Thắm.

Het unieke geluid van het Chapi-instrument behouden .

De feestelijke sfeer is tegenwoordig niet meer hetzelfde als vroeger, en door de invloed van nieuwe trends verdwijnt het bespelen van de Chapi in de Raglay-dorpen. Zelfs in de bakermat van de Chapi kennen nog maar weinig mensen het geluid van het instrument of weten ze niet meer hoe ze het moeten bespelen. Dit stemt degenen die zich met hart en ziel inzetten voor het behoud van de Raglay-cultuur, zoals ambachtsman Mai Thắm, droevig.

"Onze generatie heeft zich altijd zorgen gemaakt dat het geluid van de Chapi niet meer te horen zou zijn tijdens de bijeenkomsten van de Raglai-bevolking, dat niemand meer zou weten hoe de Chapi te bespelen," uitte de verdienstelijke kunstenaar Mai Thắm haar bezorgdheid.

Het behoud van de culturele identiteit van Raglay, inclusief de bescherming van het Chapi-instrument, is daarom een ​​belangrijke taak die mensen met een diepe betrokkenheid bij de etnische cultuur, zoals de verdienstelijke kunstenaar Mai Thắm, altijd voor ogen houden.

Het Chapi-instrument van het Raglay-volk in Ninh Thuan.

De afgelopen jaren heeft de provincie Ninh Thuan, om de traditionele culturele waarden van het Raglay-volk te behouden en te bevorderen, een "Project voor de ontwikkeling van gemeenschapstoerisme voor de periode 2023-2026 met een visie tot 2030" ontwikkeld. Dit project is gekoppeld aan het behoud van de traditionele culturele waarden van het Raglay-volk. Tegelijkertijd werkt de provincie samen met relevante instanties aan het verzamelen en onderzoeken van volkskunst en het nieuw leven inblazen en herstellen van de "culturele ruimte" van het Raglay-volk. Dit omvat onder meer het aanbieden van lessen in het bespelen van traditionele muziekinstrumenten, zodat jongeren de traditionele cultuur beter kunnen begrijpen en waarderen.

De verdienstelijke kunstenaar Mai Thắm heeft niet alleen een trainingscentrum voor het bespelen van de Mã la en Chapi-instrumenten opgericht in zijn huis in de gemeente Phước Thắng, maar hij heeft zich ook aangesloten bij de ambachtslieden Chamalé Âu en Chamalé Liếp om les te geven in het gebruik van traditionele muziekinstrumenten uit de provincie Ninh Thuận. Hij instrueerde hen nauwgezet en zorgvuldig over het bespelen van de Chapi en hoe ze verschillende muziekstukken konden onderscheiden, passend bij diverse ceremonies en festivals. "Als de Raglay-bevolking hun kennis niet leert of doorgeeft aan toekomstige generaties, zullen muziekinstrumenten zoals de Chapi, de kalebasvormige mondharmonica, de Mã la, enzovoort, in de vergetelheid raken. Daarom moeten we deze trainingen aanbieden om de prachtige culturele identiteit van de Raglay-bevolking te behouden," aldus de verdienstelijke kunstenaar Mai Thắm.

Door deze trainingen hebben veel jonge Raglay-mensen het Chapi-instrument leren kennen en bespelen, en zijn ze lid geworden van de lokale podiumkunstengroep. Dit heeft oudere ambachtslieden zoals de verdienstelijke kunstenaar Mai Thắm grote vreugde gebracht, omdat het laat zien dat de jongere generatie de traditionele waarden van hun etnische groep voortzet.

Dankzij de inspanningen van de provincie Ninh Thuan om haar etnische cultuur te behouden, is het geluid van de Chapi, in combinatie met andere muziekinstrumenten, nu een belangrijke attractie voor toeristen die dit zonnige en winderige gebied van Ninh Thuan bezoeken, met name in de toeristische gebieden van het district Bac Ai.

Volgens de krant Thanh Thuan/Dan Toc

Bron: https://baophutho.vn/de-tieng-dan-chapi-con-vang-mai-216846.htm