Phân vùng rủi ro để ứng phó hiệu quả với biến đổi khí hậu

Để có giải pháp ứng phó với biến đổi khí hậu hiệu quả cần có những đánh giá cụ thể các mức ảnh hưởng, chịu tác động của từng vùng, khu vực.

Một trang trại nuôi gà ở xã An Khánh (trước đây là xã Tân Viên, huyện An Lão) với quy mô hơn 1000 con bị thiệt hại do bão Yagi năm 2024 (ảnh tư liệu)

Mức độ ảnh hưởng khác nhau

Những ngày qua, trên địa bàn thành phố xuất hiện đợt nắng nóng gay gắt kéo dài, nền nhiệt phổ biến từ 34 - 39 độ C. Thời gian nắng trong ngày từ 11 - 17 giờ, cường độ bức xạ lớn, độ ẩm không khí thấp đã ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là cây vải đang trong giai đoạn phát triển quả.

Thời tiết nắng nóng kéo dài khiến nhiều diện tích vải trên địa bàn xuất hiện tình trạng cháy nám vỏ quả, ảnh hưởng đến năng suất, chất lượng và giá trị thương phẩm. Nhiều hộ trồng vải bị thiệt hại đáng kể.

Năm 2024, siêu bão Yagi (bão số 3) vượt qua các loại hình thiên tai có cường độ, quy mô tương đương đã xảy ra trong giai đoạn 2015 - 2020 khiến thành phố Hải Phòng thiệt hại nặng nề.

Đáng chú ý, mỗi khu vực chịu ảnh hưởng tác động của biến đổi khí hậu theo mức độ, hình thức khác nhau. Vùng ven biển và đảo nguy cơ nước biển dâng, xói lở bờ biển, thiệt hại hạ tầng cảng biển, nuôi trồng thủy sản.

Vùng cửa sông (Đồ Sơn, Tiên Lãng, Vĩnh Bảo) bị xâm nhập mặn ảnh hưởng đến nông nghiệp, nguồn nước sinh hoạt. Khu đô thị trung tâm nguy cơ ngập úng đô thị do mưa lớn kết hợp triều cường, ảnh hưởng giao thông và sinh hoạt. Khu vực ngoại thành, thời tiết cực đoan gây mất mùa, dịch bệnh cây trồng, vật nuôi...

Mỗi địa bàn dân cư, do đặc thù địa hình và điều kiện hạ tầng kỹ thuật sẽ có những mức độ ảnh hưởng khác nhau. Sẽ có những địa bàn chịu ảnh hưởng thiên tai nhiều hơn, có địa bàn ít hơn.

Thực tế trên đặt ra yêu cầu cần có những đánh giá cụ thể theo từng khu vực về mức độ tác động và tính dễ bị tổn thương trước biến đổi khí hậu. Trên cơ sở đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã hướng dẫn quy trình đánh giá tác động, mức độ dễ bị tổn thương, rủi ro, tổn thất và thiệt hại do biến đổi khí hậu nhằm phục vụ công tác dự báo, ứng phó và xây dựng giải pháp phù hợp với từng địa phương.

Để đánh giá đầy đủ mức độ ảnh hưởng, cần thu thập các dữ liệu về khí tượng, thủy văn, địa hình; xác định những yếu tố khí hậu tác động chính như nhiệt độ, lượng mưa, bão, mực nước biển… Trên cơ sở đó tiến hành phân vùng rủi ro, đánh giá mức độ dễ bị tổn thương về kinh tế, xã hội và môi trường; xác định các ngành, lĩnh vực trọng yếu chịu tác động; đồng thời dự báo xu hướng biến đổi trong khoảng 10 - 30 năm tới. Đây là cơ sở quan trọng để xây dựng các kịch bản ứng phó phù hợp, sát với điều kiện thực tế của từng địa phương.

Rõ phương án ứng phó

Phố Cầu Đất, phường Ngô Quyền thường xuyên bị ngập lụt khi mưa lớn (ảnh tư liệu)

Để nâng cao khả năng chống chịu với thời tiết cực đoan, thành phố đã triển khai nhiều dự án đầu tư xây dựng hạ tầng giao thông, thoát nước và xử lý nước thải đô thị; xây dựng, cải tạo hệ thống đê, kè chắn sóng, thoát lũ...

Năm 2023, dự án “Phát triển thành phố Hải Phòng thích ứng với biến đổi khí hậu” do Ngân hàng Thế giới (WB) tài trợ, được Chính phủ phê duyệt chủ trương thực hiện.

Dự án này được UBND thành phố triển khai trong giai đoạn 2024 – 2029, với tổng mức đầu tư hơn 9.710 tỷ đồng. Đây là một trong những dự án quy mô lớn nhất trong lĩnh vực thích ứng biến đổi khí hậu tại khu vực ven biển miền Bắc hiện nay.

Dự án gồm 4 hợp phần, gồm xây dựng tuyến đường vành đai 3, có chiều dài khoảng 18,65km; nâng cấp môi trường sông Rế; giảm ngập lụt đô thị trung tâm và hợp phần 4 với nhiệm vụ chính là nâng cao năng lực quản lý rủi ro ngập lụt, quản lý chất lượng nguồn nước, môi trường và quản lý dự án.

Một công trình ở xã Tiên Lãng bị tốc mái hoàn toàn do trận giông lốc ngày 27 và 28/9/2025 (ảnh tư liệu)

Thành phố đang xây dựng Đề án đánh giá tác động, tính dễ bị tổn thương, rủi ro, tổn thất và thiệt hại do biến đổi khí hậu.

Theo ông Nguyễn Toàn Thắng, Phó Giám đốc Trung tâm Điều tra, khảo sát, công nghệ và dịch vụ khí tượng thủy văn thuộc Cục Khí tượng Thủy văn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) - đơn vị tham gia xây dựng Đề án đánh giá khí hậu thành phố và Kế hoạch hành động ứng phó với biến đổi khí hậu giai đoạn 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, việc đánh giá cụ thể mức độ tác động và khả năng chịu ảnh hưởng của từng vùng, khu vực do biến đổi khí hậu là cơ sở quan trọng để xây dựng các giải pháp ứng phó hiệu quả, phù hợp thực tiễn.

Trên cơ sở đó có thể thiết lập bản đồ rủi ro biến đổi khí hậu riêng cho Hải Phòng giúp trực quan hóa và ưu tiên giải pháp thực hiện.

BẢO CHÂU - TRUNG KIÊN

Nguồn: https://baohaiphong.vn/phan-vung-rui-ro-de-ung-pho-hieu-qua-voi-bien-doi-khi-hau-544274.html