Tiết kiệm điện để bảo đảm an ninh năng lượng

Sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả trở thành giải pháp quan trọng nhằm giảm áp lực cho hệ thống điện, bảo đảm an ninh năng lượng và tạo nền tảng cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế.

Công nhân Tổng Công ty Điện lực Miền Trung kiểm tra, sửa chữa hệ thống điện đảm bảo vận hành an toàn và đáp ứng điện cho khách hàng.

Áp lực lớn đối với hệ thống điện

Nhân Ngày toàn dân tiết kiệm, chống lãng phí năm 2026 với chủ đề “Tiết kiệm năng lượng, thịnh vượng tương lai”, yêu cầu sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả tiếp tục được đặt ra trong bối cảnh Việt Nam hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao và hệ thống năng lượng đang đối mặt nhiều thách thức.

Năm 2026 có ý nghĩa đặc biệt khi là năm đầu tiên triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV, mở đầu Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm giai đoạn 2026 - 2030. Cùng với đó, Kết luận số 18-KL/TW của Ban Chấp hành Trung ương đặt mục tiêu phấn đấu đạt mức tăng trưởng hai con số.

Theo Bộ Công Thương, thực tiễn tại Việt Nam cho thấy khi nền kinh tế tăng trưởng trên 10%, nhu cầu phụ tải điện sẽ tăng tương ứng hoặc cao hơn. Vì vậy, bảo đảm cung ứng điện ổn định được xem là điều kiện quan trọng để phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Tuy nhiên, hệ thống điện quốc gia đang chịu áp lực lớn từ tác động của biến đổi khí hậu. Những ngày cuối tháng 5/2026, nhiệt độ tại nhiều khu vực trên cả nước liên tục duy trì ở mức cao. Từ đầu tháng 4 đến các đợt nắng nóng trong tháng 5, đặc biệt giai đoạn từ ngày 23 đến 27/5, nhu cầu tiêu thụ điện toàn hệ thống tăng mạnh, liên tục thiết lập các mức đỉnh mới.

Theo các mô hình dự báo của cơ quan khí tượng thủy văn trong nước và quốc tế, hiện tượng “Siêu El Nino” có khoảng 80% khả năng hình thành vào tháng 7 tới. Hiện tượng này không chỉ tác động đến bão mà còn ảnh hưởng tới lượng mưa, hạn hán, gió mùa và nhiệt độ toàn cầu.

Điều đáng lo ngại là nhiệt độ tăng cao sẽ kéo theo nhu cầu sử dụng điện gia tăng, trong khi tình trạng khô hạn có thể làm giảm đáng kể lượng nước về các hồ thủy điện - nguồn cung điện quan trọng của hệ thống điện quốc gia.

Trước yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng, ngày 24/5/2026, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã ký Quyết định số 924/QĐ-TTg ban hành Kế hoạch triển khai hoạt động hưởng ứng Ngày toàn dân tiết kiệm, chống lãng phí năm 2026.

Với chủ đề “Tiết kiệm năng lượng, thịnh vượng tương lai”, hoạt động được tổ chức trên phạm vi cả nước nhằm nâng cao nhận thức, tạo chuyển biến trong hành động của mỗi cá nhân, từ đó lan tỏa văn hóa tiết kiệm trong toàn xã hội.

Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành, địa phương chủ động tổ chức nhiều hoạt động hưởng ứng; đẩy mạnh tuyên truyền chính sách, pháp luật về sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả; đồng thời phát động các phong trào thi đua và biểu dương các tập thể, cá nhân có sáng kiến tiêu biểu.

Cán bộ ngành điện giám sát trạm biến áp.

Đồng bộ các giải pháp tiết kiệm điện

Để thực hiện hiệu quả các chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Công Thương đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng điện trên phạm vi cả nước.

Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Sinh Nhật Tân cho biết bên cạnh các giải pháp đã được nêu trong Chỉ thị số 09/CT-TTg, một nhiệm vụ quan trọng cần tiếp tục đẩy mạnh là chuyển dịch thời gian sử dụng điện nhằm giảm áp lực trong các khung giờ cao điểm.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân, đây không chỉ là giải pháp kỹ thuật mà còn là yêu cầu đổi mới trong công tác quản lý. Các cơ quan nhà nước và những cơ sở sử dụng điện lớn cần chủ động nghiên cứu, điều chỉnh thời gian hoạt động phù hợp với tình hình phụ tải thực tế.

Bộ Công Thương đã giao các đơn vị phối hợp với địa phương làm việc với các cơ sở sản xuất, kinh doanh để xây dựng phương án tổ chức hoạt động hợp lý, hạn chế tiêu thụ điện vào giờ cao điểm. Đồng thời, ngành điện tiếp tục rà soát hệ thống lưới điện truyền tải và phân phối, kịp thời xử lý các điểm có nguy cơ xảy ra sự cố nhằm bảo đảm vận hành ổn định trong mùa nắng nóng.

Ở tầm chiến lược, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng đã chỉ đạo Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công triển khai đồng bộ Chương trình quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả trên tất cả các lĩnh vực, trong đó có công tác truyền thông nâng cao nhận thức cộng đồng.

Bộ trưởng yêu cầu khẩn trương xây dựng bộ chỉ số đánh giá kết quả thực hiện tiết kiệm điện trên cơ sở Chỉ thị số 10/CT-TTg, Luật Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả cùng Chương trình quốc gia giai đoạn 2019 - 2030. Việc giao chỉ tiêu và trách nhiệm cụ thể tới từng cấp, từng đơn vị sẽ giúp công tác tiết kiệm điện được triển khai thực chất, có thể kiểm tra, đánh giá và nhân rộng trên phạm vi toàn quốc.

Ông nhấn mạnh rằng trong bối cảnh phụ tải điện tăng nhanh, các giải pháp kỹ thuật sẽ khó phát huy hiệu quả nếu thiếu sự tham gia của người dân và doanh nghiệp. Vì vậy, sử dụng điện tiết kiệm và điều chỉnh phụ tải, đặc biệt trong khung giờ cao điểm từ 18 giờ đến 23 giờ, tiếp tục là giải pháp trực tiếp và hiệu quả nhất hiện nay.

Các đơn vị điện lực được yêu cầu tăng cường làm việc với các khách hàng sử dụng điện lớn để triển khai chương trình điều chỉnh phụ tải điện tự nguyện, đồng thời khuyến nghị người dân hạn chế sử dụng đồng thời nhiều thiết bị điện công suất lớn trong giờ cao điểm. Cùng với đó, phát triển điện mặt trời mái nhà tiếp tục được xác định là hướng đi cần được thúc đẩy.

Hưởng ứng các chủ trương của Chính phủ và Bộ Công Thương, cộng đồng doanh nghiệp đang tham gia ngày càng tích cực vào chương trình điều chỉnh phụ tải điện (DR) do Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) triển khai.

Đến tháng 5/2026, chương trình đã ghi nhận những kết quả tích cực. Tại 18 tỉnh, thành phố phía Bắc, bao gồm Hà Nội, có hơn 5.900 khách hàng tham gia chương trình DR phi thương mại với tiềm năng điều chỉnh trên 1.450 MW.

Tại 7 tỉnh, thành phố khu vực miền Trung, có 1.925 khách hàng ký thỏa thuận tham gia với tiềm năng điều chỉnh khoảng 255,62 MW. Trong khi đó, tại 9 tỉnh, thành phố phía Nam, bao gồm Thành phố Hồ Chí Minh, có trên 9.000 khách hàng tham gia với khả năng điều chỉnh phụ tải tối đa khoảng 765 MW.

Thời gian tới, các tổng công ty điện lực sẽ tiếp tục mở rộng chương trình tới các nhóm khách hàng thuộc lĩnh vực chiếu sáng công cộng, hành chính sự nghiệp, thương mại, dịch vụ và sản xuất công nghiệp.

Trong bối cảnh chi phí đầu tư nguồn điện ngày càng lớn, cùng những biến động địa chính trị có thể ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng nguyên liệu, điều chỉnh phụ tải điện đang trở thành giải pháp quản lý mang ý nghĩa chiến lược.

Việc tham gia chương trình DR không chỉ góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia mà còn mang lại nhiều lợi ích cho doanh nghiệp như được ưu tiên bảo đảm chất lượng điện áp, rút ngắn thời gian xử lý sự cố và được tư vấn miễn phí về kiểm toán năng lượng, tối ưu hóa hoạt động sản xuất.

Thông điệp “Tiết kiệm năng lượng, thịnh vượng tương lai” vì thế không chỉ là chủ đề của một ngày hành động mà còn là định hướng lâu dài. Mỗi kWh điện được tiết kiệm, mỗi doanh nghiệp chủ động điều chỉnh phụ tải và mỗi hộ gia đình sử dụng điện hợp lý trong giờ cao điểm đều góp phần tăng cường an ninh năng lượng, tạo thêm nguồn lực cho sự phát triển của đất nước.

TT (tổng hợp)

Nguồn: https://baohaiphong.vn/tiet-kiem-dien-de-bao-dam-an-ninh-nang-luong-544257.html