Phụ nữ Eya hồi sinh làng cổ hàng trăm năm

Nằm chênh vênh nơi đại ngàn Mộc Lý (Trung Quốc), làng cổ Eya không chỉ là một quần thể kiến trúc độc đáo mà còn được ví như "hóa thạch sống" của nền văn minh Nạp Tây cổ đại. Sau hàng thế kỷ ngủ quên và đứng trước nguy cơ lụi tàn, ngôi làng đang hồi sinh mạnh mẽ nhờ tâm huyết của những người phụ nữ bản địa.

Kỳ quan "tổ ong" và bóng dáng Trà Mã Cổ Đạo

Làng Eya tọa lạc tại vùng núi cao hẻo lánh thuộc huyện tự trị người Tây Tạng Mộc Lý (Lương Sơn), nơi giáp ranh giữa Tứ Xuyên và Vân Nam. Đây từng là trạm dừng chân chiến lược trên con đường Trà Mã Cổ Đạo huyền thoại. Với lịch sử hàng trăm năm, Eya là nơi hội tụ tinh hoa của dân tộc Nạp Tây, tiêu biểu nhất là kiến trúc "nhà tổ ong" độc nhất vô nhị.

Hàng trăm ngôi nhà tại đây được xây dựng san sát, kết nối với nhau bằng các hành lang và sân thượng chung, tạo thành một khối đại gia đình khổng lồ. Từ trên cao nhìn xuống, Eya tựa như một tổ ong khổng lồ bám chặt vào sườn núi. Thiết kế này cho phép dân làng có thể di chuyển từ nhà này sang nhà khác mà không cần chạm chân xuống đất. Đây thực sự là một triết lý sinh tồn thông minh để chống chọi với thú dữ và sự khắc nghiệt của thiên nhiên. Đặc biệt, nơi đây còn lưu giữ chữ viết Đông Ba, loại chữ tượng hình thực sự duy nhất trên thế giới hiện vẫn còn được sử dụng trong đời sống.

Tuy nhiên, sự biệt lập về địa lý từng là lá chắn bảo vệ Eya nay lại trở thành rào cản. Theo thời gian, ngôi làng dần rơi vào quên lãng. Những nếp nhà tổ ong bằng gỗ và đá bắt đầu xuống cấp trầm trọng dưới tác động của thời tiết. Giới trẻ rời làng đi tìm sinh kế, bỏ lại những di sản héo mòn cùng những bậc cao niên.

Văn hóa Đông Ba cũng đứng trước nguy cơ thất truyền khi chỉ còn nằm trong trí nhớ của các giáo sĩ già. Tệ hơn, một bộ phận dân làng từng có ý định phá bỏ những cấu trúc cổ để xây dựng nhà bê tông hiện đại. Ngôi làng cổ kính từng vang tiếng chuông ngựa lữ hành nay im lìm, đối mặt với sự mai một cả về diện mạo lẫn bản sắc.

Phụ nữ "cầm lái" con tàu di sản

140 người phụ nữ làng Eya quyết định bước ra khỏi bóng tối của sự biệt lập để trở thành những người kết nối ngôi làng đặc biệt của họ với thế giới bên ngoài

Bước ngoặt của Eya chỉ thực sự đến khi gần 140 người phụ nữ trong làng quyết định bước ra khỏi bóng tối của sự biệt lập để trở thành những "người dẫn chuyện" thực thụ. Thay vì chờ đợi các dự án bảo tồn vĩ mô từ bên ngoài, họ chọn cách "đánh thức" di sản bằng chính đôi bàn tay mình.

Bằng sự nhạy bén thiên bẩm, những cô gái trẻ như Jixiao, Yingzhaji hay Azierguma đã biến chiếc điện thoại thông minh thành "cửa sổ" mở ra thế giới. Cách làm của họ không phải là quảng cáo hào nhoáng, mà là chia sẻ sự chân thực. Họ miệt mài ghi hình từ những góc nhỏ nhất về cách các cụ già tỉ mẩn lọc vỏ cây dại làm giấy Đông Ba, cách trạm khắc những nét chữ tượng hình uốn lượn như tranh vẽ, hay đơn giản là nhịp bước chân vang động trên những "mái nhà tổ ong" liên hoàn.

Đặc biệt, họ không chỉ "khoe" vẻ đẹp di sản, mà còn trực tiếp vận hành nền kinh tế số ngay tại bản làng. Azierguma đã biến trang cá nhân thành một gian hàng đặc sản, nơi thảo dược vùng cao và giấy cổ truyền được đóng gói bằng câu chuyện văn hóa, đem về nguồn thu hàng trăm triệu đồng mỗi năm. Chính thành công về mặt kinh tế này là "bằng chứng sống" thuyết phục nhất đối với phái nam và các bậc bối lão trong làng.

Sự thay đổi về thu nhập đã dẫn đến một "cuộc cách mạng" trong ý thức cộng đồng. Khi thấy giá trị quê mình được cả thế giới ngưỡng mộ qua màn hình, dân làng bắt đầu dừng việc phá dỡ nhà cổ để xây nhà gạch hiện đại. Họ tự nguyện quay lại phục dựng nguyên bản bằng vật liệu truyền thống, bởi giờ đây, mỗi nếp nhà gỗ, mỗi hòn đá cũ không còn là dấu tích của sự nghèo nàn, mà chính là "cần câu cơm" bền vững nhất cho tương lai.

Phụ nữ Eya miệt mài ghi hình từ những góc nhỏ nhất về cách các cụ già tỉ mẩn lọc vỏ cây dại làm giấy Đông Ba, cách trạm khắc những nét chữ tượng hình uốn lượn như tranh vẽ và giới thiệu cả các sản phẩm thủ công của họ

Diện mạo mới của làng cổ Eya

Sự thay đổi về ý thức đã dẫn đến một cuộc "lột xác" thực sự về diện mạo cho Eya. Ngôi làng không còn là một di tích tĩnh lặng mà đã trở thành một thực thể sống động. Những con đường đá cổ xưa nay được dọn dẹp sạch đẹp, hệ thống điện lưới và internet tốc độ cao đã phủ sóng đến từng nếp nhà tổ ong nhưng tuyệt nhiên không phá vỡ vẻ mộc mạc của kiến trúc gỗ đá đặc trưng.

Hiện nay, Eya đã trở thành điểm đến "phải ghé thăm" trên bản đồ du lịch di sản. Lượng du khách đổ về trực tiếp tăng vọt không chỉ mang lại nguồn thu cho các hộ gia đình mà còn thúc đẩy sự khởi sắc của hệ thống homestay bản địa, dịch vụ dẫn tour chuyên nghiệp và các mô hình trải nghiệm nông nghiệp tại chỗ. Tại đây, du khách không chỉ ngắm cảnh, mà được sống trong hơi thở của nền văn minh Nạp Tây thông qua sự hướng dẫn tận tình của những người phụ nữ bản địa.

Quan trọng hơn cả, sự thành công của những "nữ đại sứ" này đã tạo nên một hệ sinh thái kinh tế bền vững cho toàn bộ cư dân. Từ những người già chuyên tâm làm giấy Đông Ba đến phái nam tham gia vào việc phục dựng nhà cửa và dẫn tour lữ hành, tất cả đều tìm thấy sinh kế ngay tại quê hương.

Cô gái đang livestream giới thiệu với khách về chữ viết tượng hình của dân làng Eya

Phía sau những nếp nhà tổ ong trầm mặc của Eya, nhịp sống mới đang trỗi dậy mạnh mẽ với một tâm thế tự tin và kiêu hãnh. Ở đó, những người phụ nữ đang khẳng định rằng, khi biết trân quý nguồn cội và làm chủ công nghệ, di sản sẽ không bao giờ lụi tàn mà sẽ mãi là dòng chảy xanh tươi nuôi dưỡng tâm hồn và kinh tế của một ngôi làng và rộng hơn là cả dân tộc.

Nguồn: chinadailyhk.com

Nguồn: https://phunuvietnam.vn/phu-nu-eya-hoi-sinh-lang-co-hang-tram-nam-238260402124112726.htm