Zachowanie „duszy” gór i lasów na tradycyjnym papierze.

Położona wśród mglistych zboczy wioski Thanh Son (gmina Bac Quang, prowincja Tuyen Quang), wioska etniczna Red Dao od ponad wieku pielęgnuje i rozwija tradycyjne rzemiosło papiernicze. Od prostych stosów papieru używanych w rytuałach duchowych, to starożytne rzemiosło stało się Narodowym Niematerialnym Dziedzictwem Kulturowym, zapewniając dostatnie życie wiosce u podnóża wodospadu Thi.

Sztuka cierpliwości

Przybyłem do Thanh Son w suchy, słoneczny dzień, kiedy szum wodospadu Thi rozbrzmiewał echem w rozległym lesie niczym niekończąca się melodia. Tutaj, lud Red Dao z wioski Thanh Son, kultywuje tradycję wyrobu ręcznie robionego papieru – rzemiosła ściśle związanego ze źródłem wody, lasem bambusowym i rytmem życia wioski od ponad wieku.

Po nałożeniu powłoki papier jest suszony.

ZDJĘCIE: DO TU

W atmosferze przesyconej zapachem wapna palonego i ostrym aromatem leśnej żywicy, pan Lo Duc Chiu (urodzony w 1978 roku) wyciska z siebie siódme poty w bambusowym zbiorniku do wypychania. Obserwując pracę pana Chiu, zrozumiałem, dlaczego ludzie nazywają ten zawód „wykorzystywaniem ludzkiej siły do ​​pokonania siły drzew”.

Mocno przywiązał linę do belki poprzecznej, by się podeprzeć, bosymi stopami stąpając miarowo i rytmicznie po mlecznobiałej miazdze bambusowej w basenie. Jego mięśnie napięły się, pot lał się strumieniami, przesiąkając koszulę i mieszając się z chłodną wodą spływającą z wodospadu Thí.

Pan Chìu powiedział, że sztuka wytwarzania papieru czerpanego w Thanh Sơn została przekazana jego przodkom około lat 20. XX wieku. Produkcja papieru czerpanego wymaga wielu skomplikowanych etapów, a wszystkie surowce pochodzą z lasu. W szczególności, aby uzyskać gładki miąższ, młode łodygi bambusa muszą przejść trudny proces: są siekane na małe kawałki, moczone w wodzie wapiennej przez miesiąc, a następnie pozostawiane do „uśpienia” w czystej wodzie przez kolejne półtora miesiąca, aż staną się miękkie i giętkie.

„To nie jest zawód dla niecierpliwych. Wystarczy pominąć dzień moczenia albo niedbale nacisnąć pedał, a papier po wypaleniu w piecu będzie szorstki i poplamiony” – powiedział Chieu, ocierając pot z czoła, a w jego oczach błyszczała duma kogoś, kto od ponad 30 lat zajmuje się produkcją tradycyjnego papieru.

Drzewo "sa kieu" jest niezbędnym składnikiem do produkcji papieru ręcznie robionego.

ZDJĘCIE: DO TU

Wśród delikatnego szumu płynącej wody, największe wrażenie zrobiła na mnie żywica drzewna, którą ludzie z plemienia Dao nazywają „sa kieu”. To ona nadaje ręcznie robionemu papierowi jego charakterystyczne właściwości klejące i złoty kolor. Rzemieślnicy muszą zapuszczać się w głąb lasu, aby znaleźć stare pnącza, przynieść je, pociąć na małe kawałki i namoczyć, aby wydobyć z nich naturalny klej.

Bez „żywicy jedwabnej” pulpa bambusowa byłaby po prostu luźnymi włóknami. To właśnie ta leśna żywica wiąże naturę z papierem, zapewniając mu odporność, dzięki której ręcznie robiony papier Thanh Son może przetrwać dziesięciolecia bez uszkodzeń spowodowanych przez termity i rozkład.

Zachowanie rzemiosła oznacza zachowanie kodeksu moralnego.

W swoim drewnianym domu, niepewnie usytuowanym na zboczu góry, pan Ly Van Vang (70 lat) – uważany za „żywą księgę historii” wioski rzemieślniczej – powoli przewraca strony ksiąg rytualnych zapisanych pismem Dao Nôm na starym papierze.

Pan Vang wspominał, że jego ojciec przywiózł to rzemiosło do tego regionu w 1920 roku. Zanim stało się ono tradycyjną wioską rzemieślniczą, ten rodzaj papieru odgrywał ważną rolę w życiu ludu Dao, wykorzystując go w rytuałach duchowych, takich jak ceremonie inicjacyjne, modlitwy o pokój i kult przodków. Ponadto papier ten był używany do zapisywania pisma Dao Nôm, wyrobu rękodzieła oraz palony jako substytut papieru wotywnego podczas festiwali i świąt.

„Ludzie Dao wytwarzają papier nie tylko po to, by go sprzedać, ale by podtrzymać swoją wiarę. Papier używany podczas ceremonii inicjacyjnych i modlitw o pokój musi być prawdziwie czysty i nieskazitelny. Dlatego papiernicy muszą zachować prawość serca, a ich ręce nie mogą wyrządzić krzywdy. Jeśli partia papieru się zepsuje, absolutnie nie wolno jej sprzedać, lecz ponownie namoczyć. Na tym polega szacunek rzemieślnika” – zauważył pan Vang.

To właśnie to skrupulatne podejście pomogło rzemiosłu papierniczemu w wiosce Thanh Son przetrwać wzloty i upadki. W 2018 roku, kiedy tradycyjna technika papiernicza została uznana za Narodowe Niematerialne Dziedzictwo Kulturowe, cała wioska Thanh Son świętowała to wydarzenie. Było to nie tylko uznanie ze strony państwa, ale także potwierdzenie nieprzemijającej wartości kultury.

Proces powlekania papieru wymaga dużych umiejętności i dokładności.

ZDJĘCIE: DO TU

Nowe życie u stóp wodospadu Thi

Opuszczając dom pana Vanga, spotkałem Hoanga Van Sieu (urodzonego w 1990 roku), młodego kontynuatora tradycyjnego rzemiosła papierniczego w Thanh Son. W przeciwieństwie do pokolenia jego ojca, które zajmowało się produkcją papieru tylko w czasie wolnym między sezonami rolniczymi, Sieu i wielu innych młodych ludzi w wiosce uważa to za „kluczowy sektor gospodarki ”.

W Thanh Son, spośród 145 gospodarstw domowych, ponad 90 regularnie zajmuje się tym rzemiosłem. Każdego roku wioska dostarcza na rynek około 30 000 paczek papieru. Przy cenach wahających się od 220 000 do 250 000 VND za paczkę, wiele rodzin dzięki tym delikatnym arkuszom papieru zdołało uciec od ubóstwa, zbudować przyzwoite domy i kupić pojazdy.

W 90 z 145 gospodarstw domowych w Thanh Son nadal kultywowana jest tradycyjna produkcja papieru ręcznie robionego.

ZDJĘCIE: DO TU

Pan Trieu Tran Phu, sołtys wioski Thanh Son, z radością podzielił się: „Najlepsze jest to, że mieszkańcy wioski nie muszą już nosić ze sobą papieru, żeby go sprzedać. Mamy agentów w okręgu Ha Giang i sąsiednich gminach, którzy regularnie składają zamówienia. Papier z Thanh Son pojawia się teraz nawet na platformach e-commerce i podróżuje z turystami po całym kraju”.

Marzenie mieszkańców Thanh Son wykracza teraz poza zwykłą sprzedaż papieru. Chcą przekształcić swoją wioskę rzemieślniczą w atrakcję turystyczną na mapie Tuyen Quang. Turyści przyjadą nie tylko po to, by podziwiać majestatyczny wodospad Thi, ale także po to, by osobiście zanurzyć formy w kąpieli papierniczej i przykleić mokre arkusze papieru do drewnianych ścian, aby wyschły w słońcu i wietrze rozległego lasu.

Patrząc na biało-kremowe arkusze papieru rozciągnięte na drewnianych ścianach, wygrzewające się w suchym słońcu wyżyn, zrozumiałem, że siła napędowa wioski rzemieślniczej tkwi nie tylko w dochodach, ale w jej nieustannej ciągłości: starsi podtrzymują duchowy „płomień”, a młodzi zapewniają ekonomiczny „rytm”.

U stóp wodospadu Thi woda wciąż płynie, a rytmiczny odgłos kroków uderzających o bambus wciąż rozbrzmiewa echem. Ręcznie robiony papier Thanh Son zabierze jeszcze więcej, niosąc ze sobą smak lasu bambusowego i oddanie łagodnego, prostego ludu Red Dao.

Źródło: https://thanhnien.vn/giu-hon-nui-rung-บน-giay-ban-185260226194119473.htm