Siết chặt kiểm soát, xử lý nông sản không an toàn

Gần đây, trước những vụ việc sử dụng hoá chất cấm trong sản xuất, chế biến giá đỗ và dấm ăn trên địa bàn tỉnh bị cơ quan chức năng phơi bày, làm rõ, đã cho thấy công tác đảm bảo an toàn thực phẩm (ATTP) trong sản xuất nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh cần tiếp tục được đẩy lên cao, quyết liệt lập lại trật tự để hiện thực hoá mục tiêu sản xuất nông nghiệp an toàn, xanh, sạch mà tỉnh đưa ra.

Lợi nhuận "che mờ" lương tri

Chỉ trong tháng 4 vừa qua, 4 vụ việc sử dụng hoá chất cấm 6-Benzylaminopurine (6-BAP) để sản xuất đỗ giá trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh đã được Công an tỉnh phát hiện. Cụ thể ngày 8/4, Đội Chống buôn lậu, Phòng Cảnh sát kinh tế (Công an tỉnh) đã đồng loạt bắt quả tang 2 cơ sở của Ngô Thị Nhự (sinh năm 1967) và Phạm Thị Quỳnh (sinh năm 1973) cùng trú tại khu Kim Lăng, phường Quảng Yên, đang có hành vi sử dụng hoá chất 6-Benzylaminopurine để sản xuất giá đỗ với số lượng lớn. Ngày 14/4, tại phường Mạo Khê, lực lượng chức năng đã tiến hành kiểm tra xưởng sản xuất giá đỗ do Tạ Văn Xã (sinh năm 1992), trú tại phường Móng Cái 1 làm chủ cũng đã phát hiện khoảng 4 tấn giá đỗ có chứa chất cấm. Ngày 17/4/2026, lực lượng Công an tỉnh tiếp tục phát hiện cơ sở sản xuất giá đỗ của N.V.N (sinh năm 1987), trú tại phường Quang Hanh đang có hơn 1.000kg giá đỗ trong giai đoạn nảy mầm “ngậm” hoá chất 6-Benzylaminopurine.

Không gian bên trong xưởng sản xuất giá đỗ tại phường Mạo Khê. Ảnh: Quốc Xã (Công an tỉnh Quảng Ninh)

Trong khi các vụ việc sử dụng hoá chất cấm 6-Benzylaminopurine để sản xuất giá đỗ liên tục bị phanh phui, truyền thông cũng đưa tin rầm rộ, dư luận lên án gay gắt thì vẫn có những đối tượng không hề chùn bước. Mới đây nhất, ngày 28/4, Công an tỉnh Quảng Ninh sau khi tiến hành kiểm tra đột xuất một cơ sở sản xuất tại khu phố Hà Khẩu 5, phường Hà Khẩu do Nguyễn Văn Tứ (sinh năm 1997) làm chủ đã tiếp tục phát hiện lượng giá đỗ gần 2 tấn có chứa thành phần hoá chất 6-Benzylaminopurine.

Trước đó, ngày 19/3, lực lượng chức năng kiểm tra đột xuất cơ sở xưởng sản xuất dấm nếp ủ men từ gạo của Công ty TNHH MTV Tuấn Hằng ( khu Tân Lập 3, phường Quang Hanh) và bắt quả tang Phạm Thanh Tuấn đang dùng hóa chất Axit acetic pha loãng với nước máy để sản xuất dấm. Mở rộng điều tra, cơ quan công an xác định bà Vũ Thị Dung (mẹ đẻ Phạm Thanh Tuấn) là người thành lập công ty, trực tiếp mua thiết bị và dùng hóa chất Axit acetic pha dấm từ năm 2018 đến tháng 9/2025.

6-Benzylaminopurine (6-BAP) là hoá chất thuộc nhóm Cytokinin, bị cấm sử dụng trong sản xuất thực phẩm, bởi khi xâm nhập vào cơ thể sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đối với sức khoẻ con người, nhẹ có thể gây ngộ độc, rối loạn tiêu hóa cấp, suy gan, suy thận và hệ thần kinh, làm tăng nguy cơ mắc bệnh ung thư. Axit acetic cũng vậy, khi vào cơ thể người có thể gây ngộ độc thần kinh, ung thư, thậm chí tử vong nếu pha vượt ngưỡng cho phép.

2 can nhựa chứa axit acetic được phát hiện tại cơ sở sản xuất giấm tại Công ty TNHH MTV Tuấn Hằng. Ảnh Nguyễn Khánh (CTV)

Điều đáng nói các đối tượng trên đều nắm rõ tác hại của hoá chất 6-Benzylaminopurine và axit acetic đối với sức khoẻ con người cũng như những quy định về đảm bảo an toàn thực phẩm trong sản xuất nông nghiệp và thực phẩm, tuy nhiên vì lợi nhuận đã bất chấp. Tại lời khai với cơ quan điều tra, các đối tượng Ngô Thị Nhự và Phạm Thị Quỳnh đều cho biết: Khi dùng hoá chất 6-Benzylaminopurine trên giá đỗ giúp sinh trưởng nhanh, gia tăng tối đa năng suất, cọng giá trông mập mạp, bắt mắt hơn, nhiều khách hàng mua hơn và lợi nhuận cũng sẽ đạt cao hơn. Đây cũng là 2 đối tượng có quan hệ chị em dâu với nhau, trong quá trình sản xuất đỗ giá có thông tin với nhau về loại hoá chất 6-Benzylaminopurine.

Nâng cao hơn nữa trách nhiệm quản lý nhà nước về ATTP

Sau các vụ việc vi phạm an toàn thực phẩm trong sản xuất nông nghiệp và thực phẩm thời gian gần đây, câu hỏi đặt ra là hiệu quả của công tác kiểm tra, giám sát của các đơn vị chức năng, bao gồm chính quyền cơ sở như thế nào?

Toàn tỉnh hiện có 51.170 cơ sở sản xuất, chế biến và kinh doanh thực phẩm, trong đó lĩnh vực thuộc ngành Nông nghiệp quản lý là 26.682 cơ sở, bao gồm 870 cơ sở cấp tỉnh quản lý, 25.812 cơ sở cấp xã quản lý. Theo quy định, sản xuất, chế biến, kinh doanh thực phẩm từ sản phẩm nông nghiệp là hoạt động sản xuất, chế biến, kinh doanh có điều kiện. Các cơ sở do cấp tỉnh quản lý buộc phải được cấp giấy chứng nhận an toàn thực phẩm, cơ sở do cấp xã quản lý phải ký cam kết đảm bảo an toàn thực phẩm. Cấp có thẩm quyền có trách nhiệm kiểm tra, giám sát, thẩm định và hậu kiểm về công tác an toàn thực phẩm; xử phạt các đơn vị nếu vi phạm về an toàn thực phẩm.

Pha lóc thịt bò bằng dây chuyền thiết bị giết mổ gia súc lớn tiên tiến tại Công ty DNG Phú Lâm.

Thực tế là từ đầu năm đến nay, toàn tỉnh đã kiểm tra, giám sát, phát hiện và xử phạt vi phạm hành chính 450 cơ sở với tổng số tiền xử phạt gần 4,5 tỷ đồng; tiêu hủy, tịch thu nhiều sản phẩm giá trị ước đạt gần 7,2 tỷ đồng. Tuy nhiên, kết quả xử lý vi phạm nói trên mới chủ yếu dừng ở cấp tỉnh thực hiện

Ông Nguyễn Minh Sơn, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết: Ở cấp xã ghi nhận công tác giám sát, hậu kiểm an toàn thực phẩm còn hạn chế; công tác kiểm soát mối nguy về an toàn thực phẩm chưa kịp thời, công tác kiểm tra việc thực hiện cam kết của các cơ sở sau ký cam kết sản xuất kinh doanh thực phẩm an toàn đạt thấp; công tác kiểm tra đột xuất, xử lý vi phạm về an toàn thực phẩm cũng thấp, trong 4 tháng qua chưa tiến hành xử phạt vụ việc nào, chủ yếu là nhắc nhở.

Trở lại với 5 vụ việc sử dụng hoá chất 6-Benzylaminopurine và Axit acetic trong sản xuất sản phẩm nông nghiệp vừa bị phát hiện, xử lý trong tháng 4 vừa qua cho thấy lỗ hổng đang ở cấp cơ sở. Phân tích của cơ quan điều tra tại cuộc họp tại UBND tỉnh về an toàn thực phẩm cuối tháng 4 vừa qua cho thấy 4/5 đơn vị vi phạm là cơ sở sản xuất, chế biến quy mô nhỏ lẻ, thuộc quyền quản lý của chính quyền cấp xã. Trong đó, 1 cơ sở không có giấy phép hoạt động, 1 cơ sở không ký cam kết an toàn thực phẩm, 2 cơ sở còn lại có ký cam kết an toàn thực phẩm nhưng không có hậu kiểm sau ký cam kết. Điều đáng nói là các cơ sở mặc dù “có vấn đề” song vẫn hoạt động liên tục, đưa ra thị trường số lượng lớn hàng hoá có chứa chất cấm, gây hại cho sức khoẻ người dùng.

Chế biến nem chua tại cơ sở sản xuất giò chả Việt Nga (khu Bình Xuân, phường Mạo Khê).

Từ tình trạng này cho thấy đã đến lúc cần nâng cao hơn nữa trách nhiệm quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm, tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo từ các cấp ủy, đảng, chính quyền địa phương. Người đứng đầu các cơ quan, đơn vị, địa phương chịu trách nhiệm khi để xảy ra vi phạm pháp luật về an toàn thực phẩm; sẽ bị xử lý nghiêm nếu lơ là, thiếu trách nhiệm trong quản lý an toàn thực phẩm.

Anh Vũ Nguyễn Nguyên Vũ, Quản lý quán MUZYLY (phường Móng Cái 1): "Mong muốn các đơn vị chức năng chấn chỉnh, đưa hoạt động sản xuất, chế biến và cung ứng nông sản vào nền nếp, ưu tiên mục tiêu an toàn lên hàng đầu".

Thời gian qua, chúng tôi có nắm bắt thông tin một số cơ sở sử dụng hoá chất độc hại để sản xuất thực phẩm, bao gồm đỗ giá và giấm ăn. Dưới góc độ một người tiêu dùng, tôi không khỏi lo ngại về khâu sản xuất, chế biến và cung ứng nông sản ra thị trường, nhất là những nông sản dùng để ăn uống trực tiếp. Chúng tôi rất mong đơn vị chức năng có giải pháp hiệu quả hơn trong việc chấn chỉnh, đưa hoạt động sản xuất, chế biến và cung ứng nông sản vào nền nếp, đúng quy định, ưu tiên mục tiêu an toàn lên hàng đầu. Còn bản thân tôi với vai trò người kinh doanh ngành hàng đồ uống, tôi cũng nhận thức rõ hơn, có ý thức cao hơn trong việc đảm bảo an toàn sản phẩm của mình, từ khâu chọn nguyên liệu phải rất cẩn thận, đảm bảo nguồn gốc sạch đến công thức pha chế, việc đảm bảo vệ sinh trong quá trình pha chế và phục vụ khách.

Anh Lê Văn Việt, Chủ cơ sở sản xuất giò chả Việt Nga (khu Bình Xuân, phường Mạo Khê): “Sẵn sàng phối hợp cùng đơn vị chức năng trong kiểm tra, giám sát hoạt động sản xuất, coi đây là một kênh để nâng cao kiến thức, ý thức sản xuất an toàn và quảng bá sản phẩm”. 

Đối với cơ sở của chúng tôi là cơ sở sản xuất kinh doanh có điều kiện, chúng tôi thực hiện nghiêm các quy định về an toàn thực phẩm, được cấp giấy chứng nhận an toàn thực phẩm, thường xuyên được đơn vị chức năng và chính quyền địa phương kiểm tra giám sát trong các khâu truy xuất nguồn gốc thực phẩm, hạ tầng, thiết bị và quy trình chế biến,… Chúng tôi cho rằng sự quan tâm đồng hành, định hướng, giám sát như vậy góp phần khiến chúng tôi chủ động nâng cao kiến thức và ý thức sản xuất kinh doanh thực phẩm an toàn hơn. Đồng thời, việc được các đơn vị chức năng kiểm tra, giám sát còn là tiêu chí để cơ sở chúng tôi tự tin cạnh tranh với các cơ sở sản xuất kinh doanh cùng loại khác và quảng bá thương hiệu sản phẩm sạch của mình ra thị trường.

Chị Hoàng Thị Phượng, Giám đốc HTX quế hồi Chu Phượng (thôn Pắc Pộc, xã Hoành Mô): “Chúng tôi mong muốn được tạo điều kiện để có diện tích phơi sấy sản phẩm đạt chuẩn”. 

Đối với 2 sản phẩm hồi, quế, chúng tôi đều phải cần diện tích để phơi sấy ngoài trời, tuy nhiên hiện nay địa phương chưa có quy hoạch khu vực dành riêng cho sơ chế, chế biến nông sản nên vị trí phơi sấy quế hồi của chúng tôi gần như tự phát, tận dụng những bờ đất, bìa rừng, ven suối có mặt bằng trống để phơi. Việc phơi sấy quế hồi trên những diện tích đất tận dụng như vậy về mặt sản xuất cũng không ổn định, về mặt đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm cũng chưa hẳn là tuyệt đối. Chúng tôi mong muốn được chính quyền tạo điều kiện về mặt bằng để chúng tôi có thể xây dựng hạ tầng sân phơi đạt chuẩn, có nền xi măng, có hệ thống thoát nước, thoát khí hoặc lắp đặt được những thiết bị để phơi sấy quế hồi sạch đẹp hơn, đảm bảo chất lượng cho sản phẩm.

Ông Nguyễn Thái Bình, Phó Giám đốc Công ty CP Thương mại dịch vụ và sản xuất DNG Phú Lâm: “Tự bản thân cơ sở sản xuất phải ý thức cao trong khâu đảm bảo an toàn thực phẩm để tồn tại và phát triển”.

Kể từ cuối năm 2025 đến nay, cùng với hạng mục chăn nuôi bò, DNG Phú Lâm đã đưa hệ thống dây chuyền giết mổ gia súc lớn vào hoạt động, công suất thiết kế đạt 60 tấn/ngày đêm, hiện đang vận hành đạt ½ công suất thiết kế. Trong chiến lược sản xuất kinh doanh, chúng tôi sẽ hướng tới gia tăng sản lượng thịt bò cung cấp cho thị trường nội địa cũng như xuất khẩu thịt bò mát sang thị trường các nước lân cận. Chính bởi vậy ngay từ khi khởi động, DNG Phú Lâm đã ý thức rất cao về việc đầu tư dây chuyền thiết bị hiện đại tân tiến, đặc biệt là việc đảm bảo quy trình giết mổ an toàn, đúng luật, đúng quy định. Hiện sản phẩm thịt bò của DNG Phú Lâm đã đủ tiêu chuẩn và có mặt tại các siêu thị, bếp ăn, nhà hàng lớn trong nước, đồng thời cũng đang được các khách hàng lớn ở Trung Quốc, Đài Loan kiểm nghiệm để sớm nhất có thể nhập hàng thịt bò từ DNG Phú Lâm về nước.

Việt Hoa

Nguồn: https://baoquangninh.vn/siet-chat-kiem-soat-xu-ly-nong-san-khong-an-toan-3406597.html