Người kế nghiệp bố
Anh Nguyễn Đắc Thành, Giám đốc HTX Sản xuất nông nghiệp Thành Hưng là thợ cơ khí - cái nghề vốn “lang bạt kỳ hồ” khắp nơi cho đến khi lập gia đình lại về quê làm nông những mong sự ổn định, gần gũi với người thân. Hơn 10 năm trước cũng là thời điểm mà dự án trồng cây thanh long ruột đỏ ở huyện Lập Thạch (Vĩnh Phúc cũ) được phê duyệt, Nhà nước hỗ trợ các hộ một phần cây giống, vật tư, phân bón.
Một góc đồi trồng thanh long của HTX Sản xuất Nông nghiệp Thành Hưng. Ảnh: Dương Đình Tường.
Anh Thành hăm hở thuê 2ha đất rừng sản xuất của người dân với thời hạn 10 năm, mỗi năm giá 15 triệu đồng để trồng thanh long ruột đỏ. Trước khi có dự án, năm 2005 bố anh là ông Nguyễn Đình Long đã tự mua giống thanh long ruột đỏ về trồng thử nghiệm trên diện tích 4.000m2 ở vườn nhà. Không ngờ đất đồi nhiều sỏi đá nơi đây rất hợp với loại cây họ xương rồng này. 2 năm sau, khi cây thanh long cho thu bói ông Long mới phát hiện bị lẫn giống, cây hoa ra ít, cây hoa ra nhiều, cây đậu nhiều quả, cây đậu ít quả, năng suất hoàn toàn khác nhau dù chất lượng giống nhau.
Ông đánh dấu những cây tốt dành để nhân giống tiếp, đồng thời loại bỏ những cây xấu. Thanh long nhanh chóng trở thành cây xóa đói giảm nghèo cho mảnh đất nghèo Lập Thạch. Khi mục tiêu 100ha thanh long của dự án đã đạt đủ, người dân còn tự phát triển thêm được 200ha nữa. Với uy tín của mình, ông Long được bà con tin tưởng bầu làm Chủ tịch Hội thanh long ruột đỏ của huyện.
Áp dụng những kinh nghiệm của bố vào sản xuất, anh Thành cũng tự nhân giống thanh long ruột đỏ để trồng nhưng khi phát triển mạnh diện tích vẫn phải mua giống bên ngoài. Sau 2 năm, 0,5ha thanh long trồng bằng giống trôi nổi bên ngoài đó ra hoa, đậu quả rất kém, anh đành phải phá bỏ, chấp nhận lỗ 300 triệu đồng.
Thời kỳ đầu, thanh long ruột đỏ ở Lập Thạch có giá bán tới 60 - 70.000đ/kg, ngang với 10kg gạo nhưng nhiều nhà vườn vẫn lỗ, còn thanh long ruột đỏ ở tỉnh Bình Thuận có giá bán 7.000đ/kg mà các nhà vườn vẫn lãi. Mang trong đầu câu hỏi ấy, anh Thành bắt xe khách vào Bình Thuận để học hỏi nhưng chỉ 2 hôm lại phải về quê vì không có phương tiện di chuyển giữa các vườn thanh long rộng mênh mông ở đây. Lần sau, anh bỏ xe máy vào cốp xe khách, trở lại Bình Thuận để học hỏi tiếp. Qua hàng chục chuyến đi như vậy, cuối cùng anh cũng nắm được kỹ thuật cơ bản để trồng thanh long thành công.
Anh Nguyễn Đắc Thành, Giám đốc HTX Sản xuất Nông nghiệp Thành Hưng kiểm tra vườn thanh long. Ảnh: Dương Đình Tường.
Chuyển hướng sản xuất theo VietGAP
Năm 2020, khi hết hạn thuê đất của dân, anh Thành đấu thầu 10ha đất 5% của xã với thời hạn 5 năm. Đó là những quả đồi vốn trước kia trồng bạch đàn, cao thấp mấp mô nên anh phải thuê máy về san ủi, cải tạo lại mặt bằng. Lần này anh trồng thanh long leo giàn, tưới tự động chứ không đơn giản chỉ leo trụ bê tông, tưới thủ công như trước. Ngoài ra anh còn đầu tư một nhà kho rộng 1.000m2 để chứa vật tư, sơ chế sản phẩm và một nhà ở cho công nhân.
Chuyển biến lớn nhất trong sản xuất thanh long không phải ở trên bề mặt mà ẩn sâu dưới đất. “Thanh long không có lá nên ít bị sâu bệnh nhưng phải đặc biệt lưu ý đến nấm hại. Có rất nhiều loại nấm hại với chu kỳ phát triển từ 15 - 30 ngày tùy giống, tùy thời tiết nên phải nắm rõ đặc điểm của chúng để phòng ngừa. Nấm hại không chỉ có trong đất mà còn trong không khí, khi gặp điều kiện nắng nóng, mưa nhiều sẽ phát triển rất nhanh”, anh Thành chia sẻ.
Lúc còn thuê 2ha đất của dân anh sản xuất theo kiểu thông thường, bón 30% phân chuồng, 70% phân hóa học, còn thuốc BVTV hoàn toàn hóa học, tháng nào anh cũng “đánh” trung bình 2 - 3 lần để trị bệnh thán thư, đốm nâu, đốm mắt cua, nấm tắc kè, nấm bã trầu, ruồi vàng, sâu đen, bọ xít, bọ cành… Hàng chục người đeo bình đi phun thuốc, phải vài ngày mới xong.
Giờ, trên 10ha đấu thầu đất 5% của xã anh chuyển hướng sang tiêu chuẩn VietGAP. Phân bón chủ yếu dùng loại hòa tan, tự mua, tự phối trộn rồi cho vào hệ thống tưới tự động, tuy nhiên anh vẫn chú trọng bón phân chuồng mỗi năm 1 lần để làm nền cho các vi sinh vật phát triển. Thuốc trừ bệnh hóa học thì vẫn cần nhưng 2 tháng mới phun 1 lần, còn lại anh dùng các chế phẩm sinh học như Trichoderma, Bacillus hòa với phân nước cho vào hệ thống tưới tự động mỗi tháng 1 lần để diệt các loại nấm hại. Cỏ dại được anh quản lý, cắt bằng máy chứ không sử dụng thuốc diệt cỏ.
Anh Nguyễn Đắc Thành, Giám đốc HTX Sản xuất Nông nghiệp Thành Hưng cắt tỉa vườn thanh long. Ảnh: Dương Đình Tường.
Ngoài phối hợp chặt chẽ với Chi cục Trồng trọt và BVTV tỉnh Phú Thọ về kỹ thuật, HTX Sản xuất nông nghiệp Thành Hưng còn thuê một chuyên gia trong Nam ra ăn ở tại chỗ để chỉ đạo sản xuất. Một trạm giám sát và dự báo thời tiết có bán kính phủ sóng 5km cũng được tỉnh đầu tư lắp đặt ngay tại vùng trồng thanh long để hỗ trợ HTX. Chỉ cần mở app trên điện thoại, anh Thành có thể biết trước thông tin về thời tiết trong 5 - 7 ngày cũng như khu vực nào bị khô để ấn nút hệ thống tưới tự động, bổ sung thêm nước cùng dinh dưỡng cho cây và phòng trừ nấm bệnh.
Nhờ đó, thanh long phát triển cân đối và ít bệnh hơn. Anh còn đầu tư hệ thống chiếu sáng bằng đèn LED chuyên dụng để kích thích cây thanh long ra hoa trái vụ nhằm tránh điệp khúc “được mùa rớt giá”, không phải cạnh tranh về giá với hàng chính vụ.
Cây thanh long của HTX hiện đã được cấp mã số vùng trồng nội địa lẫn xuất khẩu. Thanh long của HTX đã được xuất khẩu một năm, mới đây vài đơn vị đề nghị hợp tác để xuất khẩu tiếp, yêu cầu ít nhất phải đảm bảo sản lượng 2 container/tháng (tương đương 50 tấn) nhưng HTX không thể đáp ứng được sản lượng.
Tiếng là có khoảng 300ha thanh long ruột đỏ nhưng các nhà vườn của xã Lập Thạch không sản xuất cùng một quy trình kỹ thuật, không có sự liên kết với nhau nên hiện 100% chỉ bán nội địa.
Tuy không năng suất bằng trồng ở trong Nam nhưng thanh long ruột đỏ trồng ngoài Bắc lại có chất lượng rất thơm ngon. Mỗi tháng thanh long ra hoa 2 lần, công nhân phải vặt bỏ một lứa, để lại một lứa. Quả thanh long mời tôi hôm ấy là lứa quả đầu của năm, sản lượng chỉ khoảng 3 tấn nhưng giá bán đạt 28.000đ/kg. Trong 10ha của HTX hiện có 4ha đang cho thu hoạch, sản lượng đạt 100 - 120 tấn mỗi năm, tổng thu khoảng 2 tỷ đồng, trừ chi phí còn lãi 700 - 800 triệu đồng. Khi 6ha còn lại cho thu hoạch, doanh thu, lợi nhuận của HTX sẽ lớn hơn nhiều.
Nguồn: https://nongnghiepmoitruong.vn/so-hoa-xanh-hoa-tren-doi-thanh-long-d815257.html
