Sức bật mới trong phát triển đô thị

Đồng Nai khi trở thành thành phố trực thuộc Trung ương sẽ tạo sức bật mới, động lực mới để trở thành một cực tăng trưởng cấp quốc gia của vùng Đông Nam Bộ, khu vực phía Nam, góp phần thực hiện chiến lược phát triển đô thị quốc gia.

Một góc đô thị phường Bình Phước, tỉnh Đồng Nai. Ảnh: CTV

Đây cũng là thời cơ để Đồng Nai đẩy nhanh quá trình tái cấu trúc không gian đô thị, hướng tới xây dựng đô thị thông minh, hiện đại trên cơ sở ứng dụng công nghệ thông tin và nhất là công nghệ số.

Hình thành đô thị đa trung tâm

Hiện nay, trên địa bàn tỉnh Đồng Nai có 22 đô thị. Theo Quyết định số 972/QĐ-UBND, ngày 20-3-2026 của UBND tỉnh về việc công bố danh mục đô thị loại II, loại III được thực hiện theo Điều 15 Nghị quyết 111/2025/UBTVQH15, hệ thống đô thị tỉnh Đồng Nai được chuyển tiếp có 3 khu vực đô thị loại II gồm: khu vực đô thị Biên Hòa, khu vực đô thị Long Khánh và khu vực đô thị Đồng Xoài. Cùng với đó, trên địa bàn tỉnh có 19 khu vực đô thị thuộc đô thị loại III.

Theo Đồ án điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Đồng Nai thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, trong phương án quy hoạch hệ thống đô thị trên địa bàn tỉnh, Đồng Nai xác định: Phát triển hệ thống đô thị cần tính đến yếu tố liên kết vùng, theo hướng đô thị bền vững, thông minh, xanh và thích ứng với biến đổi khí hậu, phù hợp với xu thế phát triển đô thị hiện đại, sống tốt và yêu cầu phát triển dài hạn của tỉnh.

Theo Quyết định số 615/QĐ-TTg, ngày 4-4-2026 của Thủ tướng Chính phủ điều chỉnh Quy hoạch vùng Đông Nam Bộ thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, xác định thành lập thành phố Đồng Nai trực thuộc Trung ương, nâng cao vai trò động lực của Đồng Nai trong phát triển vùng Đông Nam Bộ; gắn kết chặt chẽ, hài hòa với Thành phố Hồ Chí Minh trong tạo lập và phát triển không gian kinh tế, đô thị của vùng.

“Đồng thời, trong xu thế phát triển mới, việc phát triển đô thị trên địa bàn tỉnh cũng sẽ gắn với mô hình TOD (phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng), phát triển nén, hỗn hợp, thiết lập các không gian đặc trưng quanh các nhà ga giao thông công cộng” - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Giám đốc Sở Tài chính Trương Thị Hương Bình cho biết.

Đặc biệt, theo UBND tỉnh, khi trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, sẽ tạo ra những thay đổi rõ trong cách tiếp cận quy hoạch và tổ chức không gian đô thị Đồng Nai. Đây là điều kiện thuận lợi để nâng cao chất lượng kiến trúc đô thị và từng bước hình thành hệ thống cảnh quan đồng bộ, hiện đại và có bản sắc.

Cụ thể, khi chuyển sang mô hình thành phố trực thuộc Trung ương, hệ thống quy hoạch đô thị có điều kiện được rà soát và điều chỉnh một cách toàn diện. Các đồ án quy hoạch hiện có cần được cập nhật phù hợp với yêu cầu phát triển mới, nhất là trong bối cảnh các động lực lớn đang hình thành như: Cảng hàng không quốc tế (sân bay) Long Thành, hệ thống logistics quy mô quốc tế, các hành lang giao thông liên vùng và các khu vực dự kiến phát triển trung tâm đổi mới sáng tạo. Việc cập nhật quy hoạch theo hướng tích hợp đa ngành sẽ giúp tổ chức không gian đô thị chặt chẽ hơn, hạn chế tình trạng phát triển thiếu kiểm soát và nâng cao chất lượng môi trường sống đô thị.

Đẩy nhanh tái cấu trúc không gian đô thị

Theo đánh giá, khi trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, với mục tiêu xây dựng đô thị thông minh, hiện đại trên cơ sở ứng dụng công nghệ thông tin và nhất là công nghệ số góp phần rút ngắn được thời gian phát triển, hướng tới quản trị thành phố hoạt động hiệu lực, hiệu quả.

Một góc phường Trấn Biên, đô thị trung tâm tỉnh Đồng Nai. Ảnh: Phạm Tùng

Điều này sẽ tạo điều kiện đẩy nhanh quá trình tái cấu trúc không gian đô thị theo mô hình thành phố đa trung tâm Biên Hòa - Long Thành - Nhơn Trạch - Long Khánh - Đồng Xoài - khu vực biên giới với liên kết hữu cơ về hạ tầng - nhân lực - sinh thái với hệ thống đô thị trong vùng từ Thành phố Hồ Chí Minh.

Các đô thị nhỏ của Đồng Nai cũng có cơ hội được đầu tư đồng bộ hơn, góp phần giảm tải cho khu vực trung tâm lớn.

Trong mô hình thành phố đa trung tâm của Đồng Nai, “tam giác” Biên Hòa - Long Thành - Nhơn Trạch là khu vực động lực quan trọng nhất, giữ vai trò hạt nhân về kinh tế, đô thị và logistics của toàn hệ thống đô thị. Trong đó, đô thị Biên Hòa tiếp tục giữ vai trò là trung tâm hành chính, tài chính và thương mại truyền thống; đồng thời được định hướng từng bước chuyển đổi các khu công nghiệp cũ sang các chức năng dịch vụ, đổi mới sáng tạo và các khu đô thị chất lượng cao. Đẩy mạnh phát triển các không gian ven sông Đồng Nai theo hướng hình thành các trục cảnh quan và không gian công cộng, góp phần cải thiện môi trường sống và tạo bản sắc đô thị.

Trong khi đó, đô thị Long Thành được xác định là cực tăng trưởng mới của vùng đô thị trung tâm, gắn với sự hình thành Sân bay Long Thành, đô thị Sân bay Long Thành.

Theo kiến trúc sư Khương Văn Mười, nguyên Phó Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam, đô thị Sân bay Long Thành sẽ hình thành sau khi có sân bay. Do đó, khi hình thành, đô thị này sẽ thu hút được những dự án đầu tư có cấu trúc hoàn chỉnh nhất, hiện đại nhất, ứng dụng công nghệ 4.0, phát triển các loại hình công nghệ cao.

Với đô thị Nhơn Trạch, có sẵn lợi thế nằm trên các trục giao thông chiến lược, đây sẽ là khu vực đô thị được định hướng phát triển thành đô thị ven sông và đô thị công nghiệp - logistics quy mô lớn, giữ vai trò kết nối giữa vùng đô thị Đồng Nai với Thành phố Hồ Chí Minh và hệ thống cảng biển của vùng Đông Nam Bộ.

Phạm Tùng

Nguồn: https://baodongnai.com.vn/de-an-thanh-lap-thanh-pho-dong-nai/202604/suc-bat-moi-trong-phat-trien-do-thi-c3b3616/