Thị trường vốn - "chìa khóa" cho tăng trưởng bền vững

VTV.vn - Một thị trường vốn đủ sâu và minh bạch không chỉ hỗ trợ doanh nghiệp huy động vốn dài hạn mà còn tạo nền tảng cho mục tiêu tăng trưởng cao.

Cần nguồn vốn trung dài hạn cho đầu tư phát triển

Để đạt được mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số, Kết luận 18 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội đặt ra nhiệm vụ phải chuyển đổi sang mô hình tăng trưởng mới - lấy phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính.

Trong biểu đồ về năng suất lao động của Việt Nam, dù đã có sự cải thiện, tăng đều qua các năm, đạt mức tăng trung bình 6,8% vào năm ngoái, nhưng vẫn còn phụ thuộc khá nhiều vào vốn và lao động, trong khi các động lực về khoa học công nghệ chưa nhiều.

Biểu đồ về năng suất lao động của Việt Nam.

Mục tiêu được Chính phủ đặt ra, đến năm 2030, phấn đấu năng suất lao động tăng trung bình khoảng 8,5% mỗi năm. Để làm được điều này, rõ ràng doanh nghiệp cần đầu tư hơn nữa cho đổi mới công nghệ, nâng cao năng lực cạnh tranh và quá trình đòi hỏi một nguồn vốn đầu tư dài hạn.

Từ nông nghiệp đến dệt may, nhiều doanh nghiệp mạnh tay đầu tư máy móc để tăng năng suất, song áp lực vốn vẫn đè nặng. Ảnh minh họa.

Cám là một phụ phẩm của quá trình xay xát lúa gạo. Trước kia, doanh nghiệp gần như không sử dụng tới, nhưng vài năm gần đây thì cám lại là nguồn thu chủ yếu của doanh nghiệp. Công ty Đa năng có thể xuất khẩu tới 350.000 tấn mỗi năm. Để xuất khẩu thành công, doanh nghiệp phải đầu tư thêm hệ thống xử lý, sấy, nghiền để bảo đảm đồng đều chất lượng hàng xuất đi. Ước tính vốn đầu tư khoảng trên 20 tỷ đồng.

"Phần phụ phẩm cám và tấm mình chỉ tiêu thị trong nước, bán cho người cho nhu cầu chăn nuôi , với giá 10% giá trị gạo. Nhưng 3 năm trở lại đây phần phụ phẩm này chúng ta xuất khẩu 70% giá trị gạo. Các đơn hàng rất đều đặn", ông Nguyễn Thanh Tùng - Trợ lý Chủ tịch Công ty Đa năng cho hay.

Công ty Cổ phần Đầu tư và Thương mại TNG - một doanh nghiệp may mặc cũng đầu tư hàng trăm tỷ đồng cho các công nghệ mới từ cắt, tới may và vận hành. Áp dụng công nghệ giúp họ tăng năng suất thêm từ 5-10% tùy công đoạn. Quan trọng hơn là tăng độ chính xác, giảm lượng hàng lỗi, đã giúp doanh nghiệp có thêm đơn hàng từ các thị trường lớn.

"Công nhân không đòi hỏi tay nghề cao như trước, chia công đoạn, công nhân chỉ cần làm 1 - 2 công đoạn, rất quen tay và đơn giản. Công đoạn nào mà giảm 20% thời gian thì chúng tôi đầu tư máy móc ngay lập tức. Các máy móc tầm 1 tỷ trở xuống mà thay được 1 người đó là hiệu quả vì khấu hao máy móc còn rẻ hơn tiền lương" ông Nguyễn Đức Mạnh - Chủ tịch Công ty Cổ phần Đầu tư và Thương mại TNG cho hay.

Năng suất, chất lượng tăng trưởng, nhưng đầu tư công nghệ đòi hỏi nguồn vốn dài hạn. Đây là thách thức lớn với các doanh nghiệp. Đặc biệt, doanh nghiệp vừa và nhỏ, chưa có đủ thời gian tích lũy nguồn lực, họ sẽ phải đi vay vốn. Tuy nhiên, lãi suất vay hiện đang là vấn đề khiến nhiều doanh nghiệp phải tính toán.

Ông Nguyễn Kim Hùng - Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam cho biết: "Nguồn cung tiền trên thị trường hiện vẫn còn phụ thuộc khá nhiều vào tiền gửi tiết kiệm trong dân. Muốn giảm được lãi suất cho vay thì việc huy động phải ở mặt bằng hợp lý hơn".

Các khoản vay đầu tư thường kéo dài 3-5 năm hoặc hơn. Do đó, doanh nghiệp mong muốn có chính sách lãi suất cho đầu tư phát triển có thời gian ổn định hơn, thay vì chỉ ưu đãi lãi suất một vài tháng như hiện nay rồi thả nổi.

Khơi thông nguồn vốn dài hạn cho tăng trưởng

Hiện các ngân hàng cũng có gói cho vay doanh nghiệp đầu tư, nhưng lãi suất sau thả nổi thường cộng thêm từ 3,5 - 4%/năm. Do đó, với mặt bằng huy động cao hiện nay cũng khiến nhiều doanh nghiệp e ngại.

Tuy nhiên, ngành ngân hàng cũng có những khó khăn riêng, bởi trên 80% nguồn vốn huy động đầu vào là ngắn hạn. Nếu cho vay trung dài hạn quá nhiều sẽ gây ra rủi ro chênh lệch kỳ hạn cho hệ thống. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải phát triển mạnh thị trường vốn.

Công ty Quản lý quỹ PVI vừa giải ngân khoảng 1.000 tỷ đồng để mua hơn 1% cổ phần của một ngân hàng niêm yết trong đợt phát hành riêng lẻ gần đây. Khoản đầu tư không chỉ cho thấy niềm tin của các nhà đầu tư tổ chức vào triển vọng thị trường, mà còn phản ánh xu hướng dòng vốn dài hạn đang dần quay trở lại với những doanh nghiệp có nền tảng quản trị tốt và chiến lược phát triển rõ ràng, đặc biệt là nhóm ngân hàng và các công ty chứng khoán.

Bà Trịnh Quỳnh Giao - Tổng Giám đốc Công ty Quản lý quỹ PVI cho biết: "Thứ nhất là họ có một vị thế nhất định trong thu hút vốn với các nhà đầu tư, với tính minh bạch, với chất lượng quản trị. Thứ hai cũng là tính thanh khoản. Bởi vì những cổ phiếu, hay trái phiếu phát hành ra của ngân hàng hay công ty chứng khoán có một thị trường giao dịch thứ cấp".

Đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số chỉ có thể trở thành động lực tăng trưởng nếu dòng vốn dài hạn được khơi thông mạnh mẽ. Ảnh minh họa.

Hiện nay, tín dụng ngân hàng vẫn là kênh dẫn vốn chủ đạo của nền kinh tế. Tuy nhiên, với quy mô tín dụng đã lên tới khoảng 145% GDP, áp lực lên hệ thống ngân hàng ngày càng lớn. Trong khi đó, nhu cầu vốn trung và dài hạn phải được chia sẻ nhiều hơn bởi thị trường vốn, thông qua cổ phiếu, trái phiếu hay các quỹ đầu tư.

Ông Đặng Thanh Tùng - Giám đốc Nghiệp vụ, Công ty Quản lý quỹ Dragon Capital cho biết: "Chúng ta cần đến nguồn vốn của các kênh huy động vốn khác. Cụ thể ở đây là chứng khoán hay là trái phiếu. Ở đây quy mô của thị trường Việt Nam vẫn đâu đó khiêm tốn so với thị trường trong khu vực".

Chính phủ đang đặt mục tiêu nâng quy mô vốn hóa thị trường chứng khoán lên khoảng 120% GDP vào năm 2028. Để đạt mục tiêu này, bên cạnh mở rộng quy mô thị trường, yêu cầu đặt ra là nâng cao chất lượng hàng hóa, đa dạng sản phẩm đầu tư và củng cố niềm tin của nhà đầu tư.

"Các doanh nghiệp cần chủ động công bố thông tin, cải hiện chất lượng quản trị, xây dựng hình ảnh uy tín chủ động trên thị trường vốn để thu hút nhà đầu tư", bà Trịnh Quỳnh Giao - Tổng Giám đốc Công ty Quản lý quỹ PVI nêu ý kiến.

Bà Nguyễn Ngọc Anh - Tổng Giám đốc Công ty Quản lý quỹ SSI cho biết: "Với sự tháo gỡ của toàn bộ hoạt động IPO niêm yết đối với hệ thống doanh nghiệp FDI và hoàn thiện lại quy trình kết nối IPO và niêm yết của tất cả các doang nghiệp nội địa nói chung. Chúng tôi hi vọng rằng cuối năm nay sẽ có sự bùng nổ liên quan tới việc phát hành và huy động vốn".

Khi nhu cầu vốn cho tăng trưởng ngày càng lớn, bài toán đặt ra không chỉ là huy động thêm nguồn lực. Một thị trường vốn minh bạch, hiệu quả và đủ chiều sâu sẽ không chỉ mở thêm kênh dẫn vốn cho doanh nghiệp, mà còn trở thành nền tảng cho mục tiêu tăng trưởng dài hạn của nền kinh tế Việt Nam.

Phát triển cân bằng thị trường vốn cũng là nhiệm vụ được Chính phủ đề ra. Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã yêu cầu Bộ Tài chính và các đơn vị liên quan, phải có giải pháp đủ mạnh để phát triển thị trường chứng khoán thực sự trở thành kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng của nền kinh tế, yêu cầu khẩn trương sửa đổi, hoàn thiện Nghị định về trái phiếu doanh nghiệp. Đồng thời, xây dựng Đề án cải cách tổng thể thị trường tài chính Việt Nam gắn với thực hiện mục tiêu tăng trưởng ở mức cao, liên tục đến năm 2045, báo cáo cấp có thẩm quyền trong quý II/2026.

Nguồn: https://vtv.vn/thi-truong-von-chia-khoa-cho-tang-truong-ben-vung-100260527062402317.htm