Güçlü bir güneş fırtınası Dünya'ya 'saldırmak' üzere.

NASA'nın Güneş Dinamiği Gözlemevi tarafından çekilen bu görüntü, 2 Mayıs'ta ultraviyole ışık altında güneş ışığını gösteriyor. Kaynak: NASA.

Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi (NOAA), bu hafta başlarında, tahmin edilenden birkaç saat önce üç koronal kütle püskürmesi tespit ettikten sonra, nadir ve şiddetli bir jeomanyetik fırtınanın başlangıcı konusunda uyarı yayınladı. Etkilerin hafta sonu boyunca sürmesi ve önümüzdeki haftaya kadar uzaması bekleniyor.

NOAA, enerji santrallerinin ve yörüngedeki uzay araçlarının yanı sıra Federal Acil Durum Yönetim Ajansı'nın da önleyici tedbirler alması gerektiği konusunda uyarıda bulundu.

Kuzey ışıkları 11 Mayıs 2024'te Almanya'da görüldü. Kaynak: AP

NOAA'ya göre, fırtına ABD'de, özellikle Alabama ve Kuzey Kaliforniya'da Kuzey Işıklarını oluşturabilir. Uzmanlar bunun tahmin edilmesinin zor olduğunu ve genellikle kuzey ışıklarıyla ilişkilendirilen, yeşil çizgiler gibi dramatik ve renkli gösteriler olmayacağını vurguluyor.

Kayıtlara geçen en şiddetli güneş fırtınası, 1859'da meydana geldi ve Orta Amerika'da kutup ışıkları oluşturdu, hatta Hawaii'de bile görülebildi. NOAA uzay hava tahmincisi Shawn Dahl, "Bunu beklemiyorduk, ama geliyor olabilir" dedi.

Dahl'a göre, bu fırtına insanların evlerinde bulunan tipik elektrik kablolarını değil, elektrik şebekesinin yüksek voltajlı iletim hatlarını riske atıyor. Uydular da etkilenebilir ve bu durum Dünya üzerindeki navigasyon ve iletişim hizmetlerini aksatabilir.

Örneğin, 2003'te meydana gelen güçlü bir jeomanyetik fırtına İsveç'te elektrik kesintilerine ve Güney Afrika'da transformatörlerde hasara yol açmıştı.

NOAA'ya göre, fırtına sona erdikten sonra bile GPS uyduları ve yer alıcıları arasındaki sinyaller kesintiye uğrayabilir veya kaybolabilir. Ancak çok sayıda navigasyon uydusu olduğundan, kesinti uzun sürmeyecektir.

Güneş, 8 Mayıs'tan bu yana yoğun ışık patlamaları üretiyor ve bu da en az yedi plazma patlamasına yol açtı. Koronal patlama olarak bilinen her bir patlama, güneşin dış atmosferinden gelen milyarlarca ton plazma ve manyetik alan içerebilir; bu alanlara kutup ışıkları da denir.

NOAA'ya göre, ışık parlamaları, Dünya'nın çapının 16 katı büyüklüğünde bir güneş lekesiyle ilişkili gibi görünüyor. Bu durum, Güneş'in 11 yıllık döngüsünde zirveye ulaşmasıyla birlikte artan güneş aktivitesinin bir parçası.

NASA, fırtınanın Uluslararası Uzay İstasyonu'ndaki yedi astronot için ciddi bir tehdit oluşturmadığını söyledi. En büyük endişe, artan radyasyon seviyeleriydi ve gerekirse mürettebat istasyonun daha korunaklı bir bölgesine geçebilirdi.

Artan radyasyon, NASA'nın bazı bilimsel uydularını da tehdit edebilir. NASA'nın astrofizik bölümü direktörü Antti Pulkkinen, hasarı önlemek için gerekirse son derece hassas ekipmanların kapatılacağını söyledi.

Güneş'e odaklanmış çeşitli uzay araçları tüm gelişmeleri izliyor.