Gazetecilikte yazım kuralları sorunu.

Her gazetenin yazı işleri müdürlüğünde, bir makale yayınlanmadan önce kelime hatalarını "ayıklamak" için bir Morrat departmanı bulunur. Fotoğraf: CN

Teknik hatalar kaçınılmazdır.

Lisede edebiyat öğretmeni olan arkadaşım şöyle dedi: "Günümüz gazeteleri, özellikle çevrimiçi gazeteler, yanlış kelimeler kullanıyor, dilbilgisi hataları yapıyor ve oldukça fazla yazım hatası içeriyor."

Acaba, son dakika haberlerinin peşinde koşmanın ve çevrimiçi gazetelerdeki hataların hızla düzeltilebilmesinin etkisiyle, yayın ekibi yayın öncesi düzeltme sürecine yeterince dikkat etmiyor veya bu süreci ciddiye almıyor olabilir mi?

Eğer herhangi bir hata varsa, bu kadar çok insanın dil kullanım standartlarını belirlemede basını bir "rehber" olarak kullanması endişe vericidir.

Gazetecilik çalışmaları, birçok aşamadan oluşan titiz bir yayın süreciyle okuyucularına ulaşır. Her haber merkezinin, metin hazırlığı için kendine özgü teknik standartları (kuralları) vardır.

Bu düzenlemeler, kelimelerin büyük harfle yazılması ve kısaltılması; Vietnamca kelimelerin, sayıların, sıra sayılarının ve bileşik kelimelerin nasıl yazılacağı gibi kuralları belirler... Ancak çeşitli faktörler nedeniyle, gazetelerde "teknik hatalardan" kaçınmak bazen zor olmaktadır.

Bir keresinde, bir ortaokul öğrencisi gazeteciler için açılmış bir forumda, basının çok fazla hata yaptığını, bu hataların küçük kelimelerin veya noktalama işaretlerinin eksikliğinden, "l" ve "n" harflerinin karıştırılmasına ve yanlış kelimelerin kullanılmasına kadar uzandığını dile getirdi.

"Çevrimiçi haberlere artık geniş bir kitle erişebiliyor ve yanlış Vietnamca kullanımı, benim yaşımdaki küçük çocuklar da dahil olmak üzere önemli bir etkiye sahip olabilir. Olumsuz bir niyetim yok; sadece gazetecilerin yazım hatalarını en aza indirmek için ellerinden gelenin en iyisini yapacaklarını umuyorum!" diye yazdı bu öğrenci.

"Kusurları ortaya çıkarmaya" yönelik çabalar

Vietnam dilinin saflığını korumaya kendini adamış birçok dilbilimci, yazar, öğretmen, gazeteci ve diğer kişiler, medyada yer alan yazım hataları ve yanlış kelime kullanımı sorunundan derin endişe duymaktadır.

Ayrıca, gazetelerde, radyo ve televizyon programlarında ve hatta ders kitaplarında yer alan yazım ve kelime bilgisindeki hataları belirtmek, öneriler sunmak ve yaygın yanlışları vurgulamak için büyük çaba sarf ettiler.

"giông (tố)/dông" (fırtına/fırtına), "đoạt (hy thống)/đạt" (kazanmak (madalya)/đạt (başarmak) gibi birçok kez yanlış kullanılan ve doğru hale gelen kelimeler vardır... Doğru yazım, "mưa dông" (yağmur/fırtına) dilinde "dông", "cơn" olmalıdır. dông" (fırtına), "dông gió" (rüzgar ve fırtına), "dông tố" (fırtına/dehşet); ancak birçok gazete bunu "giông" olarak yazıyor.

"đoạt" ve "đạt" kelimeleri farklı anlamlara sahip olsalar da neredeyse birbirlerinin yerine kullanılırlar. 2005 yılında Da Nang Yayınevi ve Sözlükbilim Merkezi tarafından yayınlanan, Hoang Phe tarafından derlenen Dilbilim Enstitüsü sözlüğüne göre, "đạt" hedefe ulaşmak (örneğin: sınavda mükemmel not almak) anlamına gelirken, "đoạt" ise başkalarıyla mücadele ederek bir şeyi tamamen ele geçirmek anlamına gelir; örneğin: şampiyonluğu kazanmak.

Sadece basında değil, "doat" ve "dat" kelimeleri idari kurumlar tarafından verilen liyakat belgelerinde, ödüllerde, madalyalarda vb. sıklıkla yanlış kullanılmaktadır.

Günümüz gazeteciliğinde de tekrarlayan ifadelerin kullanımı oldukça yaygındır. VTV'nin lise öğrencilerine yönelik eğitim televizyon programında sunucu, her bölümün ardından sık sık "Tebrikler, sınavınızın sizin bölümünü tamamladınız" der. Eğer "tamamlandı" kelimesi zaten kullanılmışsa, "bitirildi" eklemeye gerek yoktur, çünkü "tamamlandı" demek, işin eksiksiz bir şekilde yapıldığı anlamına gelir.

Örneğin, bir olayı haber yaparken, gazeteler genellikle şu cümleyle bitirir: "Olay şu anda doğrulanıyor ve açıklığa kavuşturuluyor." Eğer "şu anda" kelimesi kullanılıyorsa, "devam ediyor" ifadesini kullanmaya gerek yoktur ve bunun tersi de geçerlidir; eğer "doğrulanıyor" kelimesi kullanılıyorsa, "açıklığa kavuşturuluyor" ifadesini kullanmaya gerek yoktur, çünkü "doğrulama", "gerçeği olgular ve somut kanıtlarla açıklığa kavuşturmak" anlamına gelir; örneğin: "ifadeyi doğrulamak"; "olay henüz doğrulanmadı" (yukarıda belirtilmiştir).

Dahası, birçok gazete çok sayıda kelime ve ifadeyi, özellikle de Çin-Vietnamca kelimeleri kötüye kullanıyor: "trăn trối" (son vasiyet ve vasiyet), "cổ súy" (teşvik etmek için), "vô hình trung" (gayri resmi olarak), "vánng cảnh" (tapınağı ziyaret etmek/görmek), "thăm quan" (ziyaret etmek/tur), "sáng" lạng" (parlak ve ışıltılı) (doğru yazımlar: "trăng trối", "cổ xúy", "vô hình trung", "váng cảnh", "tham quan", "xán lạn").

"Farklı yaşlardaki arkadaşlar" ifadesi "aralarında önemli bir yaş farkı olmasına rağmen yakın arkadaş olan kişiler" anlamına gelir, ancak bazı gazeteciler "farklı yaşlardaki arkadaşlar" ifadesini aynı yaştaki arkadaşlar olarak anlıyor ve bu nedenle şöyle yazıyorlar: "Besteci Pham Tuyen ve besteci Hoang Van, her ikisi de 1930 doğumlu, farklı yaşlardaki arkadaşlardır."

Vietnam dilinin saflığını korumak.

Dil sürekli değişiyor, evrim geçiriyor ve gelişiyor, ancak bu, kelimelerle çalışanların aşırı "yaratıcı" olmaları ve Vietnam dilini çarpıtmaları gerektiği anlamına gelmez.

Yazar Uong Trieu bir keresinde şöyle yazmıştı: "Vietnam dilinin açıklığı, ne çok katı ne de çok gevşek veya sınırsız olmamasından kaynaklanan esnekliğinde ve uyarlanabilirliğinde yatmaktadır. Sosyal alışkanlıklarda ve resmi belgelerde bile uygun ve kontrollü bir doz şarttır."

Gazeteciler, sürekli olarak kelimeler alanında çalışmak zorunda olan "çalışkan işçilere" benzetilir. Bu nedenle, Vietnam dilinin saflığını korurken aynı zamanda onu korumak ve geliştirmek için sürekli öğrenme ve kendini geliştirme şarttır.

4.0 çağında gazetecilik, objektif, doğru, hızlı ve zamanında bilgi sağlama gerekliliklerini karşılamalıdır; ancak bu, gazetecilerin kelime seçimlerinde aceleci veya dikkatsiz olmaları gerektiği anlamına gelmez.

Kaynak: https://baoquangnam.vn/chuyen-chinh-ta-บน-bao-chi-3136766.html